Vald upplýsinga

Menntaráð Reykjavíkur samþykkti í síðustu viku tillögu minnihlutans um að skólastjórum í grunnskólum borgarinnar verði falið að sjá til þess að niðurstöður lesskimunarprófs sem lagt er fyrir í 2. bekk verði kynntar fyrir nemendum og foreldrum.

Lesskimunarprófið hefur verið lagt fyrir í tíu ár. Það er fyrst og fremst notað til að finna þá nemendur sem þurfa á sérkennslu í lestri að halda. Það er gríðarlega mikilvægt, enda er góð lestrarkunnátta undirstaðan fyrir nánast allt annað nám í grunnskólanum. Flest bendir til að niðurstöðurnar hafi nýtzt vel í þessum tilgangi og skólarnir bregðist nú fyrr og betur við lestrarörðugleikum en fyrir áratug. Þá hefur prófið aldrei komið betur út en síðastliðið vor; 71% nemenda teljast geta lesið sér til gagns við lok sjö ára bekkjar. Þannig hefur lesskimunin reynzt árangursríkt tæki fyrir kennara og skólastjórnendur.

Flestum kemur hins vegar líklega á óvart að í einhverjum skólum hafi ekki þótt ástæða til að kynna niðurstöðurnar rækilega fyrir nemendum og foreldrum. Kjartan Magnússon, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, segir í Fréttablaðinu í gær að kynningin hafi verið sett í sjálfsvald skólastjórnenda og verið mjög misjöfn milli skóla.

Kjartan leggur áherzlu á það sjónarmið að foreldrar fái ekki aðeins að vita hvort barnið þeirra þarf sérstaka aðstoð við lesturinn, heldur líka ef það er á mörkum þess að þurfa aðstoð – eða stendur sig vel. Sömuleiðis sé hollt að foreldrar fái að sjá hvernig skóli barna þeirra standi sig í samanburði við aðra. „Þá hafa foreldrafélög öflug gögn í höndunum ef ræða þarf við kennara eða skólastjóra," segir Kjartan.

Þetta er réttmætt sjónarmið. Niðurstöður úr síðustu lesskimun sýna gríðarlegan mun á milli grunnskóla og mikil frávik frá meðaltalinu. Í tveimur skólum getur hver einasti nemandi lesið sér til gagns og enginn þarf sérstaka aðstoð. Í einum skóla geta hins vegar aðeins 44% sjö ára nemendanna lesið sér til gagns, en helmingurinn þarf að fá aðstoð við að ná tökum á lestrinum.

Hingað til hafa skólarnir ekki verið nafngreindir í niðurstöðunum. En það er sjálfsögð krafa að foreldrar barna í hverjum skóla hafi að minnsta kosti samanburð á útkomu skólans við meðaltalið í Reykjavík, auk upplýsinga um frammistöðu eigin barns.

Feimnin við að bera saman árangur skóla er meðal annars til komin vegna ólíkra félagslegra aðstæðna í hverfunum þar sem þeir starfa. Að sjálfsögðu er miklu líklegra að í hverfi þar sem menntun foreldra er lítil, tekjur í lægri kantinum og jafnvel margir nemendur með annað móðurmál en íslenzku, þurfi margir á aðstoð að halda. Í hverfasamanburði sem hefur verið birtur kemur þetta raunar skýrt fram. En ef enginn samanburður er fyrir hendi, á milli skóla eða ára, hafa foreldrar heldur engan grunn að standa á ef þeir vilja vita hvort lestrarkennslan er árangursrík eða ekki. Og að sjálfsögðu skiptir kennslan máli. Það sýnir til dæmis niðurstaðan frá vorinu 2005, sem var sú lakasta á áratugnum enda kennaraverkfall haustið áður.

Upplýsingum fylgir vald. Til þessa hafa stjórnendur og starfsmenn skólanna haft betri aðgang að upplýsingunum en foreldrar. Nú fá foreldrar væntanlega gögn í hendur svo hægt sé að ræða málin af meiri þekkingu og á betri jafnréttisgrundvelli.