Ísraelskum ferða­mönnum mis­munað á veitinga­stað vegna upp­runa

Kærunefndin komst að því að eigandi veitingastaðarins braut gegn lögum um jafna meðferð utan vinnumarkaðar með því að neita ísraelskum manni og maka hans um þjónustu á veitingastað sínum á grundvelli þjóðernis þeirra.

Úrskurðurinn er frá 11. september. Atvikið var kært 24. júlí í fyrra. Í úrskurðinum kemur fram að ísraelskur ferðamaður hafi kært ákvörðunina og að eigandi veitingastaðarins hafi staðfest lýsingu mannsins á atburðum, beðist afsökunar og tekið fulla ábyrgð á atvikinu.

Þar sem fyrir lá afdráttarlaus viðurkenning af hálfu kærða á atvikum máls og því að mismunun hefði átt sér stað á grundvelli þjóðernisuppruna kæranda var veitingahúsaeigandinn talinn hafa brotið gegn ákvæðum 1. mgr. sjöundu og níundu greinar laga nr. 85/2018, um jafna meðferð utan vinnumarkaðar, en þar er fjallað almennt um bann við mismunun og um bann við mismunun í tengslum við vörukaup og þjónustu.

Fór út að borða með maka

Farið er yfir atvikið í úrskurði kærunefndar jafnréttismála. Þar kemur fram að ísraelski ferðamaðurinn hafi í fyrra farið með maka sínum á veitingastaðinn, pantað mat og greitt 3.000 kr. fyrir. Þau hafi spjallað við tvo starfsmenn og í samtalinu komið fram að þau væru frá Ísrael. Um tíu mínútum síðar hafi þriðji starfsmaðurinn, eigandinn, beðið þau að staðfesta pöntun og svo endurgreitt þeim 2.300 kr. og sagt að hann myndi ekki veita þeim þjónustu.

Ferðamaðurinn spurði þá hvort ástæðan væri byggð á einhverju persónulegu, eins og hvort þau hefðu móðgað hana eða orðið misskilningur, eða hvort það væri tengt þjóðernisuppruna þeirra. Starfsmaðurinn svaraði þá að þau hefðu ekki móðgað hana á nokkurn hátt og að ákvörðunin um að neita þeim um þjónustu hefði verið byggð á því frá hvaða landi þau væru.

Ferðamaðurinn benti þá starfsmanninum á að hann hefði ekki fengið að fullu endurgreitt og skellti þá starfsmaðurinn, samkvæmt úrskurði, fimm þúsund króna seðli á afgreiðsluborðið og skipaði parinu að fara.

Skellti fimm þúsund krónum á borðið

Í úrskurði kemur fram að þau hafi síðar fengið rétta skiptimynd til baka frá starfsmanninum sem upprunalega afgreiddi þau. Hann hafi ekki beðið þau að fara og þótt aðstæðurnar óþægilegar. Eftir það hafi þau farið út af veitingastaðnum og óskað starfsmönnum góðs kvölds.

Í úrskurði kemur fram að atvikið hafi valdið parinu „hugarangri og þau hafi tekið það nærri sér“. Starfsmaðurinn sem vildi ekki afgreiða þau hafi ekki litið á þau sem manneskjur með einhver ákveðin gildi heldur mismunað þeim á grundvelli þess frá hvaða landi þau kæmu.

„Kærandi tekur fram að markmið með kærunni sé að sjá til þess að viðlíka hegðun eigi sér ekki stað aftur á veitingastaðnum og að tekið sé á móti öllum viðskiptavinum af virðingu, á manneskjulegan hátt og án mismununar,“ segir að lokum í útskýringu á sjónarmiðum ferðamannsins í málinu.

Ekki ágreiningum um atburði

Í úrskurðinum kemur fram að í svörum eiganda veitingastaðarins staðfesti hann að atvikið hafi átt sér stað og að túlkun ferðamannanna sé sannleikanum samkvæm. Hann baðst afsökunar á óþægindunum og tók fulla ábyrgð á þeim.

Í niðurstöðu kærunefndarinnar kemur fram að ekki sé ágreiningur um atvik máls. Þar kemur einnig fram að ferðamennirnir séu ánægðir með að starfsmennirnir hafi viðurkennt að atvikið hafi átt sér stað og þann vanda og mismunun sem það hafi falið í sér. Ferðamaðurinn tók jafnframt fram að hann og maki hans tækju við afsökunarbeiðni kærða.

Þá kemur einnig fram að uppkvaðning úrskurðar hafi tafist vegna mikils fjölda mála sem sé til meðferðar hjá nefndinni auk breytinga á vistun nefndarinnar og starfsmannahaldi hennar.

Tugir þúsunda látin

Mikill fjöldi mótmæla fór fram á Íslandi og um allan heim í fyrra vegna stríðs Ísraels í Palestínu. Samið var um vopnahlé í október í fyrra. Enn fara slík mótmæli reglulega fram. Sniðgönguhreyfingin fyrir Palestínu, BDS Ísland, skoraði á stjórnvöld fyrr á árinu að innleiða skimanir við landamærin á ísraelskum ríkisborgurum á herskyldualdri og að þau banni frjáls ferðalög ísraelskra ferðamanna á Íslandi. 

Þrjú ár voru í vikunni frá því að Hamas-samtökin gerðu mannskæðustu hryðjuverkaárás á Ísrael í sögu landsins. Um 1200 voru myrt í árás Hamas og 251 tekin höndum, af þeim komust aðeins 168 lífs af. Um 74 þúsund Palestínumenn, þar af 21 þúsund barn, hafa verið drepin í árásum Ísraela sem hófust í kjölfar árásar Hamas.