Ertu eldklár í sumarbústaðnum? Ágúst Mogensen skrifar 11. maí 2026 12:51 Sumarhús eru griðastaður til þess að slaka á í frístundum og þó margir nýti bústaðinn allt árið um kring er sumarið sá tími sem flestir dvelja þar lengst. Því eru vorin tilvalin til að kanna hvort öryggisatriðin séu á hreinu og sérstaklega eldvarnirnar þar sem húsin eru oft byggð úr timbri, frá veggjum út á verönd. Hér eru nokkur mikilvæg eldvarnarráð sem allir sumarbústaðaeigendur ættu að yfirfara reglulega. Reykskynjari, eldvarnarteppi, slökkvitæki og flóttaleið af svefnlofti eru lykilatriði inni i sumarhúsum. En einnig þarf að huga að ytri aðstæðum því sumarhús standa oft í gróðurfylltu umhverfi sem eykur hættuna á að verða fyrir gróðureldum sem geta breiðst hratt út við þurr veðurskilyrði. Er flóttaleið af svefnloftinu? Svefnloft eru mjög algeng í sumarhúsum enda góð nýting á rými. En ef stiginn upp á loftið er eina leiðin upp og niður þarf að bæta úr því. Gluggi á efri hæð þarf að opnast út og neyðarstigi utan á húsinu sem hægt er að klifra niður. Leiddu hugann að því næst þegar þú kemur í sumarhús hvernig þeir sem sofa á svefnloftinu eiga að komast út ef eldur kemur upp á neðri hæðinni. Slökkvitæki og reykskynjarar Komi upp eldur inni er grundvallaratriði að við verðum hans vör. Þess vegna er mikilvægt að hafa reykskynjara á öllum hæðum og inn í öllum herbergjum og muna prófa þá reglulega. Ef þú ert gestur eða með bústað á leigu, er góð regla að prófa reykskynjarana áður en farið er að sofa. Eldvarnarteppi á að vera í eldhúsi en það er sérlega gott ef kemur upp eldur í matarfitu við eldamennsku. Kerti, kamínur og gashellur þarf að fara gætilega með og góð forvörn að vera með gasskynjara í húsinu. Kamínur eiga helst að standa á steinefni, eða viðlíka efni sem þolir mikinn hita án þess að brenna. Öryggissvæði úti og eldklöppur Mikilvægt er að hafa autt svæði og án alls gróðurs sem getur orðið eldsmatur 1,5 metra umhverfis sumarhúsið, þetta er kallað öryggissvæði. Ef húsið stendur í brekku þarf öryggissvæðið að ná lengra niður brekkuna. Það getur skipt sköpum um útbreiðslu elds að hólfa lóðina með malarstígum eða skipta upp landinu á annan hátt með gróðurlausum beltum. Eldklöppur, einnig nefndar sinuklöppur, eru handverkfæri með spaða á endanum sem eru notaðar til að kæfa eld í sinu og ættu að vera við öll sumarhús. Almennt séð er góð regla að hirða gróður vel og grysja, því úr sér vaxinn gróður getur líka hindrað aðgengi slökkviliðs. Þá er gott er að hafa garðslöngu sem nær hringinn kringum húsið til að bleyta gróður eða slökkva elda. Útieldhúsið Að lokum er vert að tala um útieldhúsin. Sífellt fleiri kjósa að byggja sér skjólgóða eldunaraðstöðu úti sem er samtengd húsinu. Ef kviknar í útieldhúsinu þá á eldurinn greiða leið að húsinu. Gott er að hafa þetta í huga við hönnunina þar sem dæmi eru um slíka elda. Slökkvitæki, aðgangur að slökkvivatni og eldvarnarteppi eru besta vörnin svo ekki verði af litlum neista mikið bál. Ítarlegri upplýsingar um brunavarnir í frístundabyggð er t.d. að finna á heimasíðum Húsnæðis- og mannvirkjastofnunnar og Eldvarnarbandalagsins. F.h. Eldvarnarbandalagsins Ágúst Mogensen, sérfræðingur í forvörnum hjá Verði tryggingum. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Ágúst Mogensen Slysavarnir Mest lesið Hvalveiðar – þjóðarskömm sem verður að heyra sögunni til Helgi Felixson Skoðun Mannmiðjuvillan og dýradráp Íslendinga Rósa Líf Darradóttir Skoðun Lítil þjóð, stór tækifæri Þórður Birgisson Skoðun Ég vil ráða mínu sumarfríi Magnea Gná Jóhannsdóttir Skoðun Sæti við borðið – eða sæti á ganginum? Þorvaldur Ingi Jónsson Skoðun Þjóðargersemi Ebba Margrét Magnúsdóttir Skoðun Stóra Stjórnarskrármálið Guðmunda G. Guðmundsdóttir Skoðun Hverjir fá sætin við borðið? Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Helförin var bara fugladrit Helgi Gunnlaugsson Skoðun Já til að SJÁ Berglind Guðmundsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Lítil þjóð, stór tækifæri Þórður Birgisson skrifar Skoðun Hvalveiðar – þjóðarskömm sem verður að heyra sögunni til Helgi Felixson skrifar Skoðun Þjóðargersemi Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Sæti við borðið – eða sæti á ganginum? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Ég vil ráða mínu sumarfríi Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Mannmiðjuvillan og dýradráp Íslendinga Rósa Líf Darradóttir skrifar Skoðun Stóra Stjórnarskrármálið Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Hverjir fá sætin við borðið? Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Já til að SJÁ Berglind Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Fórnarlambsnaglinn Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Þegar jafnrétti verður blóraböggull Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Sumarsólstöður: Tími birtu, þakklætis og helgisiða Þuríður Stefánsdóttir skrifar Skoðun Skýr mörk fyrir vindorku, sterkari vernd fyrir náttúruna Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Hver hugsar þegar þú notar gervigreind — þú eða vélin? Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Mannréttindastofnun og réttindagæsla fatlaðs fólks Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Af hverju ekki að segja Nei … af hverju ætti að segja kannski? Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Árásargjarnir lobbíistar vindorkuiðnaðarins Anna Soffia Kristjánsdóttir skrifar Skoðun 19. júní í skugga bakslags: Jafnrétti er ekki sjálfgefið Martha Lilja Olsen skrifar Skoðun Helförin var bara fugladrit Helgi Gunnlaugsson skrifar Skoðun Síðustu móhíkanarnir Viðar Halldórsson skrifar Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir skrifar Skoðun EES fyrir fyrirtækin, ESB fyrir fólkið? Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hvern vantar enn við borðið? Jana Birta Björnsdóttir,Jónína Rósa Hjartardóttir skrifar Skoðun Áfram gakk Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Hvað þarf að vera til staðar ef dánaraðstoð verður heimiluð? Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Hver borgar þegar samningurinn er svikinn? Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun ESB aðild er óskynsamleg frá efnahagslegu sjónarmiði Kristinn Sv. Helgason skrifar Skoðun Er kominn tími á nýtt norrænt leiðtogahlutverk? Haukur Logi Jóhannsson skrifar Skoðun Þegar fyrirmyndirnar horfa í skjáinn Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hver framleiðir matinn okkar eftir 20 ár? Þórarinn Ingi Pétursson skrifar Sjá meira
Sumarhús eru griðastaður til þess að slaka á í frístundum og þó margir nýti bústaðinn allt árið um kring er sumarið sá tími sem flestir dvelja þar lengst. Því eru vorin tilvalin til að kanna hvort öryggisatriðin séu á hreinu og sérstaklega eldvarnirnar þar sem húsin eru oft byggð úr timbri, frá veggjum út á verönd. Hér eru nokkur mikilvæg eldvarnarráð sem allir sumarbústaðaeigendur ættu að yfirfara reglulega. Reykskynjari, eldvarnarteppi, slökkvitæki og flóttaleið af svefnlofti eru lykilatriði inni i sumarhúsum. En einnig þarf að huga að ytri aðstæðum því sumarhús standa oft í gróðurfylltu umhverfi sem eykur hættuna á að verða fyrir gróðureldum sem geta breiðst hratt út við þurr veðurskilyrði. Er flóttaleið af svefnloftinu? Svefnloft eru mjög algeng í sumarhúsum enda góð nýting á rými. En ef stiginn upp á loftið er eina leiðin upp og niður þarf að bæta úr því. Gluggi á efri hæð þarf að opnast út og neyðarstigi utan á húsinu sem hægt er að klifra niður. Leiddu hugann að því næst þegar þú kemur í sumarhús hvernig þeir sem sofa á svefnloftinu eiga að komast út ef eldur kemur upp á neðri hæðinni. Slökkvitæki og reykskynjarar Komi upp eldur inni er grundvallaratriði að við verðum hans vör. Þess vegna er mikilvægt að hafa reykskynjara á öllum hæðum og inn í öllum herbergjum og muna prófa þá reglulega. Ef þú ert gestur eða með bústað á leigu, er góð regla að prófa reykskynjarana áður en farið er að sofa. Eldvarnarteppi á að vera í eldhúsi en það er sérlega gott ef kemur upp eldur í matarfitu við eldamennsku. Kerti, kamínur og gashellur þarf að fara gætilega með og góð forvörn að vera með gasskynjara í húsinu. Kamínur eiga helst að standa á steinefni, eða viðlíka efni sem þolir mikinn hita án þess að brenna. Öryggissvæði úti og eldklöppur Mikilvægt er að hafa autt svæði og án alls gróðurs sem getur orðið eldsmatur 1,5 metra umhverfis sumarhúsið, þetta er kallað öryggissvæði. Ef húsið stendur í brekku þarf öryggissvæðið að ná lengra niður brekkuna. Það getur skipt sköpum um útbreiðslu elds að hólfa lóðina með malarstígum eða skipta upp landinu á annan hátt með gróðurlausum beltum. Eldklöppur, einnig nefndar sinuklöppur, eru handverkfæri með spaða á endanum sem eru notaðar til að kæfa eld í sinu og ættu að vera við öll sumarhús. Almennt séð er góð regla að hirða gróður vel og grysja, því úr sér vaxinn gróður getur líka hindrað aðgengi slökkviliðs. Þá er gott er að hafa garðslöngu sem nær hringinn kringum húsið til að bleyta gróður eða slökkva elda. Útieldhúsið Að lokum er vert að tala um útieldhúsin. Sífellt fleiri kjósa að byggja sér skjólgóða eldunaraðstöðu úti sem er samtengd húsinu. Ef kviknar í útieldhúsinu þá á eldurinn greiða leið að húsinu. Gott er að hafa þetta í huga við hönnunina þar sem dæmi eru um slíka elda. Slökkvitæki, aðgangur að slökkvivatni og eldvarnarteppi eru besta vörnin svo ekki verði af litlum neista mikið bál. Ítarlegri upplýsingar um brunavarnir í frístundabyggð er t.d. að finna á heimasíðum Húsnæðis- og mannvirkjastofnunnar og Eldvarnarbandalagsins. F.h. Eldvarnarbandalagsins Ágúst Mogensen, sérfræðingur í forvörnum hjá Verði tryggingum.
Skoðun „Hvernig veit ég hvort ég hafi gert eitthvað við konu án samþykkis?“ Guðný S. Bjarnadóttir skrifar