Helstu samsæriskenningarnar um Evrópu­sam­bandið

Í nýjasta þætti hlaðvarpsins Skuggavaldið rekja prófessorarnir Eiríkur Bergmann og Hulda Þórisdóttir helstu samsæriskenningar sem spunnist hafa um Evrópusambandið.  

Stofnunin er þar ýmist teiknuð upp sem endurkoma Rómaveldis undir stjórn Andkrists, leynilegt framhald af Þriðja ríki Hitlers eða ný kommúnísk Sovétríki. En hvernig verður þunglamalegt og drepleiðinlegt evrópskt skrifræði að uppsprettu lygilegustu hrollvekja?

Prófessorarnir telja sálfræðina að baki því einfalda að mörgu leyti. Þegar völd færast inn í flókið og fjarlægt stofnanakerfi getur reynst sálfræðilega þægilegra að trúa því að illgjarnir menn stjórni heiminum úr skuggunum heldur en að horfast í augu við flókinn veruleika og hægfara málamiðlanir. ESB getur því orðið að tómum striga sem fólk varpar sínum dýpsta ótta á.

Táknfræði sem fór úrskeiðis og sæti Andkrists

Evrópusambandið hefur að einhverju leyti unnið gegn sjálfu sér í augum kristinna bókstafstrúarmanna með sinni eigin táknfræði. 

Þingbyggingin í Strassborg er hringlaga og með ókláruðum toppi. Í augum „þeirra sem vilja sjá“ þykir byggingunni svipa óþægilega mikið til frægra málverka af Babelsturninum frá 16. öld, biblíulegu tákni um hroka mannkyns gegn Guði.

Þá hefur notkun sambandsins á forngrísku goðsögninni um Evrópu og nautið, sem prýðir meðal annars styttur í Brussel og evrumyntir, verið túlkuð bókstaflega sem vísun í „babýlonsku skækjuna“ úr Opinberunarbók Jóhannesar.

Ein lífseigasta flökkusagan á netinu er svo sú að inni í Evrópuþinginu sé sætið 666 ávallt skilið eftir autt. Sætið sé sérstaklega frátekið fyrir sjálfan Andkrist þegar hann stígur fram til að taka yfir stjórn sambandsins. Á myndum af þinginu sést hins vegar að sætið er alls ekki autt.

Fjórða ríkið eða EUSSR?

Samsæriskenningar um Evrópusambandið stangast oft á, sem sýnir vel hvernig ólíkir hópar nota sambandið sem pólitískan spegil. Þeir sem óttast fasisma halda því fram að ESB sé í raun „Fjórða ríkið“, hannað í bakherbergjum svo Þjóðverjar geti náð stjórn á Evrópu án þess að hleypa af einu skoti.

Á hinum enda litrófsins eru þeir sem telja ESB vera kommúnískt alræðisríki, skammstafað EUSSR og því Sovétríki Evrópu. Sú líking var meðal annars borin fram af sovéska andófsmanninum Vladimír Búkovskí sem líkti framkvæmdastjórninni í Brussel beint við Politburo Sovétríkjanna.

Í seinni tíð hefur skotmarkið svo færst yfir á alþjóðlega leikmenn á borð við Davos-elítuna en henni er meðal annars gefið að sök að stunda markviss útskipti á íbúum álfunnar fyrir innflytjendur.

Fiskur, orka og herskylda á Íslandi

Þegar þessar alþjóðlegu hugmyndir rata inn í íslenska orðræðu taka þær fljótt á sig staðbundna mynd sem endurspeglar sögulegan ótta smáþjóðar við yfirráð nýlenduvelda og ræningja.

Hérlendis snúast samsæriskenningarnar því gjarnan um auðlindir. Lífseigasta sagan er að megintilgangur ESB með því að bjóða Íslandi inn í sambandið sé einfaldlega að komast yfir fiskstofnana – að evrópskir stórtogarar bíði þess eins að soga allt líf úr íslenskum sjó.

Nýlega hefur einnig skotið upp kollinum hávær orðrómur á samfélagsmiðlum um að innganga í ESB muni sjálfkrafa þýða herskyldu fyrir íslensk ungmenni önnur en börn íslensku elítunnar.

Hvort sem óttinn beinist að Babelsturninum í Strassborg eða erlendum stórtogurum á Íslandsmiðum eiga sögurnar það sameiginlegt að varpa fram ógnvæglegri mynd af heiminum þar sem hetjan berst við fjarlægt og myrkt skuggavald.

Þáttur Skuggavaldsins um samsæriskenningar um Evrópusambandið er nú aðgengilegur á Tal og helstu hlaðvarpsveitum.