Betra að setja upp sól­gler­augu inni á kvöldin en úti í morgun­sólinni

Kristín Sigurðardóttir, slysa- og bráðalæknir, telur að veruleg tækifæri felist í því að beina meiri athygli að lífsstíl og umhverfi til að koma í veg fyrir ýmis einkenni og veikindi frekar en að bregðast fyrst við þeim þegar þau eru komin fram. Stór hluti þeirra vandamála sem kerfið glímir við í dag tengist lífsstíl og umhverfisþáttum sem hægt væri að koma í veg fyrir.

„Í dag eru langtíma lífstíls- og samfélagssjúkdómar kominir yfir áttatíu prósent af byrði heilbrigðiskerfisins. Þannig að ég horfi á það með þeim augum. Allt þetta fólk sem gæti liðið miklu betur og þyrfti jafnvel ekki að vera svona lasið eða slasað,“ segir Kristín í nýjasta þætti Heilsuhlaðvarps Lukku og Jóhönnu Vilhjálms.

Verði til „birtuvilla“

Eitt af áhugamálum Kristínar er áhrif ljóss og myrkurs á líkamsklukkuna. Nær allar lífverur hafi þróast í takt við snúning jarðar en í nútímasamfélagi verji fólk nær öllum stundum innandyra í gervibirtu. Því verði til svokölluð „birtuvilla“ þar sem líkamsklukkan missir taktinn við náttúrulega birtu.

Slík villa geti haft veruleg áhrif á lífsgæði einstaklinga og mögulega aukið líkurnar á ýmsum veikindum. Kristín telur að morgunbirtan sé lykilatriði til að stilla líkamann af. Þá þurfi að huga að því að horfa ekki of mikið á skjái sem gefi frá sér bláa geisla seinnipartinn og á kvöldin.

„Ég mæli almennt með því að fólk sé ekki með sólgleraugu, og ef það vill nota slík gleraugu þá sé það helst heima hjá sér eftir kvöldmat til þess að taka út bláa ljósið úr gervibirtunni,“ segir Kristín.

Geri húðina brúna og auki kynhvöt

Þrátt fyrir að mikilvægi sólarvarnarinnar hafi verið ítrekað undanfarin ár bendir Kristín á að sólarljósið sé jafnframt lífsnauðsynlegt. Oftar en ekki sé varað við UVB-geislum en engu að síður þurfi fólk á þeim að halda til að viðhalda heilsu. 

Auk þess að sjá um D-vítamínframleiðslu líkamans örvi UVB-geislarnir framleiðslu á svokölluðu MSH-hormóni. Hormónið geri ekki einungis húðina brúna heldur eigi þátt í því að halda ónæmiskerfinu sterku, bæta orkubúskap líkamans og jafnvel auka kynhvöt.

Notar sjálf ekki sólarvörn

„Við eigum ekki að sólbrenna. Alveg kýrskýrt,“ segir Kristín.

Hins vegar þyki henni miður þegar foreldrar, í bestu trú, pakki börnum sínum inn í sólarvörn og sólgleraugu jafnvel að vetrarlagi á Íslandi þegar UV-geislunin er nánast engin.

Hún líkir því að fara út í sólina við það að æfa fyrir maraþon. Líkaminn þurfi að fá að aðlagast og þjálfa sig hægt og rólega, en ef fólk noti sólarvörn ítrekað geti líkaminn ekki stillt sig af.

Sjálf forðast Kristín að nota sólarvörnina og reynir að njóta sólarinnar á hverjum degi í tíu til þrjátíu mínútur í senn. Eftir það leiti hún frekar í skuggann.

Þegar dvalið er í skugga af trjám úti í náttúrunni magnast upp sá hluti sólarinnar sem er innrauður, sem veitir líkamanum áframhaldandi græðandi orku án þess að húðin brenni af útfjólubláum geislum.