Þreifað á „pakkanum“ Hlín Leifsdóttir skrifar 26. júlí 2026 11:01 Kannastu ekki við svipinn á stríðstrúðnum? „Hvað er í pakkanum?“ Viltu ekki örugglega sjá það? Sennilega hefur enginn auglýsingasálfræðingur hannað betri áróðursherferð en þetta. Því að hver man ekki eftir því að hafa langað að kíkja í pakkann, þegar við vorum börn að bíða eftir jólunum? Er það þá ESB sem kemur með jólin í þetta sinn í stað Coca Cola? Auglýsingin nær inn að beini. Að kíkja í pakkann var alltaf svo spennandi, en maður gerði það ekki af því að þá myndi maður svíkja mömmu og pabba, ömmu og afa, og jafnvel skemma jólin sjálf. Milli forvitni og að falla í freistni var millistig: að þreifa á pakkanum. Af lögun og áferð gátum við okkur til um innihaldið. Það gat verið skemmtilegur leikur. Var það bók eða leikfang? Eða bara enn eitt sokkaparið frá frænku? Mjúku pakkarnir gátu valdið vonbrigðum. Aldrei náðu þau þó að rista jafn djúpt og þau sem við höfum fundið sem höfum þreifað nógu vel og vandlega á ESB pakkanum til að vita að við munum segja nei. Nýjar tilskipanir ESB boða mismunun eftir þjóðerni og að Úkraínumenn borgi í blóði fyrir landvist. Nú eru miklar sviptingar að eiga sér stað í Evrópusambandinu. Almennt fá þeir sem flýja stríð hæli. Enginn hefur hingað til ætlast til þess að neinn borgaði fyrir skjólið með blóði. Nú er það að breytast í Evrópusambandinu. Sambandið ætlar ekki lengur að veita Úkraínumönnum sem vilja ekki drepa menn, dvalarleyfi. Það vill að þeir séu sendir aftur á vígvöllinn. Slík er virðing ESB fyrir einstaklingsfrelsi, mannhelgi og mannslífi. Fyrirhugaðar reglur sambandsins vega að grunnstoðum menningar okkar og gildum sem fyrir flestu fólki eru ekki umsemjanleg, eins og samviskufrelsi. Þessi óhugnaðartilskipun liggur nú á borðum íslenskra stjórnvalda og þau beðin að samþykkja. Sennilega myndu þau seint samþykkja þessa afmennskandi tilskipun fyrir sjálf sig eða sín eigin börn. Hver veit þó nema þau verði einn daginn krafin slíks ef þau verða við beiðninni? Eitt það góða við að vera ekki í ESB er að við eigum enn val um hvort við tökum þátt í svona löguðu eða ekki. Á að slökkva friðarljós? Þetta er óhuggulegt í sjálfu sér, en er ekki ennþá óhuggulegra að friðareyjan Ísland taki þátt í þessu? Er ekki sérlega ljótt þegar ríkur maður sparkar í fátækan eða heilbrigður maður hrindir farlama? Á maður ekki að þakka fyrir sín forréttindi með því að reyna að deila þeim með öðrum og láta þau verða þeim til góðs, eins og þegar leiðtogafundurinn var haldinn í Höfða á sínum tíma, og kalda stríðinu lauk? Ísland var valið af því það var ekki aðeins brúin milli þessara ríkja heldur eitt friðsamasta landið, þrátt fyrir allt, í sögu veraldarinnar, hingað til. Menn tala um ættjarðarstolt en tilfinningin sem ég finn þegar ég hugsa um þennan fund er ekki stolt, heldur djúpt þakklæti fyrir forréttindi þjóðarinnar og að eygja von um að breiða þau út. Landinu okkar í ysta norðri, undir Pólstjörnunni, upprunalegum vita sæfarenda sem vísaði þeim leið um höfin, ekki með boðum og bönnum, reglum og siðum, heldur með því að skína ljósi sínu, var ætlað að vera staður sátta. Við skulum taka þetta hlutverk alvarlega. Kannastu ekki við svipinn? Tilskipunin frá ESB sem liggur á borðum íslenskra stjórnvalda um að neita friðarsinnum um landvist, og við hefðum enga valkosti um að samþykkja ef við gengjum í ESB, brýtur ekki aðeins á frelsi og mannvirðingu Úkraínumanna, heldur okkar allra. Ég hef nú þreifað vel og vandlega á þessum ESB pakka nokkuð lengi og ég vil ekki opna hann, því að ég tel mig vita hvað er inni í honum. Hefurðu séð óhuggulega trúðinn sem skýst upp úr pakkanum á gormi þegar maður opnar hann? Það er þannig trúður inni í þessum pakka. Þú breytist sjálfur í stríðstrúð þegar þú opnar hann. Það yrði eins og að líta í spegil. Verst af öllu er að, líkt og í hrollvekjunum, þá er þetta pakki sem lokast aldrei aftur. Nei fyrir Ísland. Nei fyrir framtíðina. Nei fyrir mannkynið. Heimild: Úkraínskir karlar fá ekki hæli í ESB nema þeir hafi uppfyllt herskyldu - RÚV.is Höfundur er listamaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Að virða niðurstöðu sem manni líkar ekki Erna Bjarnadóttir Skoðun Börnin eru ekki þau sem hafa brugðist, það er námsumhverfið sem hefur breyst Inga Henriksen Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun The EU’s reduced attractiveness for prosperous countries Carl Baudenbacher Skoðun Ferðaþjónustunni hent fyrir rútu hallalausra fjárlaga Njáll Trausti Friðbertsson Skoðun Fjölmiðlakreppan: Lýðræðishalli en ekki bara rekstrarvandi Stefán Jón Hafstein Skoðun Hvað borga ferðamenn fyrir nýtingu náttúru og innviða? Jóhannes Þór Skúlason Skoðun Helmingsafsláttur af mennskunni Arndís Þórarinsdóttir Skoðun Virðismiðuð velferðarþjónusta Finnur Pálmi Magnússon Skoðun Ábyrgðin er okkar allra Valdimar Víðisson Skoðun Skoðun Skoðun Að virða niðurstöðu sem manni líkar ekki Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Börnin eru ekki þau sem hafa brugðist, það er námsumhverfið sem hefur breyst Inga Henriksen skrifar Skoðun Bætir tækni í kennslustofunni nám? Anna Laufey Stefánsdóttir skrifar Skoðun Gervigreindin alls staðar Gauti Kristmannsson skrifar Skoðun Helmingsafsláttur af mennskunni Arndís Þórarinsdóttir skrifar Skoðun Hvað borga ferðamenn fyrir nýtingu náttúru og innviða? Jóhannes Þór Skúlason skrifar Skoðun Fjölmiðlakreppan: Lýðræðishalli en ekki bara rekstrarvandi Stefán Jón Hafstein skrifar Skoðun The EU’s reduced attractiveness for prosperous countries Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Ábyrgðin er okkar allra Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Hvar á gervigreind að vinna fyrir hið opinbera? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Ferðaþjónustunni hent fyrir rútu hallalausra fjárlaga Njáll Trausti Friðbertsson skrifar Skoðun Virðismiðuð velferðarþjónusta Finnur Pálmi Magnússon skrifar Skoðun Skuldadagar í Reykjavík Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Að þora að spyrja og þola svarið Katrín Þrastardóttir skrifar Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Um fitulag og burðarvirki – atlaga að velferð barna og unglinga í Reykjavík Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Stokkið á (barna)vagninn Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Opnum Skálafell Valdimar Breiðfjörð Birgisson skrifar Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir skrifar Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Sjá meira
Kannastu ekki við svipinn á stríðstrúðnum? „Hvað er í pakkanum?“ Viltu ekki örugglega sjá það? Sennilega hefur enginn auglýsingasálfræðingur hannað betri áróðursherferð en þetta. Því að hver man ekki eftir því að hafa langað að kíkja í pakkann, þegar við vorum börn að bíða eftir jólunum? Er það þá ESB sem kemur með jólin í þetta sinn í stað Coca Cola? Auglýsingin nær inn að beini. Að kíkja í pakkann var alltaf svo spennandi, en maður gerði það ekki af því að þá myndi maður svíkja mömmu og pabba, ömmu og afa, og jafnvel skemma jólin sjálf. Milli forvitni og að falla í freistni var millistig: að þreifa á pakkanum. Af lögun og áferð gátum við okkur til um innihaldið. Það gat verið skemmtilegur leikur. Var það bók eða leikfang? Eða bara enn eitt sokkaparið frá frænku? Mjúku pakkarnir gátu valdið vonbrigðum. Aldrei náðu þau þó að rista jafn djúpt og þau sem við höfum fundið sem höfum þreifað nógu vel og vandlega á ESB pakkanum til að vita að við munum segja nei. Nýjar tilskipanir ESB boða mismunun eftir þjóðerni og að Úkraínumenn borgi í blóði fyrir landvist. Nú eru miklar sviptingar að eiga sér stað í Evrópusambandinu. Almennt fá þeir sem flýja stríð hæli. Enginn hefur hingað til ætlast til þess að neinn borgaði fyrir skjólið með blóði. Nú er það að breytast í Evrópusambandinu. Sambandið ætlar ekki lengur að veita Úkraínumönnum sem vilja ekki drepa menn, dvalarleyfi. Það vill að þeir séu sendir aftur á vígvöllinn. Slík er virðing ESB fyrir einstaklingsfrelsi, mannhelgi og mannslífi. Fyrirhugaðar reglur sambandsins vega að grunnstoðum menningar okkar og gildum sem fyrir flestu fólki eru ekki umsemjanleg, eins og samviskufrelsi. Þessi óhugnaðartilskipun liggur nú á borðum íslenskra stjórnvalda og þau beðin að samþykkja. Sennilega myndu þau seint samþykkja þessa afmennskandi tilskipun fyrir sjálf sig eða sín eigin börn. Hver veit þó nema þau verði einn daginn krafin slíks ef þau verða við beiðninni? Eitt það góða við að vera ekki í ESB er að við eigum enn val um hvort við tökum þátt í svona löguðu eða ekki. Á að slökkva friðarljós? Þetta er óhuggulegt í sjálfu sér, en er ekki ennþá óhuggulegra að friðareyjan Ísland taki þátt í þessu? Er ekki sérlega ljótt þegar ríkur maður sparkar í fátækan eða heilbrigður maður hrindir farlama? Á maður ekki að þakka fyrir sín forréttindi með því að reyna að deila þeim með öðrum og láta þau verða þeim til góðs, eins og þegar leiðtogafundurinn var haldinn í Höfða á sínum tíma, og kalda stríðinu lauk? Ísland var valið af því það var ekki aðeins brúin milli þessara ríkja heldur eitt friðsamasta landið, þrátt fyrir allt, í sögu veraldarinnar, hingað til. Menn tala um ættjarðarstolt en tilfinningin sem ég finn þegar ég hugsa um þennan fund er ekki stolt, heldur djúpt þakklæti fyrir forréttindi þjóðarinnar og að eygja von um að breiða þau út. Landinu okkar í ysta norðri, undir Pólstjörnunni, upprunalegum vita sæfarenda sem vísaði þeim leið um höfin, ekki með boðum og bönnum, reglum og siðum, heldur með því að skína ljósi sínu, var ætlað að vera staður sátta. Við skulum taka þetta hlutverk alvarlega. Kannastu ekki við svipinn? Tilskipunin frá ESB sem liggur á borðum íslenskra stjórnvalda um að neita friðarsinnum um landvist, og við hefðum enga valkosti um að samþykkja ef við gengjum í ESB, brýtur ekki aðeins á frelsi og mannvirðingu Úkraínumanna, heldur okkar allra. Ég hef nú þreifað vel og vandlega á þessum ESB pakka nokkuð lengi og ég vil ekki opna hann, því að ég tel mig vita hvað er inni í honum. Hefurðu séð óhuggulega trúðinn sem skýst upp úr pakkanum á gormi þegar maður opnar hann? Það er þannig trúður inni í þessum pakka. Þú breytist sjálfur í stríðstrúð þegar þú opnar hann. Það yrði eins og að líta í spegil. Verst af öllu er að, líkt og í hrollvekjunum, þá er þetta pakki sem lokast aldrei aftur. Nei fyrir Ísland. Nei fyrir framtíðina. Nei fyrir mannkynið. Heimild: Úkraínskir karlar fá ekki hæli í ESB nema þeir hafi uppfyllt herskyldu - RÚV.is Höfundur er listamaður.
Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun
Skoðun Börnin eru ekki þau sem hafa brugðist, það er námsumhverfið sem hefur breyst Inga Henriksen skrifar
Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Um fitulag og burðarvirki – atlaga að velferð barna og unglinga í Reykjavík Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar
Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun