Lífið í fá­mennasta grunn­skóla landsins: Fjórir nem­endur og skóla­sund í 120 kíló­metra fjar­lægð

Grunnskólinn í Hofgarði er heldur minni í sniðum en flestir grunnskólar landsins. Samkvæmt nýjum tölum Þjóðskrár eru nemendurnir einungis þrír talsins, en þeir eru reyndar fjórir þar sem eitt barn á leikskóla er hluti af grunnskólahópnum, en húsnæði skólans deila nemendurnir með leikskólanum þar sem eru sex börn. 

Skólinn er staðsettur í Öræfum í Sveitarfélaginu Hornafirði. 120 kílómetrar eru til Hafnar í Hornafirði og áttatíu kílómetrar til Kirkjubæjarklausturs, sem er í öðru sveitarfélagi. 

Margt breytt í kjölfar blómstrunar ferðaþjónustunnar

Hafdís Sigrún Roysdóttir er skólastjóri Grunnskólans í Hofgarði og ræddi við fréttastofu um starfið hjá þessum fámennasta grunnskóla landsins. Hún segir tímana vera ansi breytta frá því hún byrjaði fyrst að starfa í skólanum.

„Það er svolítið öðruvísi en var áður, hér var bara bændasamfélag. Eftir að ferðaþjónustan varð svona stór liður í samfélaginu þurfum við eðlilega að fá starfsfólk annar staðar frá og þá kemur það, er í nokkur ár og flytur svo í burtu. Það er meiri hreyfing á fólki en var fyrir fimmtán til tuttugu árum. Ég er búin að búa hér í þrjátíu ár og á minni starfstíð hafa börnin mest verið átján talsins. Þá var yngri deild og eldri deild. Þá var þetta alvöru skóli að manni fannst. Það voru það mörg börn. En þetta er mjög brothætt stærð má segja. Það væri mjög óskandi að börnunum gæti fjölgað. Líka fyrir þau félagslega. Það skiptir svo miklu máli fyrir þau að geta þroskað félagsfærnina betur,“ segir Hafdís.

Matráðurinn sér um íþróttir og akstur

Starfsmennirnir eru heldur ekki margir, einungis fimm talsins. Hafdís er ekki einungis skólastjóri heldur kennir hún einnig stærðfræði, íslensku og náttúrufræði. Sophia Fin sér um að kenna krökkunum ensku og verkgreinar og er skólabílstjórinn, Mats Peter Ålander, einnig matráður og íþróttakennari. 

Mats sækir krakkana á hverjum morgni og keyrir þau í skólann. Systkinahóparnir búa reyndar sitthvoru megin í sveitinni og er skólinn í miðjunni. Því mætir seinni helmingurinn alltaf hálf tíma seinna í skólann en sá fyrri.

„Þau eru þá bara í einkakennslu þar til allir eru mættir. Það er bara ljómandi gott og þau venjast þessu,“ segir Hafdís.

Fréttamaður okkar Kristján Már Unnarsson heimsótti Öræfasveit árið 2017 og fjallaði um Hof þar sem grunnskólinn er. Sjá má innslagið í spilaranum hér fyrir neðan.

Með falleg kennileiti í bakgarðinum

Kennslustundirnar eru einnig ekki alltaf eins og nemendur í stærri grunnskólum þekkja, enda eru margir af fallegustu náttúrufyrirbærum landsins rétt hjá skólanum, svo sem Vatnajökull, Skaftafell og Jökulsárlón.

„Við höfum skoðað fallega og markverða staði í sveitarfélaginu svo þau kynnist sínu sveitarfélagi fyrir utan sína sveit. Við búum í ferðamannahéraði. Austur-Skaftafellssýsla, það er mikið af ferðamönnum hér. Jöklarnir hafa mikið aðdráttarafl og svo eru fleiri fallegir staðir,“ segir Hafdís. 

Þá er engin sundlaug í nágrenninu og er nemendunum því ekið til Hafnar í Hornafirði til að fara í skólasund. Eru þær ferðir farnar sjö sinnum á önn og eru þær nýttar í að heimsækja jafnaldra krakkanna í grunnskólanum þar í bæ. 

„Það er mjög mikilvægt að kynnast sínum árgangi. Það er mjög vel tekið á móti þeim og þau falla vel inn í hópinn. Við höfum gert þetta síðustu ár og þau eru að kynnast. Þau kynnast ýmsu þegar þau fara í grunnskólann á Hornafirði. Þá sjá þau margt sem er öðruvísi en í okkar skóla. Þannig þær heimsóknir eru okkur mikilvægar,“ segir Hafdís.

Getur orðið einmanalegt

Hún segir það mikilvægt að passa upp á að krakkarnir fái ekki óyndi af því að vera í fámenninu. 

„Þau hafa talað um það að þau vildu óska þess að vera fleiri. Þau vantar meiri félagsskap og sakna þess,“ segir Hafdís. Aðspurð segist hún ekki hafa neinar sérstakar áhyggjur yfir því að skólanum verið lokað vegna fjölda nemenda. 

„Ég veit ekki hvernig það ætti að fara að því að loka skólanum. Þetta er auðvitað mjög dýr eining, það fer ekki hjá því. Það er ekki forsvaranlegt að keyra einn og hálfan tíma aðra leiðina á hverjum degi með svona unga nemendur. Þess vegna er þessum skóla haldið úti,“ segir Hafdís.

Krakkarnir hafa ekki sömu tækifæri og mörg önnur börn til að sækja íþróttaæfingar eða iðka aðrar tómstundir. Gerir skólinn sitt besta til að efla hreyfingu þeirra. 

„Það var haldið klifurnámskeið. Klifurfélag Öræfa er með aðsetur í björgunarsveitaskýli þar sem er ágætis klifurveggur. Þau hafa fengið að kynnast því. Það er eiginlega eina tómstundin utan skólans. Þess vegna höfum við ákveðið að hafa íþróttatíma á hverjum degi til að mæta þessari hreyfiþörf. Þau koma í skólabíl og fá þá ekki hreyfingu á leið í skólann. Þannig komum við til móts við þetta. Geta ekki hjólað í skólann. En það eru hjólavikur þar sem þau eru með reiðhjólin sín í skólanum. Þá lokum við aðgengi fyrir bíla að skólanum og þau hjóla um bílastæðið,“ segir Hafdís.