Deilt um hundruð milljarða fyrir dómi

Telja má að 547 milljarðar, eða um þriðjungur af upphaflegri upphæð gengislána til fyrirtækja, sé enn í ágreiningi og málin óleyst. Á héraðdómstigi hafa fallið að minnsta kosti 186 dómar í málum sem varða gengistryggingu lána og sjötíu Hæstaréttardómar. Þetta kom fram í máli Ólafs Stephensen, framkvæmdastjóra Félags atvinnurekenda, á opnum félagsfundi um umfang gengislána og þróun dóma um þau. Í erindi sínu byggði hann á upplýsingum úr greiningu ráðgjafafyrirtækisins Akra consult og lögmannsstofunnar Réttar.

„Það eru sjö ár liðin frá hruni og það er enn þá ágreiningur um ótrúlega stóran hluta af gengistryggðum lánum. Þessi fjöldi dóma virðist ekki gagnast fjármálastofnunum til þess að greiða úr málum,“ sagði Ólafur.

Þá vakti Ólafur athygli á því að fyrirtæki í svipaðri stöðu með lán, jafnvel keppinautar á markaði, fái mismunandi úrlausn mála eftir orðalagi samninga. „Ég held að það sé í því ljósi hægt að sýna því skilning að forsvarsmenn sumra fyrirtækja skynja það þannig að byrðunum sé misjafnalega dreift.

Þar vísar Ólafur annars vegar í Hæstaréttardóm frá 2011 þar sem Landsbankinn stefndi Motormax ehf. og í dómi frá 2012 þar sem Arion stefndi Hætti ehf. Ólafur vakti líka athygli á því að í tilfelli Motormax mynduðu Ingibjörg Benediktsdóttir, Árni Kolbeinsson, Viðar Már Matthíasson og Gunnlaugur Claessen meirihluta sem dæmdi lánið ólöglegt. Garðar Gíslason, Jón Steinar Gunnlaugsson og Markús Sigurbjörnsson stóðu hins vegar saman að áliti minnihluta dómsins.

Þegar dæmt var í máli Hattar kom Þorgeir Örlygsson hins vegar inn í dóminn í stað Gunnlaugs Claessen. Þorgeir myndaði meirihluta með Garðari, Jóni Steinari og Markúsi og dæmdu þeir lánið löglegt. Ingibjörg, Árni og Viðar Már töldu aftur á móti að lánið væri ólöglegt, eins og í máli Motormax. Við brotthvarf Gunnlaugs voru þau aftur á óti komin í minnihluta í dómnum.

Samtök fjármálafyrirtækja eru ekki sammála því mati sem fram kemur í máli Ólafs varðandi upphæðir lána. „Varúðafærslur aðildarfélaga vegna gengislána nema um 20 milljörðum króna eða sem nemur 2% af heildarlánveitingum bankakerfisins til fyrirtækja,“ segir Örn Arnarsson, sérfræðingur hjá Samtökum fjármálafyrirtækja. Hann bendir á að varúðfærslurnar hafi lækkað ört samhliða að óvissan hafi eyðst. „FME, sem fylgist grannt með þessum málum, mat kostnað bankakerfisins vegna þessara mála um 165 milljarða vorið 2012. Fyrir þann tíma höfðu fjármálafyrirtæki fært niður gengislán um 70 milljarða. Í kjölfar dóma var mat FME komið niður í 125 milljarða haustið 2012. Staðreyndirnar tala sínum máli og styðja ekki fullyrðingar um að fjármálageirinn hafi dregið lappirnar enda myndi slíkt hvorki þjóna hagsmunum þeirra né viðskiptavinanna,“ segir Örn