Sekt á hendur Samherja felld úr gildi

Héraðsdómur Reykjavíkur hefur fellt úr gildi fimmtán milljón króna stjórnvaldssekt sem Seðlabanki Íslands lagði á Samherja fyrir brot á gjaldeyrislögum í september í fyrra. Seðlabankanum var gert að greiða fjórar milljónir króna í málskostnað.

Báðar kærurnar endursendar

Upphaf málsins má rekja til ársins 2010 þegar Seðlabankinn hóf athugun á hvernig útflutningsfyrirtæki fylgdu ákvæðum reglna um gjaldeyrismál um skilaskyldu.

Grunur lék á að Samherji hefði brotið gegn þessum reglum og aflaði Seðlabankinn því heimildar til húsleitar og haldlagningar hjá Samherja og nítján öðrum félögum honum tengdum. Húsleitin fór fram á starfsstöð Samherja í mars 2012.

Seðlabankinn lagði í tvígang fram kæru til embættis sérstaks saksóknara á hendur Samherja. Embættið endursendi kærurnar hins vegar til baka og felldi sakamálið að lokum niður, eða í apríl 2015.

Seðlabankinn lagði þá fram sáttaboð þar sem Samherja var boðið að greiða 8,5 milljónir króna í sekt til ríkissjóðs, sem Samherji hafnaði. Var sektin þá hækkuð í fimmtán milljónir króna.

Seðlabankastjóri vanhæfur að mati Samherja

Samherji stefndi Seðlabankanum í framhaldinu. Segir í málatilbúnaði fyrirtækisins að Már Guðmundsson seðlabankastjóri og aðrir starfsmenn bankans hafi verið vanhæfir til meðferðar málsins á hendur fyrirtækinu.

Þá hafi þeir reitt afar hátt til höggs í rannsókn sinni og öllum málatilbúnaði allar götur frá því að Seðlabankinn réðist í húsleit hjá fyrirtækinu, líkt og það er orðað í dómnum. Jafnframt hafði það reynst stjórnendum Seðlabankans um megn að viðurkenna fyllilega að hafa farið offari í aðgerðum sínum gegn Samherja og tengdum aðilum.

Samherji benti á fyrir dómi að málið á hendur fyrirtækinu hafi verið fellt niður og þar af leiðandi hafi verið um endurupptöku máls, sem standist ekki stjórnsýslulög.

Dómurinn taldi sömuleiðis að málið hefði endanlega verið látið niður falla og að ekki hefði verið sýnt með neinum hætti á hvaða grundvelli heimilt var að taka mál Samherja upp að nýju. Var sektargreiðsla Seðlabankans því felld niður og honum gert að greiða allan málskostnað.

Harðorð yfirlýsing vegna málsins

Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, og Kristján V. Vilhelmsson, útgerðarstjóri Samherja, sendu frá sér harðorða yfirlýsingu í garð Más Guðmundssonar á dögunum en þá voru liðin fimm ár frá húsleit Seðlabankans.

„[Í] dag eru nákvæmlega fimm ár frá því að Seðlabankinn réðist inn á starfsstöðvar Samherja með um sextíu manna her, í beinni útsendingu fjölmiðla auk þess sem upplýsingafulltrúi bankans sendi fréttatilkynningu um húsleitina út um allan heim. Ávirðingarnar náðu hæst tugum milljarða króna en ekki var meira að marka þær ávirðingar en svo að bankinn sá sig umkominn að ljúka málinu með sátt upp á 8,5 milljón króna. Þegar því var hafnað skellti hann á Samherja 15 milljón króna sekt,“ segir í yfirlýsingunni.

„Við upphaf húsleitar lýsti forstjóri Samherja strax yfir ábyrgð á hendur forsvarsmönnum Seðlabankans og fór fram á að fá upplýsingar um grundvöll húsleitarinnar svo unnt væri að takmarka tjónið af þessum harkalegu aðgerðum. Seðlabankinn kaus hins vegar að hundsa þá kröfu líkt og annað sem ekki fellur að hans hugmyndum. Þess í stað hefur bankinn, með seðlabankastjóra í broddi fylkingar, ítrekað borið á borð fjölmiðla og dómstóla rangar upplýsingar að því er virðist til að breiða yfir eigin gjörðir,“ bæta þeir við, en yfirlýsinguna má lesa í heild hér.