„Störukeppnin“ stendur enn milli stjórnvalda og kröfuhafa

Fréttaskýring: Hvernig er málum komið varðandi uppgjör föllnu bankanna?



Íslensk stjórnvöld telja stöðu sína varðandi nauðasamninga vegna föllnu bankanna vera sterka og bíða þess þolinmóð að kröfuhafar eða slitastjórnir taki næsta skref. Á meðan bíða kröfuhafar eftir því að fá einhvers konar leiðbeiningar frá stjórnvöldum um hvers sé beðið við þann enda borðsins. Borðs sem stjórnvöld telja sig raunar ekki eiga sæti við.

Þetta herma heimildir Fréttablaðsins úr herbúðum hvorra tveggju. Einn lýsir stöðunni sem „störukeppni“, en á meðan ekki leysist úr þessum málum fá kröfuhafar í þrotabú föllnu bankanna þriggja ekkert í sinn hlut og útilokað er að aflétta gjaldeyrishöftum sem er eitt af forgangsverkefnum ríkisstjórnarinnar.

Síðustu daga hafa talsmenn kröfuhafa og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra komið fram í heimspressunni til að tala sínu máli og má þar sjá ákveðna stöðutöku.

Tveir ráðgjafar kröfuhafa kvörtuðu við Reuters undan skorti á beinum viðræðum við íslensk stjórnvöld, en Sigmundur svaraði því til í viðtali við Bloomberg á fimmtudag að stjórnvöld væru ekki aðili að málinu. Málið snerist um einkaaðila sem væru að reyna að ná saman um uppgjör einkaskuldar. „Við erum ekki í beinum viðræðum við kröfuhafa og við verðum það ekki. Það stóð aldrei til.“

Stjórnvöld eru, samkvæmt því sem viðmælendur blaðsins innan stjórnkerfisins segja, ekki á neinni hraðferð við að koma með útspil enda gæti slíkt skapað ábyrgð sem ríkið vill forðast í lengstu lög. Stjórnvöld telja tímann vinna með sér, þar sem nú hefur verið komið á bankaskatti á slitastjórnir sem áætlað er að sæki 28,3 milljarða króna á þessu ári og ætti að virka hvetjandi á kröfuhafa. 

Auk þess hefur ríkið með sér vald bæði til þess að setja lög um slitameðferðir, sem gæti rekið á eftir því að gömlu bankarnir verði settir í þrot innan ákveðins tíma, og eins til að leggja skatt á þá fjármuni sem flytja ætti úr landi eftir það. 

 

Þar á móti kemur að stjórnvöld munu ekki geta aflétt gjaldeyrishöftum fyrr en málin leysast, en höftin eru talin kosta þjóðarbúið tugi milljarða á ári, til dæmis í formi verri lánskjara og glataðra tækifæra til fjárfestinga. Þá hafi óvissan almennt neikvæð áhrif á tiltrú erlendra aðila á Ísland.

Í orði kveðnu er það rétt að ríkisstjórnin er ekki beinn aðili að málinu, á þessu stigi altjent. Til að losa fjármuni úr landi þurfa kröfuhafar að reiða sig á að Seðlabankinn veiti undanþágu frá gjaldeyrishöftum, sem verður aldrei veitt nema sýnt sé fram á að það ógni ekki greiðslujöfnuði landsins og efnahagslífi almennt. (Til dæmis nema heildarkröfur í erlendum gjaldeyri rúmlega eins árs landsframleiðslu Íslands.) Sú undanþága er svo háð samþykki fjármálaráðuneytis í samráði við efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis.

Slitastjórn Glitnis lagði fram tilboð sem Seðlabankinn hafnaði á síðasta ári en á meðan ekki er gefið út hvað þurfi til að tilboð verði samþykkt finnst kröfuhöfum eins og þeir séu að "skjóta út í loftið" eins og einn viðmælandi blaðsins úr þeim ranni orðaði það, og kalla eftir því að fá nánari leiðsögn um hvers konar tilboð þurfi til þess að það mæti kröfum til þess að fá undanþágu frá gjaldeyrishöftunum.

Staðan er vissulega flókin. Til dæmis eru kröfuhafarnir afar fjölbreyttur þar sem margs konar tímarammar og markmið eru ráðandi. Vogunarsjóðir standa á bak við flestar kröfurnnar, en þeir komu inn í málið á mismunandi tíma og á mismunandi kjörum. Margir keyptu kröfura á afar hagstæðu verði og eru í góðri stöðu með að margfalda fjárfestingu sína, á meðan aðrir komu inn á síðari stigum á hærra verði og gætu því frekar staðið gegn niðurfærslu. Enn einn hópinn mynda upprunalegir kröfuhafar sem hafa þegar tapað gríðarmiklu í hruninu.

Engu að síður virðist vera gagnkvæmur skilningur á að hagsmunir allra liggi í því að komist verði niður á upphæð eða lausn sem stjórnvöldum og kröfuhöfum þykir ásættanleg og þrátt fyrir allt ríkir nokkur bjartsýni í hvorum tveggja herbúðunum á að það verði á þessu ári sem næst saman, en pattstaðan heldur áfram á meðan beðið er næsta útspils.