Níu milljarðar í endurgreiðslur en álitamál uppi

Á tímabilinu 2001 til 2018 hafa um níu milljarðar króna verið greiddir úr ríkissjóði til framleiðenda á grundvelli endurgreiðslukerfis kvikmynda. Á undanförnum árum hefur vægi sjónvarpsefnis aukist innan endurgreiðslukerfisins og tilvikum fjölgað þar sem álitamál er hvort efnið falli að markmiðum laga um endurgreiðslu. Þá hafi verið misbrestur á skattskilum erlendra aðila sem hafa komið að framleiðslu kvikmynda eða sjónvarpsefnis hér á landi.

Þetta kemur fram ínýrri skýrslu Ríkisendurskoðunar sem vann hana að eigin frumkvæði vegna ábendingar um hugsanlega misnotkun á endurgreiðslukerfi kvikmynda. Ríkisendurskoðun skoðaði tíu framleiðsluverkefni sem hlotið höfðu endugreiðslu. Þar af voru tvö verkefni tekin til nánari skoðunar. Í skýrslunni kemur fram að við skoðunina hafi ekkert fundist sem benti til misnotkunar á endurgreiðslukerfi kvikmynda. Almennt þyrfti þó að skerpa á ýmsum atriðum.

Sjá einnig: Svarti sandurinn kveikti áhuga Hollywood á Íslandi

Í skýrslunni kemur fram að milljarðarnir níu hafi skipst nokkuð jafnt á milli innlendra og erlendra verkefna. Erlend verkefni hafi fengið 4,6 milljarða í endurgreiðslur og innlend verkefni 4,4. Þá hafi 257 verkefni fengið endurgreiðslu á árunum 2013 til 2018 en á því tímabili jukust endurgreiðslurnar töluvert, enda voru mörg stór verkefni tekin upp hér á landi, þar á meðal Game of Thrones,Fast 8,Justice LeagueogFortitudesvo dæmi séu tekin.

Álitamál hvort matreiðsluþættir eigi að njóta endurgreiðslu

Þrátt fyrir að ekki hafi fundist merki um misnotkun telur Ríkisendurskoðun að á undanförnum árum hafi vægi sjónvarpsefnis aukist innan endurgreiðslukerfisins og tilvikum fjölgað þar sem álitamál um hvort efni sem hlotið hafi endurgreiðslu falli að markmiðum laga og reglugerðar um tímabundnar endurgreiðslur vegna kvikmynda.

„Má þar nefna matreiðsluþætti, ýmsa skemmtiþætti og efni sem ætla má að sé einungis ætlað til sýningar í eigin dreifikerfi. Að mati ríkisendurskoðanda þarf að afmarka endurgreiðsluhæfi verkefna með skýrari hætti og lágmarka hættu á að huglæg sjónarmið á tilteknum tíma skapi fordæmi fyrir endurgreiðslu til framtíðar,“ segir í skýrslunni.

Sjá einnig: Fannst skrýtið að lesa að Biggest Loser hefði fengið endurgreiðslu en ekki Kórar Íslands

Markmið laganna var að styrkja innlenda kvikmyndagerð með því að endurgreiða tiltekið hlutfall framleiðslukostnaðar sem félli til hér á landi. Með þessu átti meðal annnars að gera Ísland að fýsilegum kosti til framleiðslu kvikmynda- og sjónvarpsefnis auk heimildamynda og laða að erlent kvikmyndagerðarfólk. 

Skilyrða þurfi endurgreiðslur við að staðið hafi verið skil á skattgreiðslum

Að mati Ríkisendurskoðunar þurfa stjórnvöld að hafa öflugt eftirlit með lögmæti kostnaðaruppgjöra þeirra verkefna sem sótt er um endurgreiðslu vegna. Í því sambandi sé brýnt að ganga úr skugga um að einungis sá kostnaður sem staðið hefur verið skil á staðgreiðsluopinberra gjalda vegna teljist til endurgreiðslustofns. Misbrestur hafi verið á skattskilum erlendra aðila sem hafa komið að framleiðslu kvikmynda eða sjónvarpsefnis.

Þannig þurfi að efla samstarf við embætti ríkisskattstjóra í tengslum við endurskoðun kostnaðaruppgjara, meðal annars til að sannreyna að greiðsla skatta af ýmsum útgjaldaliðum uppgjöra hafi átt sér stað. Auk þess sé mikilvægt að skilyrða endurgreiðslur við að staðið hafi verið skil á skattgreiðslum til ríkissjóðs.

Sjá einnig: Skyggnst bak við tjöldin á síðustu tökum Game of Thrones á Ísland

Tekið skal fram að staðið hefur yfir endurskoðun atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytis og fjármála- og efnahagsráðuneytis á endurgreiðslukerfi kvikmynda. Gert er ráð fyrir frumvarp þess efnis verði lagt fram á yfirstandandi þingi.

Tengd skjöl

Endurgreiðslukerfi kvikmynda: Skýrsla Ríkisendurskoðunar til Alþingis í október 2019