Lífið

Upp­ljómun í Kaup­manna­höfn breytti lífinu

Dóra Júlía Agnarsdóttir skrifar
Jakob Van Oosterhout leikari og lífskúnstner ræddi við blaðamann um lífið og tilveruna.
Jakob Van Oosterhout leikari og lífskúnstner ræddi við blaðamann um lífið og tilveruna. Vísir/Vilhelm

„Þarna stend ég í fyrsta sinn í lífinu andspænis þessari tilfinningu að maður er dauðlegur. Að það er ekkert sjálfsagt í þessu lifi og það getur allt gerst á örskotsstund,“ segir leikarinn og lífsglaði listamaðurinn Jakob van Oosterhout. Jakob er fæddur árið 1997 og kom nýverið sem stormsveipur inn í íslenska leiklistasenu.

Hann hefur hlotið mikið lof fyrir stórleik sinn í rappsöngleiknum Ormstungu en ætlaði upphaflega í allt aðra átt með líf sitt. Á sínum 28 árum hefur Jakob gengið í gegnum ýmislegt en lifir fallegu og góðu lífi og er ástfanginn upp fyrir haus.

Hollenskur faðir ástfanginn á Íslandi

Blaðamaður ræddi við þennan skemmtilega leikara sem er einstaklega yfirvegaður og þægilegur í sér. Foreldrar Jakobs kynntust fyrir 32 árum þegar faðir hans, sem er hollenskur, kom til Íslands í ævintýraþrá. 

Eftir að hann kynntist móður Jakobs var ekki aftur snúið en þau eru bæði í Sinfóníuhljómsveit Íslands og listin flæðir um heimilishaldið.

„Ég reyndi að berjast gegn sköpunargleðinni, segir Jakob kíminn og bætir við: 

„Ég hafði gífurlega mikinn áhuga á efna-og líffræði þannig mér fannst stefnan bara eiga að liggja í átt að læknisfræði. Það var bara ekkert annað sem kom til greina hjá mér.“

Lærði dönskuna í gegnum læknisfræðina

Þessi lífskúnstner ræðst ekki á garðinn þar sem hann er lægstur og ákvað að skella sér út í námið til Danmerkur þrátt fyrir takmarkaða dönskukunnáttu.

„Ég flutti út kokhraustur og vissi að ég yrði enga stund að læra dönskuna, ég tala íslensku og hollensku og danskan er keimlíkt germanskt tungumál. 

Þetta var alveg sjokk fyrstu sex vikurnar en ég reyndi að fóta mig áfram og svo var þetta bara komið,“ segir Jakob og brosir.

Jakob byrjaði á læknisfræði í Danmörku og tók smávegis U-beygju, vægast sagt.Vísir/Vilhelm

Hræðsla og sjálfsefi virðast ekki þvælast mikið fyrir honum.

„Ég var ótrúlega til í þetta fyrst en svo kom Covid og ég átta mig á því að ég er hvorki að hlusta á magann minn né hjartað. 

Þegar ég var barn var ég alltaf í leikhúsinu að leika á sviði og einhverra hluta vegna reyndi ég stöðugt að dempa niður þessa ástríðu, ég veit enn ekki almennilega af hverju. 

Svo leiddi lífið mig í átt að prufum í Listaháskólanum og ég er allt í einu bara kominn inn þar.“

Uppljómun á Facebook

Líklega hafi hann viljað sanna fyrir sjálfum sér að hann gæti tæklað læknisfræðina.

„Ég hafði gríðarlegan áhuga á þessu efni og hef enn á mannslíkamanum sem tengist líka leiklistinni. 

Maður er líkamlega á sviðinu og andinn og heimspekin blandast þarna skemmtilega inn, hvernig maður tekst á við nýja karaktera og lærir að setja sig í spor þeirra. Þetta sameinar allt sem ég hef áhuga á.“

Jakob sá Facebook færslu hjá Jóhannesi Hauki og lífið breyttist.Vísir/Vilhelm

Einn daginn í Danmörku rekst Jakob á Facebook færslu frá Jóhannesi Haukur leikara sem breytti gangi sögunnar en þeir höfðu leikið saman í Söngvaseið þegar Jakob var krakki.

„Hann deilir færslu og hvetur fólk til að sækja um í Listaháskólanum og þarna verður bókstaflegt uppljómunar móment hjá mér. 

Allar minningarnar af gleðinni sem fylgdi því að leika sem barn spruttu fram og ég fór að svekkja mig á því að hafa aldrei tekið þátt í leikfélaginu við Menntaskólann í Hamrahlíð. 

Ég var í tónlistinni í menntaskóla og útskrifaðist samhliða stúdent sem trompetleikari úr FÍH þannig það voru margar áttir sem maður vildi fara á ákveðnum tímum. En þarna þá fann bara að ég varð að gera þetta, ég var að láta reyna á leiklistina.

Ég var í algjörri forréttindastöðu að hafa áhuga á svona mörgu og að það væri svona margt í boði en þetta var rosalega sterk upplifun sem ég átti þarna,“ segir Jakob en hann var í alls kyns listrænum verkefnum áður, þar á meðal túraði hann með Björk sem hann segir hafa verið mikið ævintýri. 

Fann ástina í LHÍ

Jakob fór svo í prufur og þá var ekki aftur snúið en hann hefur ekki litið til baka einu sinni. 

Örlögin áttu aftur eftir að grípa inn í en alveg eins og foreldrar hans kynntust í gegnum tónlist átti Jakob eftir að hitta sína ást í leiklistinni, Berglindi Ástu Ástþórsdóttur sem er í dag rísandi stjarna í Borgarleikhúsinu.

„Ég og Begga vorum saman í bekk og verðum strax bestu vinir. Við vorum bæði í öðrum samböndum á þessum tíma og allir bekkurinn varð strax rosa góðir vinir, þetta verður eins og fjölskyldan manns. 

Á öðru ári verð ég svo einhleypur og hún líka og svo gerðist þetta rosalega organískt. 

Við verðum allt í einu bara ótrúlega ástfangin og „rest is history“. Núna eigum við íbúð saman í Vesturbæ og daglegt líf er bara eins gott og það gerist,“

segir Jakob einlægur og augljóslega mjög ástfanginn af konu sinni og tilveru.

„Við erum ótrúlega hamingjusöm og okkur líður svo vel. Ég er í Þjóðleikhúsinu og hún er í Borgarleikhúsinu algjörlega að brillera þar.“

Orð oft óþörf

Hann segir sameiginlega ástríðu þeirra á leiklist gera það að verkum að þau skilji hvort annað betur en flestir aðrir.

„Það eru ótrúleg forréttindi að geta tengt svona vel við hvort annað. Maður þarf stundum ekki að segja hvernig manni líður, hún bara veit. 

Ef mér finnst ég hafa átt erfiða sýningu þá er fullur skilningur og hún hefur upplifað það sama. Samskipti eru lykillinn að öllu og það hefur bara gengið ótrúlega vel. Við erum á rosa góðu róli.“

Varð að vinna Króla í rappkeppni

Nýjasta hlutverk Jakobs í Ormstungu er að mörgu leyti krefjandi, sérstaklega fyrir þær sakir að hann rappar á sýningunni og hafði lítið gert af því áður.

„Það er krefjandi verkefni að leika Gunnlaug á móti Hrafni í verkinu en þeir eru andstæðingar. 

Svo þegar ég áttaði mig á því að ég væri að fara að rappa á móti Króla og ég ætti að vera betri rappari en hann, þá með enga rappreynslu, verð ég að viðurkenna að ég hafði smá áhyggjur,“ segir Jakob og hlær.

„Hvernig ætti ég að geta verið sannfærandi betri rappari en Króli? Svo fékk maður að læra af þeim bestu, eins og honum, og innsperast mikið á því og setur sig í hlutverk.“

Ýkt útgáfa sem þráir fræðg og frama

Hann segir jafnframt nauðsynlegt að reyna að fjarlægja eigið egó þegar verið er að setja sig í spor karaktersins.

„Það er þó nauðsynlegt að finna sameiginlegan flöt með karakternum. Gunnlaugur sem ég leik er rosalega ýkt útgáfa af manneskju sem þráir ekkert heitar en frægð og frama. 

Ég er nú ekki alveg þar,„ segir Jakob og skellir upp úr en bætir við: „Auðvitað viljum við samt öll vera séð og elskuð, það er hægt að tengja við það.“

Leggur hjartað á svið og fer svo í skel

Þá sé óhjákvæmilegt að viðbrögð áhorfenda hafi áhrif.

„Í leiklistinni er hljóðfærið þitt þinn eigin líkami, þú ert ekki með framlengingu eins og mér fannst ég til dæmis aðeins meira hafa með trompetið, þótt það sé auðvitað líka berskjaldandi. 

Þú leggur hjartað þitt á sviðið og svo er skiljanlegt að þurfa stundum að fara inn í skelina eftir sýningu.“

Talið berst þá að gríðarlega yfirveguðu viðmóti Jakobs og blaðamaður spyr hvort hann hafi alltaf verið svona þægilegur í sér.

„Alls ekki,“ svarar Jakob. „Þetta hefur verið löng vegferð sem ég er enn þá á. Listaháskólinn hafði mikil áhrif á þetta. 

Ég var ótrúlega leitandi í fleiri ár í og eftir menntaskóla og svo allt í einu er ég kominn í skóla með fólki sem ég tengi alveg ótrúlega mikið við á djúpan máta. Þá varð einhver rosaleg skapandi og mótandi tenging sem styrkir mann. 

Auðvitað á ég svo líka fullt af góðum vinum ekki úr skólanum en þetta hafði sannarlega mikil áhrif. Ég lærði svo margt sem síast inn í kerfið og ég nýti það í daglegu lífi.“

Greindist með krabbamein

Heilsan er Jakobi gríðarlega verðmæt og þegar hann var enn nemandi í LHÍ öðlaðist hann nýja sýn á hana.

„Það er viðeigandi að ræða þetta einmitt núna í mars þegar Mottumars er í fullum gangi en ég greinist með eistnakrabbamein árið 2023. 

Ég hafði verið að glíma við einhverja heilsufarsbresti, hætti meðal annars að drekka kaffi út af magaverkjum og var búinn að vera hjá læknum vegna þrálátra verkja. Svo greinist ég þarna og er sendur í aðgerð, allt á fimm dögum.“

Hann þurfti ekki að fara í neina frekari lyfjameðferð en þessir fimm dagar höfðu skiljanlega mikil áhrif á lífið hans.

„Þetta er allt smá í móðu og var rosalega skrýtinn tími. Ég var á sama tíma að sýna annars árs verkefnið mitt í skólanum og það sem bjargaði mér var að geta haldið áfram að leika. Blessunarlega var það gerlegt.“

Ólýsanlega stoltur af Beggu sinni

Hann segir svolítið erfitt að koma því í orð hvernig þetta mótar manneskju.

„Þarna stend ég í fyrsta sinn í lífinu andspænis þessari tilfinningu að maður er dauðlegur. Að það er ekkert sjálfsagt í þessu lifi og það getur allt gerst á örskotsstund. 

Það sem ég hef lært hvað mest er að taka engu sem sjálfsögðum hlut, lifa hér og nú og njóta hvers augnabliks. Klisja sem maður fann svo sannarlega sannleiksgildið í.“

Begga hans var ómetanlegur stuðningur á þessum tíma og það er áþreifanlegt hversu mikla virðingu hann ber fyrir sambýliskonu sinni.

„Hún var algjör klettur. Við vorum þarna tiltölulega nýbyrjuð saman og hún hafði sjálf upplifað missi. 

Pabbi hennar lést úr krabbameini nokkrum árum fyrr og hún var bara svo ótrúlega sterk. 

Ég get ekki líst því hvað ég er ótrúlega stoltur af henni og maður hugsar svo mikið um hversu erfitt það er að vera aðstandandi í þessu.“

Mikilvægt að af-tabú-a þetta

Þau bæði komu tvíefld út úr þessari lífsreynslu og allt hefur gengið vel.

„Ég fer árlega í skoðun og það hefur alltaf allt komið vel út úr því en ég get ekki hamrað nægilega á því hvað það er mikilvægt að bregðast við ef maður er að finna fyrir einhverjum einkennum.

Það er algjört tabú að ræða þetta, um þína prívat parta. Ef þú finnur fyrir verkjum þá þarftu að þukla á svæðinu og ef það eru hnútar þá verður maður að heyra strax í lækni og grípa inn í. 

Sumir eru hræddir við að heyra í lækni en það er bara alltaf miklu betra.

Ég var mjög heppinn en sumir eru ekki eins heppnir.“

Í dag segist Jakob lifa sínu draumalífi og fegurðin umkringir hversdagsleikann hans.

„Það er algjör draumur að fá að vinna með öllu þessu frábæra fólki að þessum skemmtilegu sýningum. Núna er ég bæði í Ormstungu og Línu Langsokk og það er stöðugt fjör. 

Þjóðleikhúsið er stórkostlegur vinnustaður, svo mikið líf og þegar ég geng inn í bygginguna hugsa ég oft til æsku minnar þegar ég var hérna sem barn og trúi því varla að ég fái að vinna á þessum stað í dag. 

Þvílíku forréttindin, ég þarf stundum að klípa mig.“

Snýst allt um vegferðina

Það er nóg á döfinni hjá Jakobi sem situr sjaldan ef nokkurn tíma auðum höndum og hlakkar til komandi verkefna. 

Hræðslan þvælist í það minnsta ekki fyrir honum og lífskrafturinn er með honum í liði.

„Ég reyni alltaf frekar að hugsa um leiðina en einhvern endapunkt. Ef ég væri fastur á endapunktinum væri ég löngu búinn að brenna út. 

Ég hef gaman að áskorunum, elska að grúska og pæla og máta mig í alls konar skó,“ segir hann glaður í bragði að lokum.






Fleiri fréttir

Sjá meira


×


Tarot dagsins

Dragðu spil og sjáðu hvaða spádóm það geymir.