Kæru landar - Af hverju eigum við að segja JÁ í ágúst? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar 5. júní 2026 20:06 Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Þegar að náttúruvernd fer úr tísku Halla Hrund Logadóttir Skoðun 48 manna stjórn – er þess virkilega þörf? Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir Skoðun Þið eruð trömpistar ... sagði orkuráðherra Kristín Helga Gunnarsdóttir Skoðun HMS vill dýrari byggingar Eggert Guðmundsson Skoðun Frjósemisvarðveisla; Jafnt aðgengi að framtíðinni Ragnhildur Þóra Hafsteinsdóttir Skoðun 20 kíló af þjóðarskömm Hjálmtýr Heiðdal Skoðun Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun Þau sem eftir sitja Auður Erla Gunnarsdóttir Skoðun Má segja að börn á Íslandi hafi það gott? Hjördís Eva Þórðardóttir Skoðun Hvað breyttist þegar þjóðin sagði nei? Hilmar Kristinsson Skoðun Skoðun Skoðun Vinnuvernd er líka sjálfsvígsforvörn Carmen Maja Valencia skrifar Skoðun Á allt Ísland heima á höfuðborgarsvæðinu? Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Reykjanesundrið - næsti kafli Berglind Ragnarsdóttir skrifar Skoðun Ekkert að spila um Sigurður Hallur Jónsson skrifar Skoðun HMS vill dýrari byggingar Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Þegar að náttúruvernd fer úr tísku Halla Hrund Logadóttir skrifar Skoðun Þið eruð trömpistar ... sagði orkuráðherra Kristín Helga Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Konur fjárfestum! Iða Brá Benediktsdóttir skrifar Skoðun Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal skrifar Skoðun 48 manna stjórn – er þess virkilega þörf? Harpa Hildiberg Böðvarsdóttir skrifar Skoðun Má segja að börn á Íslandi hafi það gott? Hjördís Eva Þórðardóttir skrifar Skoðun Þau sem eftir sitja Auður Erla Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35 borgar ekki reikningana Elliði Vignisson skrifar Skoðun Háskólar eiga að leggja áherslu á árangur, ekki fólk Aðalbjörn Jóhannsson skrifar Skoðun Von er ekki aðgerð Hermína Gunnþórsdóttir,Sigrún Helga Snæbjörnsdóttir skrifar Skoðun Kílómetragjald á umönnun Alma Ýr Ingólfsdóttir,Guðmundur Ármann Pétursson,Stefanía Hulda Marteinsdóttir,Vigdís Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Við erum náttúran – náttúran er við Harpa Fönn Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Frjósemisvarðveisla; Jafnt aðgengi að framtíðinni Ragnhildur Þóra Hafsteinsdóttir skrifar Skoðun Byggjum upp netöryggisgetu og fögnum áfangasigrum Hrannar Ásgrímsson skrifar Skoðun Menntun þarf ekki að þýða tekjutap Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir skrifar Skoðun Kostir og gallar Schengen Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun 20 kíló af þjóðarskömm Hjálmtýr Heiðdal skrifar Skoðun Hvað breyttist þegar þjóðin sagði nei? Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Stjórnun gervigreindar og öryggi Marinó G. Njálsson skrifar Skoðun Hafrannsóknastofnun vissi af gloppunni en gerði ekkert Þórólfur Júlían Dagsson skrifar Skoðun Reikningurinn sem svefninn getur ekki borgað Grétar Þór Guðjohnsen skrifar Skoðun Er þetta allt sama tóbakið? Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Danski bærinn Akureyri Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Píeta samtökin í 10 ár Hildur Eir Bolladóttir skrifar Skoðun Fimm mínútur sem geta skipt sköpum í neyð Birna G. Magnadóttir skrifar Sjá meira
Skoðum saman í þessari grein nokkrar atriði sem tengist umræðunni um ESB. „Já“ í ágúst er ekki já við aðild. „Já“ er já við upplýsingum, já við samningaviðræðum og já við því að þjóðin fái tækifæri til að meta raunverulegan samning áður en endanleg ákvörðun verður tekin. Þegar við tökum slíka ákvörðun eigum við ekki aðeins að horfa til næstu mánaða eða næsta kjörtímabils. Við skulum gefa okkur smá tíma til að horfa 20, 50 og jafnvel 100 ár fram í tímann. Munum að mestar líkur eru á friði meðal samstarfs- og vinaþjóða. Tækifæri ungs fólks skipta mestu máli Almennt eru ungir Íslendingar vel menntaðir og tilbúnir í nýsköpun. En eiga ekki í dag sömu tækifæri vegna hárra vaxta, meiri verðbólgu og óstöðugs efnahagsumhverfis. Mörg ungmenni upplifa að það sé orðið sífellt erfiðara að eignast húsnæði, byggja upp eigin fjárhag og skipuleggja framtíðina. Af hverju þurfa Íslendingar að greiða miklu meira fyrir húsnæði en Danir? Af hverju þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki að greiða hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar þeirra í Evrópu? Af hverju flytja efnilegustu og verðmætustu sprotafyrirtæki Íslands höfuðstöðvar sínar úr landi þegar kemur að stórum fjárfestingum og meiri verðmætasköpun? Það eru ekki til einfaldar lausnir á öllum þessum áskorunum. En það er eðlilegt að skoða hvort nánara samstarf við Evrópu geti skapað betri skilyrði fyrir komandi kynslóðir. Getum við tryggt okkar öryggi betur? Heimurinn hefur breyst mikið á síðasta árum. Hverjar verða breytingarnar á næstu 100 árum? Nú geisar stríð í Evrópu. Spenna eykst á Norðurslóðum og þar með mikilvægi Norður-Atlantshafsins. Við Íslendingar upplifum með reglulegu millibili eldgos, jarðhræringar og náttúruhamfarir sem mjög erfitt er að standa undir ein. Viljum við ekki sjá hvort við fáum í samningi meira meiri stuðning og öryggi þegar kemur að náttúruhamförum, innviðavernd, netöryggi og frjálsum viðskiptum? Smá ríki geta náð langt innan ESB Reynslan sýnir að smáríki innan ESB geti náð langt og það opnist líka tækifæri fyrir vel menntaða einstaklinga innan stjórnsýslunnar. Lítil ríki eins og Malta, Danmörk og Írland hafa sýnt að fámennar þjóðir geta verið áhrifamiklar og samkeppnishæfar innan ESB. Þau nýta stærri og fjölbreyttari markaði, aukna samvinnu og fá stöðugra rekstrarumhverfi til að styrkja sitt atvinnulíf og velsæld. Við eigum að læra af þessum smáu ríkjum innan ESB og finna okkar leiðir til að bæta samkeppnishæfni Íslands til framtíðar. Hvað hefur Ísland fram að færa? Við búum yfir reynslu af sjálfbærri nýtingu auðlinda, endurnýjanlegri orku, fiskveiðistjórnun, björgunarsveitum, jafnréttismálum og tæknilausnum sem vakið hafa athygli víða um heim. Við eigum sterka menningu, öflugt menntakerfi og samfélag sem hefur oft verið í fararbroddi á sviði mannréttinda og lýðræðis. Við eigum ekki að nálgast þessa umræðu af vanmáttarkennd, heldur með opinn huga og okkar góða íslenska hugrekki. Óvissan í atvinnulífi framtíðarinnar er mikil og við vitum ekki hvernig vinnumarkaðurinn þróast á næstu áratugum. En það veitir forskot að vera strax upplýst um hvaða þarfir þarf að leysa innan ESB, tengt 450 milljónum í viðskiptum við allan heiminn. Þannig stöndum við jafnfætis þegar kemur að nýjum atvinnutækifærum og getum betur tryggt góða og verðmæta atvinnu fyrir Íslendinga framtíðarinnar. Já við upplýsingum og framtíðarmöguleikum Þann 29. ágúst er þjóðin ekki að kjósa um aðild að Evrópusambandinu. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samninginn áður en við tökum afstöðu. Það ættu allir að sjá að það er tæpast boðlegt að hafna samningi sem enginn hefur séð. Það er ómögulegt að taka upplýsta ákvörðun án raunverulegs samnings. Þess vegna skulum við segja já í ágúst. Höfundur er MS í stjórnun og stefnumótun og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.
Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun
Skoðun Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal skrifar
Skoðun Kílómetragjald á umönnun Alma Ýr Ingólfsdóttir,Guðmundur Ármann Pétursson,Stefanía Hulda Marteinsdóttir,Vigdís Gunnarsdóttir skrifar
Hvað gerist þegar ótti er endurtekinn nógu oft til að fordómar fari að líta út eins og heilbrigð skynsemi? Inga V. Henriksen Bergdal Skoðun