Gætu rafrettur orðið bylting í tóbaksvarnarmálum?

Hart er deilt um rafrettuna, skaðleysi þeirra eða skaðsemi, í vísindaheiminum í dag. Á meðan sumir vilja hafa varann á og hefta útbreiðslu hennar eru aðrir sem segja rafrettuna bjarga mannslífum.

Atli Már Ingvarsson var stórreykingamaður frá unga aldri. Hann segir að lífsgæði sín hafi batnað til muna eftir að honum tókst að snúa baki við tóbakinu, með hjálp rafrettunnar.

„Ég reykti tvo pakka af kamel filterslausum í 43-4 ár og var náttúrulega kominn með astma og ýmsa sjúkdóma sem eru tengdir því," segir Atli Már sem gegnum tíðina hafði gert ýmsar misheppnaðar tilraunir til að hætta að reykja. „Ég var búinn að fara í nálastungur nokkrum sinnum, dáleiðslu, heilun, allan þennan pakka og alltaf gefast upp."

Fyrir um ári prófaði hann rafrettuna þar sem hann sýgur gufu meðýmsum bragðtegundum. Hann segir astmaeinkenninn nánast horfin en bragð- og lyktarskyn sé snúið aftur. Og sígaretturnar heyra sögunni til.

„Ég snerti þær ekki og þær eru ekki reyktar á mínu heimili. Við reyndum bæði hjónin, en erum bæði komin í þetta,“ segir Atli Már og bætir við að hann sé sannfærður um að rafrettur geti reynst fleirum þarfaþing. „Ég er ekki nokkrum vafa um það. Fyrst hún gat hjálpað mér að hætta að reykja þá getur hún hjálpað fleirum, ég var vonlaust „keis"."

Rafrettur eru nýleg uppfinning en notkun þeirra hefur aukist hratt áörfáum árum. Í Bandaríkjunum velti sala á rafrettum tæpum tvöhundruð milljónum dala fyrir fimm árum, en spáð hefur verið að sölutölurnar verði nær tíu milljörðum dala á næsta ári. Sumir eru uggandi yfir þessu, því langtímaáhrif neyslunnar eru ekki ljós.

Til skoðunar eru hertar reglugerðir um notkun þeirra, en þeir eru líka til sem telja rafretturnar byltingu í tóbaksvörnum. Einn af þeim er Guðmundur Karl Snæbjörnsson læknir sem skrifað hefur greinar í Fréttablaðið um málið að undanförnu. Sjá:

Stærstu mistök heilbrigðismála í uppsiglingu?

Lokataflið: Sígarettan er dauð, lengi lifi þú og ég

95% skaðlausari en reykingar

Guðmundur Karl telur að farsæl lausn gæti verið ekki aðeisn að leyfa sölu á níkótíni í rafrettur sem neytendavörur, heldur að innleiða uppáskrif á n.k. „níkóseðlum", ekki ósvipað hreyfiseðlum, sem meðferð til að hætta að reykja

„Við erum núna komin með tæki sem við getum boðið fólki og sem við eigum að bjóða þeim. Heilbrigðisyfirvöld eiga að hafa stefnu, skýra stefnu, um að bjóða fólki upp á þetta. Annars væri eins og við værum að neita fólki um afvötnun, áfengissjúklingum á afvötnunarstöðvunum okkar. Dettur einhverjum það í hug? Þetta er ekkert ósvipað."

Rannsóknir hafa sýnt að um þriðjungur reykingamanna sem byrja að nota rafrettur hætta tóbaksreykingum innan sex mánaða. Því má færa rök fyrir því að rafrettur gætu bjargað mannslífum því tóbak dregur um helminga neytenda þess til dauða.

Guðmundur Karl segir að þeir sem berjist gegn rafrettunni beiti fyrir sig hræðsluáróðri. „Þetta er bara á markaðnum, og bjóðum hana velkomna."