Danir, ESB og staða Ís­lands

Ég bjó í Danmörku í yfir 7 ár og er enn með annan fótinn þar, fylgist vel með fréttum og sérílagi af ESB samskiptum Dana. Í því ljósi er sérstakt að sjá ýktar og rangar fullyrðingar margra um ESB. Mætti t.d. vitna í grein Kristínar Völu Ragnarsdóttur prófessors emerita í Vísi þann 17. ágúst s.l.

Kostnaður við ESB og afturhaldsmenn

Þegar miðað er við hlutfall kostnaðar Dana síðasta ár (m.v. verga landsframleiðslu á mann) gæti framlag Íslands legið á bilunu 10 til 20 ma.kr. en ekki 50, 90 eða 500 ma.kr. eins og fullyrt er í Mogganum. Segja má að fullyrðinar „Nei“kvæðra um kostnað við ESB séu hreint glórulausar.

Þá er sérstakt að sjá afstöðu afturhaldsmanna til ESB og þá innhverfu og þröngsýnu innilokunartstefnu sem þeir boða. Manna sem fullyrtu við gerð EES samningsins árið 1993 að Ísland myndi “gefa auðlindir lands og sjávar”,”afsala sér fullveldinu” eða “ESB myndi krefjast auðlinda okkar” og “yfirtaka orkulindir landsins”. Það virðist sem systurnar Óhamingja, Óstjórn og Ofstjórn tröllríði hugum þeirra.

Innganga Dana og Evrópuherinn

Í annan stað mætti rifja upp þegar Danir samþykktu að ganga í Evrópubandalagið (forvera ESB). Í undanfari kosninganna 2. októrber 1972 börðust „með“ og „á móti“ fylkingarnar hatramlega . Í kosningum var met þátttaka, 90,1 % kusu og jákvæðir unnu með 63,4 % á móti 36,9 %. Samið var um mörg mál sem enn eru í gildi og munu gilda um ófyrirsjáanlega framtíð.

Þann 2. júní 1992, þegar breyta átti Evrópubandalaginu í ESB, þá höfnuðu Danir Maastricht sáttmálanum í almennum kosningum, (með 50,71 % á móti 49,28 %) sem í kjölfarið var breytt með Edinborgarsamkomulaginu. Breytingar fólu meðal annars í sér:

• Danir höfnuðu samstarfi ESB um dóms- og innanríkismál. Danmörk er ekki bundin af lögum um málefni landamæraeftirlits, innflytjendastefnu, einka- og refsiréttar eða lögreglusamstarfs og hefur Danmörk ekki atkvæðisrétt um þessi mál í ráðinu.
• Undanþága í öryggis- og varnarmálum gerði Danmörku kleift að taka ekki þátt í að leggja drög að, framkvæma eða fjármagna hermál. Danmörk gat því ekki fjármagnað eða tekið þátt í hernaðaraðgerðum ESB. Þessu var breytt nokkrum mánuðum eftir innrás Rússa í Úkraínu og styðja Danir Úkraínu fjárhagslega.
• Danmörk þarf ekki að taka upp evru og er óbundið af sérstökum reglum ESB um efnahagsstefnu. Danir hafa haldið núverandi valdheimildum sínum á sviði peningamálastefnu samkvæmt dönskum landslögum og reglum. Danmörk tekur ekki þátt í bankaráði Seðlabanka Evrópu, þó danska krónan sé bundin evrunni (ERM II)

Danir samþykktu síðan breyttan samning þann 18. maí 1993 (framangreint er tekið af vef Danska þingsins). Þannig er ljóst að samið er við einstök lönd um mikilvæg málefni löngu eftir að þau eru gengin í ESB, ekki bara í upphafi.

Og Evrópuherinn sem ekki hefur verið ákveðið að stofna. Danir myndu örugglega taka afstöðu á móti sameiginlegum her ef kosið yrði um það í almennum kosningum, með sambærilegum hætti og þeir felldu upphaflega Maastricht sáttmálann.

Staða Íslands

Gangi vel að semja við ESB og ef samningur verður samþykktur, þá má gera ráð fyrir að sjávar- og eldisafurðir verði fullunnar í meira mæli hérlendis, hærra verð fengist og tollar myndu falla niður. Fullvinnsla hérlendis í neytendaumbúðir myndi skapa ný störf, verðmætari vara yrði flutt út og með niðurfellingu tolla gætum við verið að tala um nokkra tugi milljarða í auknar tekjur fyrir Ísland. Og við munum nokkuð víst taka þátt í mótum fiskveiðistefnu ESB (með setu í nefndum og ráðum) enda með yfirgripsmikla þekkingu og reynslu af stjórnun fiskveiða.

Höfundur er verkfræðingur.