Lög­málið um lítil typpi

Yfirlýsingin sló mig. Hvenær byrjaði ég að elta lítil typpi?

Verðmætasta auðlind veraldar

Í júní árið 2015 lýsti viðskiptamógúll að nafni Donald Trump því yfir að hann hygðist gefa kost á sér sem frambjóðandi Repúblikana í komandi forsetakosningum. Álitsgjafar lýstu framboðinu sem brandara og skoðanakannanir sýndu sáralítið fylgi.

EN ÞÚ TRÚIR EKKI HVAÐ GERÐIST NÆST.

Í lærðum greinum um ástæður óvænts sigurs Trumps í forsetakosningum árið 2016 má sjá rauðan þráð: Trump varð forseti með því að stela athyglinni. Ekki með ígrundaðri stefnuskrá, heldur yfirgengilegum staðhæfingum sem sjónvarpsmyndavélarnar gátu ekki annað en dregist að:

Mexíkóar eru nauðgarar. Múslimar mega ekki koma til landsins. Ég ætla að byggja vegg.

Athygli fólks er ein verðmætasta auðlind veraldar í dag. Í Kísildal Bandaríkjanna auðgast stórfyrirtæki á borð við Facebook og Google á að beisla athyglina og selja hana áfram.

En áhugi okkar er háll sem áll. Þegar tölvurisarnir áttuðu sig á að árangursríkasta leiðin til að fanga athyglina var að vekja sterkar tilfinningar á borð við reiði, hneykslun, ótta og andstyggð siguðu þeir á okkur algóriþmum sem halda nú að okkur öfgum, óhugnaði og almennri lágkúru.

Þegar ég tapaði fyrir litlum typpum

Í kosningabaráttunni 2016 tileinkaði Trump sér aðferðafræði athyglishagkerfisins og uppskar eins og hann sáði. Hann er þó ekki einn um að apa upp svartagaldur algóriþmanna.

Þegar ég hóf pistlaskrif fyrir tuttugu árum las fólk það sem ég skrifaði af gamaldags pappír, sem blaðburðarbörn báru í hús. Í þá daga vissi ég aldrei hvort nokkur maður læsi það sem ég skrifaði. En nú er öldin önnur.

Í samtímanum er allt mælanlegt; meðalhraði morgunskokksins, hjartsláttur á mínútu, vinafjöldinn á samfélagsmiðlum, lækin – og athyglin.

Vikum saman hafa skrif mín látið í minni pokann í lestrarmælingum fyrir fyrirsögnum sem eiga eitt sameiginlegt: Þær fjalla allar um lítil typpi.

„Fötlun fyrir marga að vera með lítið typpi.“ „Verið ekki að sjúga lítil typpi því þið verðið hrukkóttar.“ „Plaströrum um að kenna, ekki litlum typpum.“

Í veröld þar sem athygli er mæld eins og hraði bifreiðar í kappakstri, í augum á sekúndu, er áfangastaðurinn oftast lægsti samnefnari. Það skiptir ekki máli hvað þú segir svo lengi sem margir hlusta.

Það var aðeins eitt sem ég gat gert í stöðunni: Ég yrði að skrifa pistil um lítil typpi.

Litlu typpin rjúka upp

Djúpvitra konan vissi sínu viti: Pistlahöfundur með sjálfsvirðingu á ekki að eltast við lítil typpi. En í athyglissjúkri veröld lúta pistlahöfundar og pólitíkusar sömu lögmálum; ef það les þig enginn er undirstaða tilvistar þinnar í molum; ef það kýs þig enginn ertu búinn að vera.

Rétt eins og við erum háð þyngdarlögmálinu sitjum við nú uppi með lögmálið um lítil typpi.

Því til stuðnings má nefna Miðflokkinn.

Eins og litlu typpin rýkur flokkurinn upp, en ný könnun Maskínu sýnir að fylgi hans jókst um tæp fimm prósent milli mánaða.

Miðflokkurinn er enda í fremstu röð þegar kemur að því að leika eftir útsjónarsemi Donalds Trump:

„Hrun Vestrænnar siðmenningar blasir við.“ „Ísland fyrst, svo allt hitt.“

Hænan eða eggið

Það er auðvelt að kenna Miðflokknum og örvæntingarfullum pistlahöfundum um að draga okkur niður í svaðið. En hvort kemur á undan, hænan eða eggið?

Með þessum pistli hef ég lagt mitt af mörkum til hratt stækkandi heildarsafns umfjöllunar um lítil typpi. Mea culpa, sökin er mín. En kærir þú þig ekki um að lifa í heimi sem mótast af lögmálinu um lítil typpi er það á þína ábyrgð að hætta að smella á öll þessi litlu typpi.