Stöndum vörð um okkar mikil­vægustu at­vinnu­grein

Ferðaþjónustan hefur verið einn helsti drifkraftur farsældar Íslendinga síðasta áratuginn. Hún skilar meiri gjaldeyristekjum til landsins en nokkur önnur atvinnugrein og beinar skatttekjur ríkis og sveitarfélaga af greininni hafa síðustu ár numið meira en 200 milljörðum króna á ári. Það er álíka fjárhæð og áætlaður heildarkostnaður við nýjan Landspítala.

Ferðaþjónustan skapar störf um allt land og vegur gistiþjónustan þar þyngst. Greinin hefur verið mikilvæg stoð byggðafestu og vegið á móti samdrætti í öðrum atvinnugreinum.

Afleidd áhrif ferðaþjónustunnar eru einnig mikil sem fjöldi annarra en starfa í ferðaþjónustunni njóta ávinnings af. Uppgangur hennar hefur auðgað mannlífið og skapað fjölbreyttara úrval veitingastaða, menningarviðburða og afþreyingar sem við Íslendingar njótum. Þá er ótalinn fjöldi flugfélaga sem hingað fljúga þökk sé uppgangi í ferðaþjónustunni síðasta áratug. Stóraukin flug til og frá landinu eru lífsgæði fyrir alla sem hér búa.

Þessi uppgangur varð ekki til af sjálfu sér. Hann er afrakstur framtakssemi einstaklinga og fjölskyldna sem hafa tekið áhættu, lagt eigið fé og ótal vinnustundir í að byggja upp fyrirtæki sem þjónusta ferðamenn. Fyrirtæki sem hafa skapað fjölda starfa, en á undanförnum árum þurft að takast á við mikla óvissu vegna eldgosa og heimsfaraldurs, auk þess að glíma við háa vexti og áskoranir tengdar rekstri hérlendra flugfélaga.

Í könnun sem FHG sendi aðildarfélögum sínum í gististarfsemi síðasta vor var spurt hvernig þau sæju afstöðu núverandi ríkisstjórnar til ferðaþjónustunnar. Yfir 90% félagsmanna töldu hana neikvæða. Það er áhyggjuefni.

Til að ferðaþjónustan geti áfram verið ein meginstoð íslensks efnahagslífs þarf öflugt samstarf greinarinnar og stjórnvalda. Fyrirtækin þurfa áfram að bæta gæði þjónustunnar, en hlutverk ríkis og sveitarfélaga er að tryggja samkeppnishæft starfsumhverfi, trausta innviði og markvissa markaðssetningu Íslands sem áfangastaðar.

Undanfarið hafa komið fram vísbendingar um minnkandi eftirspurn eftir Íslandsferðum yfir vetrartímann, sem er mikið áhyggjuefni þar sem vetrarferðamennska hefur verið markvisst byggð upp hér á landi síðustu áratugi. Á sama tíma hafa samkeppnislönd okkar, eins og Noregur, aukið verulega markaðssetningu gagnvart ferðamönnum. Samkeppnishæfni Íslands er því að gefa eftir gagnvart helstu keppinautum.

Þess vegna vekja fyrirhugaðar skattahækkanir á ferðaþjónustuna áhyggjur.

Í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 2027 eru áform um að hækka gistináttaskatt enn á ný. Síendurteknar skattahækkanir skapa óvissu og veikja samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja. Samhliða er boðað nýtt gjald fyrir aðgang að ferðamannastöðum í eigu ríkisins. Alþingi samþykkti ferðamálastefnu samhljóða í júní 2024 sem gerir ráð fyrir að skoðað sé afnám gistináttaskatts samhliða upptöku slíks gjalds. Það voru tengdar aðgerðir, ekki aðskildar. Nú á að gera hvort tveggja: taka upp nýtt gjald og hækka gistináttaskatt.

Það er ekki farsæl leið.

Við eigum að fjárfesta í innviðum, bæta samgöngur og standa vörð um náttúruna. Við eigum að tryggja að við séum ekki eftirbátar nágrannaríkja okkar í markaðssetningu. Síðast en ekki síst eigum við að styðja við samkeppnishæfni greinarinnar og tryggja fyrirsjáanleika í umgjörð hennar.

Öflug ferðaþjónusta eykur velsæld og lífsgæði á Íslandi.

Ég hvet stjórnvöld til að staldra við. Stöndum vörð um ferðaþjónustuna og lítum á hana sem mikilvæga fjárfestingu til framtíðar í þágu þjóðarinnar.

Höfundur er formaður FHG (Fyrirtækja í hótel og gistiþjónustu).