Þriðjungur nær ekki að safna lágmarkslífeyri

Þriðjungur þeirra sem voru á vinnumarkaði árið 2012 munu ekki uppfylla lagaviðmið um lágmarkslífeyrissöfnun þegar þeir fara á eftirlaun. Þetta kemur fram í nýútgefinni skýrslu Fjármálaeftirlitsins og Landssamtaka lífeyrissjóða sem kynnt var í gær og ber nafnið „Nægjanleiki lífeyrissparnaðar“.

Í lögum um lífeyrissjóði er miðað við að iðgjöld dugi fyrir lífeyri sem sé 56 prósent af meðalævitekjum. Það viðmið mun þriðjungur launamanna ekki uppfylla.

„Það kom vissulega á óvart að hópurinn væri svona stór,“ segir Stefán Halldórsson, verkefnastjóri hjá Landsamtökum lífeyrissjóða og einn af höfundum skýrslunnar.

Stefán segir flesta sem ekki ná 56 prósent viðmiðinu ekki hafa unnið nógu lengi á Íslandi en 56 prósenta hlutfallið er miðað við 40 ára starfsævi hér á landi. „Þeir sem fara í langskólanám eiga ekki möguleika á að ná nægjanlegum fjölda starfsára til þess að uppfylla þessi viðmið. Einnig þeir sem hafa flust til landsins og eiga þannig skemmri starfsævi hér á landi,“ segir Stefán.

Eldri kynslóðir safnað minni lífeyri

Hlutfallið er talsvert hærra á meðal þeirra sem eru eldri. 42 prósent fólks sem var á aldrinum 60-64 árið 2012 mun ekki ná lágmarksviðmiðinu. Í aldurshópnum 35-39 ára er hlutfallið 27 prósent.

Björn Z. Ásgrímsson, sérfræðingur hjá Fjármálaeftirlitinu og annar skýrsluhöfunda segir ástæðuna fyrir þessum kynslóðamun vera að lífeyriskerfið hafi ekki verið fullmótað þegar eldri kynslóðir hófu að greiða lífeyri. Því hafi minni lífeyrir safnast hjá þeim aldurshópi.

Stefán bendir þó á að flestir sem nái ekki viðmiðinu fái hærri lífeyrisgreiðslur frá Tryggingarstofnun sem jafni tekjur þeirra miðað við þá sem safnað hafa hærri iðgjöldum. Þá skilar söfnun séreignarsparnaðar einnig hærri lífeyrisgreiðslum.

Aukin sveigjanleiki gæti dregið úr kostnaði ríkisins

Stefán segir nokkrar leiðir færar til þess að lækka hlutfall þeirra sem ekki uppfylla lágmarksviðmiðið. „Í skýrslunni er bent á þann möguleika að auka megi sveigjanleika í töku lífeyris og söfnun lífeyrisréttinda þannig að menn geti bætt sér upp slaka ávinnslu á yngri árum með því annaðhvort að vinna lengur eða borga hærri iðgjöld síðar á starfsævinni,“ segir Stefán. Skýrsluhöfundar mæla með valkvæðri hækkun iðngjalda sem hafist gæti við 50 ára aldur og væri frádráttarbær frá skattstofni.

Bent er á í skýrslunni að verði ekkert að gert muni þyngri byrði lífeyrisgreiðslna falla á almannatryggingar sem greiddar séu af skattfé en lífeyrissjóðalögunum hafi verið ætlað að létta þá byrði.