Efst á forgangslistanum

Fátt er eins leiðinlegt og villa í umræðu um forgansröðun í ríkisfjármálum og samanburður ákveðinna málaflokka. Hvort RÚV fái meira en heilsugæslan á Suðurlandi, hvort Þjóðleikhúsið fái meira en átak í sérkennslu einhverfra eða íþróttir fái meira en tónlist. Sum verkefni ríkisins eru þannig í eðli sínu að þeim ber að sinna almennilega, sama hvað það kostar. Samanburðurinn gerir alla jafna lítið fyrir umræðuna, þó að vissulega megi oft finna þar ákveðin stef til lengri tíma um mikilvægi og forgangsröðun.

Eftir frækinn árangur íslenska karlalandsliðsins í knattspyrnu á sunnudaginn, sem tryggði sér þátttökurétt á lokakeppni Evrópumeistaramótsins næsta sumar, reis upp umræða um byggingu nýs þjóðarleikvangs. Laugardalsvöllurinn er að mörgu leyti sprunginn, þar sem margir svekktir aðdáendur hafa þurft að fylgjast með leiknum heima í stofu í stað þess að upplifa stemmninguna á leikvanginum sjálfum. Auk þess hefur það verið lengi til umræðu að völlurinn henti sérlega illa vegna hlaupabrautarinnar sem umlykur völlinn, og býr til óþarfa fjarlægð milli áhorfenda og leikmanna.

Forsætisráðherra, fjármálaráðherra sem og menntamálaráðherra tóku allir undir með forsvarsmönnum KSÍ um að þörf sé á nýjum þjóðarleikvangi. Bjarni Benediktsson sagði að sú uppbygging sem hafi átt sér stað undanfarna tvo áratugi á íþróttamannvirkjum sé nú að skila þessum glæsta árangri landsliðsins. „Næsta skref er þá væntanlega að þjóðarleikvangurinn sé í samræmi við áhuga Íslendinga á að mæta á völlinn,“ sagði Bjarni í samtali við Stöð 2 á mánudaginn. Fjárlagafrumvarp sem lagt var fram í gær sýnir að afkoma ríkisins er að batna hratt frá því eftir hrun og svigrúm til uppbyggingar meira en verið hefur.

Sumar aðgerðir ríkisins eru óhjákvæmilega stærri en aðrar. Mun hærri fjárhæðir fara í byggingu stórs mannvirkis heldur en árlegan rekstur ríkisstofnunar. Ákvarðanir um slíkar framkvæmdir eru því mun betur til þess fallnar að vera bornar saman við þær sem ákveðið er að fresta eða sleppa. Í fjárlagafrumvarpi þessa árs er til að mynda gert ráð fyrir að ríflega 1.800 milljónum króna verði varið til uppbyggingar Landspítala við Hringbraut. Annars vegar vegna byggingaframkvæmda við sjúkrahótel sem hefjast í haust og hins vegar vegna fullnaðarhönnunar á meðferðarkjarna sjúkrahússins. Landspítalinn hefur svo lengi kallað eftir nýjum húsakosti að árin eru talin í tugum. Höfuðborgin er í sárum vegna dráttar á nauðsynlegum samgönguúrbótum. Fangelsið sem verið er að byggja á Hólmsheiði mun ekki nægja til að útrýma biðlistum eftir fangelsisrými. Það þarf nýjar heilsugæslur, hjúkrunarrými, félagslegt húsnæði og hvaðeina sem flokkast sem nauðsynlegustu innviðir samfélagsins.

Það er sjaldnast þannig með ríkisútgjöld að eitt hindri annað. Aukin fjárlög til undirbúnings móttöku flóttafólks kemur þannig ekki í veg fyrir að velferðarkerfið sem heldur utan um þá sem minnst mega sín í íslensku samfélagi fái innspýtingu fjármagns. Það er hægt að gera bæði og það er hægt að gera fullt fyrir marga. Það er hins vegar þannig að verði ákveðið að ráðast í byggingu þjóðarleikvangs fyrir milljarðatugi jafnvel er ljóst að annað mun þurfa að sitja á hakanum á meðan. Þó eflaust sé hægt að fresta byggingu þjóðarleikvangs út í hið óendanlega ef sífellt á að láta annað „mikilvægara“ ganga fyrir – þá er ljóst að eftir mögru árin undanfarin sem nú virðast liðin er mýmargt sem bráðnauðsynlegt er að ráðast í og það strax. Stúkurnar neyðast til að kallast á eitthvað lengur í stað þess að fagnaðarbylgjan nái hringinn í kringum völlinn.