Áttu að vakta Póstinn betur

Keppinautar Íslandspósts (Póstsins) telja að ekki hafi verið nóg að gert í eftirliti Póst- og fjarskiptastofnunar (PFS) með félaginu síðustu ár.

Þannig hafi verið látið athugasemdalaust að kostnaður sé þannig færður að samkeppnisrekstur njóti niðurgreiðslu frá einkaréttarstarfsemi.

Í nýlegri ákvörðun PFS (18/2013) kemur fram að frekari vinna við kostnaðargreiningu standi yfir, en ekki hafi fundist dæmi um að staðfærsla kostnaðar í kostnaðarbókhaldi félagsins feli í sér „beina niðurgreiðslu einkaréttar á kostnaði vegna samkeppnisrekstrar“.

Gunnar Bjarnason, framkvæmdastjóri InExchange, fyrirtækis sem annast sendingu og móttöku reikninga, segir svör sem honum hafi borist frá PFS í sumar varðandi starfsemi Póstsins staðfesta það sem hann hafi haldið fram „að stofnunin væri vanhæf til að taka á lögbrotum Íslandspósts“.

Í lögfræðiáliti sem hann aflaði sér í framhaldinu er vísað til þess að lög um póstþjónustu mæli með skýrum hætti fyrir um skyldu rekstrarleyfishafa til að skila alþjónustu frá öðrum rekstri og skyldu PFS til að hafa eftirlit með því að þeim reglum sé fylgt.

Er í álitinu komist að þeirri niðurstöðu að Íslandspósti hafi verið óheimilt að nýta einkarétt sinn á bréfasendingum til að þróa þjónustuna „Möppu“ sem snúist um rafræna sendingu reikninga.

„Þá verður að telja að það falli einnig innan hlutverks PFS að gæta þess að einkarétturinn sé ekki nýttur til þess að styrkja stöðu Íslandspósts ohf. á samkeppnismörkuðum, óháð því hvort um bein fjárframlög er að ræða,“ segir í álitinu sem Hörður Felix Harðarson hæstaréttarlögmaður skrifar undir.

Reynir Árnason, framkvæmdastjóri Póstmarkaðarins, segir einnig alvarlegt mál að PFS hafi ekki sinnt eftirlitsskyldum sínum með fjárhagslegum aðskilnaði í rekstri Íslandspósts betur en raun beri vitni og vísar þar til niðurstöðu síðustu ákvörðunar PFS.

„Eins og málið horfir við þá hefur í reynd verið um fullkomið aðgerðarleysi stofnunarinnar að ræða að þessu leyti um langt árabil. Skyldur stofnunarinnar standa klárlega til þess að tryggja að aðskilnaðurinn sé í fullnægjandi horfi á hverjum tíma,“ segir hann.

Stofnunin hafi þvert á móti tekið margar ákvarðanir á síðustu árum þar sem beinlínis sé byggt á því að núverandi rekstur sé í réttu horfi að þessu leyti. „Þetta aðgerðarleysi er til þess fallið að valda tjóni fyrir notendur póstþjónustu og á samkeppnismörkuðum.“

Úrskurðarnefnd fer yfir ákvörðun PFS

Hanna Birna Kristjánsdóttir innanríkisráðherra segir málefni Íslandspósts lengi hafa verið til umfjöllunar og meðferðar bæði hjá PFS og Samkeppniseftirlitinu.

„Ákvörðun PFS í nýlegu máli vegna bókhaldslegs aðskilnaðar Íslandspósts var umfangsmikil og nðurstaðan sú að kostnaðarskipting Íslandspósts væri innan marka.,“ segir hún, en bætir um leið við að ákvörðun hafi verið kærð til úrskurðarnefndar póst- og fjarskiptamála og sé því í lögformlegu ferli.

„PFS hefur kynnt ráðuneytinu niðurstöður sínar og tillögur að aðgerðum, sem nú eru til skoðunar. Þar til þeirri vinnu lýkur er ekki tímabært að fella frekar dóma um framhaldið,“ segir hún.

Varðandi framtíðarskipan mála segir Hanna Birna að lengi hafi staðið til að afnema einkarétt á póstdreifingu.

„Einkaréttur á þessari þjónustu hefur auðvitað verið takmarkaður jafnt og þétt á undanförnum árum og samkeppni aukin. Nú er svo komið að einungis er einkaréttur á að dreifa bréfum allt að 50 gr. Það hlýtur að vera markmið okkar að afnema þennan einkarétt að fullu, auk þess sem okkur ber samkvæmt tilskipun ESB að ganga lengra í þá átt,“ segir hún.

Tilskipunin geri bæði ráð fyrir afnámi einkaréttar og ráðstöfunum til að tryggja lágmarksþjónustu til allra landsmanna. „Vilji til breytinga er því til staðar, en ákvörðun um tímasetningu og fyrirkomulag liggur ekki fyrir.“