Ríf­lega helmingur orðið fyrir kyn­ferðis­legri á­reitni í vinnunni

Þetta kemur fram í nýrri rannsókn Vörðu - rannsóknarstofnunar vinnumarkaðarins.

Við gerð rannsóknarinnar var rætt við konur í stéttarfélögunum um þeirra upplifun af því að vera kona á vinnustað sem var oftar en ekki mjög karllægur. Niðurstöðurnar sýna að konurnar sem starfa í karllægum greinum upplifa vinnustaðamenningu sem krefst stöðugrar baráttu og aðlögunar af þeirra hálfu. 

Dæmin sem viðmælendurnir taka eru að þurfa að sinna annarri og þriðju vaktinni á vinnustaðnum, á við að muna eftir afmælum samstarfsfélaga og sjá um tiltekt eða halda sameiginlegu rými snyrtilegu. 

„Ég laga til á verkstæðinu, og ef ég fer í frí þá kem ég bara til baka og það er sprenging sko,“ sagði ein kvennanna.

Þá þarf oftar en ekki mikla fyrirhöfn til að fá viðeigandi vinnufatnað, á við skó með stáltá í réttri stærð eða galla sem eru ekki of stórir. Að auki finnst þeim þær oft mismunaðar um laun og störfin sem þær sinntu þau lægst metnu á vinnustaðnum.

„Það var alveg augljóst að það var alltaf verið að reyna að bjóða mér lægra til að byrja með,“ segir önnur kvennanna.

Flestar lent í eða orðið vitni að áreitni

„Skýrasta birtingarmynd misréttis er áreitni og ofbeldi,“ segir í rannsókn Vörðu.

Í niðurstöðum sem birtar voru á vefsíðu Rafiðnaðarsambandsins sögðust 66 prósent kvenna hafa orðið fyrir einhvers konar neikvæðum atvikum eða athugasemdum í vinnu. Þá höfðu 44 prósent orðið vitni að einelti eða kynbundinni eða kynferðislegri áreitni á vinnustað.

Niðurstöður rannsóknarinnar sögðu að meira en helmingur kvenna í stéttarfélögunum tveimur hafði orðið fyrir kynferðislegri áreitni í starfi sínu. Konurnar sem rætt var við sögðu það veruleika sem þær höfðu annað hvort lent í eða orðið vitni að.

Þær töldu sig samt sem áður almennt öruggar á núverandi vinnustað. Hins vegar gat það breyst í andhverfu sína, sér í lagi þegar sinna þarf stöðum utan vinnustaðarins.

„Það hafa verið kúnnar sem hafa verið óviðeigandi og annað.. þú ert látin fara.. við færum þig bara annað. [...] við ætlum bara að færa þig.. ekkert gert.. ekkert sagt.. þetta er það sem er gert,“ sagði ein kvennanna í rannsókninni.

Einnig var rætt töluvert um konur sem hefðu orðið fyrir kynbundu áreiti og ofbeldi og hefðu þurft að yfirgefa vinnustaði sína og hætta í faginu.

„Gúdderaði það ekki að vinna með mér“

Konurnar upplifðu einnig töluverða útilokun, jafnvel á meðan þær voru enn í námi. 

„Svo var ég að vinna með strák sem er skiluru .. 7 árum eldri en ég og það var kallað til sálfræðings á vinnustaðnum því hann gúdderaði það ekki að vinna með mér,“ sagði einn viðmælandinn.

Önnur sagðist hafa verið send til meistara sem átti að vera úrillur í skapi með það að markmiði að láta hana missa áhugann á starfinu. Það snerist hins vegar við og var sá maður sá sem stappaði í hana stálinu. Þær lýstu því einnig hvernig gert var ráð fyrir því að þær væru bara að „prófa“ greinina. 

„Við prófuðum einu sinni ég og félagi minn að skila sama verkefni inn. Við breyttum bara orðum sem skiptu ekki máli skiljið þið. Og ég fékk 6 og hann fékk 9,5.. og við fórum með þetta til skólastjórans og allt og hann er enn þá að kenna í dag þessi maður,“ sagði ein.