Ætlar að endur­skoða undan­þágur mjólkur­iðnaðarins frá sam­keppnis­lögum

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, sjávarútvegs-og landbúnaðarráðherra, hyggst leggja fram frumvarp á yfirstandandi þingi þar sem ákvæði búvörulaga um undanþágur mjólkuriðnaðarins frá ákvæðum samkeppnislaga verða endurskoðuð. Þá verða jafnframt endurskoðaðar leiðir vegna úthlutunar tollkvóta fyrir landbúnaðarvörur auk þess sem kveðið verður á um tæknilegar breytingar vegna framkvæmda við búvörusamninga.

Ráðherra segir að markmiðið með frumvarpinu sé að reyna að finna lausn sem kemur neytendum best.

„Það eru þessir tveir þættir sem snerta tollkvótana á innflutningi á ákveðnum vörum sem hafa verið í tilteknum tollflokki og síðan er það mjólkuriðnaðurinn og hvort hann eigi að fara allur eða að hluta undir samkeppnislög. Ég er búin að setja þessi mál í ferli og ég stefni að því að vera tilbúin með tollkvótana allavega fyrir sumarið og fyrirkomulagið varðandi þá,“ segir Þorgerður Katrín í samtali við Vísi.

Markmiðið að lækka vöruverð og auka vöruúrval

Í september 2015 undirrituðu Ísland og ESB nýjan samning um tollkvóta á landbúnaðarvörum en hann mun að öllum líkindum ekki taka gildi fyrr en í mars/apríl á þessu ári.

Með samningnum eykst mjög það magn sem flytja má inn af ýmsum landbúnaðarvörum, til að mynda fer kvótinn fyrir osta úr samtals 100 tonnum í 610 tonn eigi síðar en eftir fjögur ár.

Félag atvinnurekenda hefur harðlega gagnrýnt fyrirkomulagið við úthlutun tollkvóta en kvótinn er nú boðinn upp oftar en einu sinni á ári. Að mati félagsins er þessi breyting ekki til hagsbóta fyrir neytendur þar sem líklegt er að hún stuðli að hækkun á verði innfluttra búvara.

Þorgerður Katrín segir að varðandi endurskoðun á leiðum við úthlutun kvótanna þá blasi við að engin ein lausn sé skynsamlegust.

„Þegar ég segi það þá er ég að tala út frá sjónarhóli neytenda. Við vinnum út frá því að reyna að finna þá lausn sem hentar neytandanum best og kemur sér sem best fyrir hann bæði með tilliti til lægra vöruverðs og auknu vöruúrvali.“

Of snemmt að segja til um hvort undanþágur frá samkeppnislögum verði afnumdar

Hvað varðar undanþágur mjólkuriðnaðarins frá samkeppnislögum segir Þorgerður Katrín enn of snemmt að segja til um það hvort þær verði afnumdar að öllu leyti eða að hluta. 

Síðastliðið sumar sektaði Samkeppniseftirlitið Mjólkursamsöluna um 480 milljónir króna fyrir að hafa misnotað markaðsráðandi stöðu sína er fyrirtækið seldi keppinautum sínum grundvallarhráefni til framleiðslu á mjólkurvörum á óeðlilega háu verði á sama tíma og MS sjálft og tengdir aðilar fengu hráefnið mun ódýrara. 

MS skaut ákvörðun Samkeppniseftirlitsins til áfrýjunarnefndar samkeppnismála sem klofnaði í afstöðu sinni til málsins. Niðurstaðan varð sú að MS hefði ekki brotið lög og var sektin lækkuð um 440 milljónir króna. 

Aðrir hagsmunaaðilar komi að málinu

Keppinautar MS gagnrýndu þessa niðurstöðu mjög, eins og gefur að skilja, og þá hyggst Samkeppniseftirlitið stefna MS fyrir dómstólum til að fá úr því skorið hvort bann samkeppnislaga við misnotkun á markaðsráðandi stöðu taki að fullu ti MS.

Þorgerður segir að verið sé að fara yfir gögn er varða undanþágur mjólkuriðnaðarins frá samkeppnislögum samkvæmt búvörulögum en gögnin hafa meðal annars verið unnin á vegum þingsins og í ráðuneytinu. 

„Við munum skoða þetta vel og vinna þetta þannig að aðrir hagsmunaaðilar komi að þessu, neytendur, framleiðendur og verslunin. Aðalatriðið er að allir þeir sem koma að þessu máli átti sig á því að mitt markmið, bæði varðandi tollkvótann og samkeppnismálin, að niðurstaðan verði neytendum til góða,“ segir Þorgerður Katrín.