Kalli verði svarað

Smám saman eru afleiðingar bankahruns og fjármálakreppu á kjör almennings að verða ljósari. Atvinnuleysið eykst dag frá degi og ljóst er að atvinnulausum mun áfram fjölga verulega. Almenningur stendur frammi fyrir skattahækkunum þar sem þeir sem hæstar tekjur hafa munu ekki taka meira á sig en sem hlutfalli af tekjum nemur, útsvar hækkar, bensíngjöld og áfengi einnig, svo og allar innfluttar vörur vegna lágs gengis krónunnar og hefur þá fátt eitt verið nefnt. Fyrir liggur einnig að þetta mun leiða til verðbólgu sem skilar sér í hærri afborgunum af vísitölutryggðum lánum á sama tíma og launahækkanir verða í algeru lágmarki.

Þannig er mynd almennings af því á hvern hátt hann mun axla afleiðingar bankahrunsins í eigin heimilisrekstri smám saman að skýrast. Á sama tíma stendur yfir umræðan um framtíðina eða það sem kallað hefur verið hið nýja Ísland. Gildi sem hafa verið ráðandi síðustu misseri eru til endurskoðunar og margir eru á því að nú skuli hin gömlu og góðu gildi endurreist.

Eðlilegt er að fólk velti því fyrir sér hverjir eigi að halda um stjórnartauma í uppbyggingarstarfinu. Strax í kjölfar bankahrunsins varð sterk krafan um að þeir sem augljóslega hefðu brugðist skyldum sínum myndu víkja; stjórn Seðlabanka og Fjármálaeftirlits og ráðherrar fjármála og bankamála. Seinna tók við enn háværari krafa um að efnt yrði til kosninga fljótt og í síðasta lagi í vor.

Ljóst er að innan ríkisstjórnarinnar ríkir ágreiningur um það hvort einstaklingar eigi að axla ábyrgð á bankahruninu. Sjálfstæðismenn eru ekki þeirrar skoðunar en í Samfylkingunni er það sjónarmið ríkjandi.

Nú um helgina hafa mismunandi sjónarmið stjórnarflokkanna komið fram hjá formönnum þeirra. „Það má eflaust finna dæmi um einhver mistök," segir Geir H. Haarde, formaður Sjálfstæðis­flokksins, í viðtali við Fréttablaðið í dag. „Ég held samt að stjórnvöldum verði ekki kennt um það hvernig fór." Geir útilokar þó ekki mannabreytingar í ríkisstjórn.

Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar, kvað skýrar að orði í Vikulokunum á Rás 1 í gær og sagði að ríkis­stjórnin yrði að svara kalli almennings um mannabreytingar í ríkisstjórn, Seðlabankanum og Fjármálaeftirlitinu.

Nú þegar almenningi er að verða ljóst á hvern hátt hann mun færa fórnir með lakari lífskjörum til þess að byggja upp nýtt Ísland þá á hann heimtingu á að stjórnvöld í landinu sýni honum þann sóma að einstaklingar sem ábyrgir eru á sviðum sem greinilega brugðust í aðdraganda bankahrunsins axli einnig ábyrgð.

Hér á landi er ekki hefð fyrir því að stjórnmálamenn taki ábyrgð á því sem misferst með afsögn. Ef traust á að ríkja milli almennings og stjórnvalda verður hins vegar að koma til þess. Það traust skiptir sköpum þegar byggja á upp nýtt Ísland. Hér skiptir hver dagur máli þannig að krafan um afsagnir er jafn sterk hvort sem efnt verður til kosninga á fyrri hluta næsta árs eða ekki.