Frá grunni eða á sterkum grunni?

Ferðaþjónusta er í eðli sínu fjölbreytt, litskrúðug og skapandi atvinnugrein sem byggir 80-90% á frumkvöðlum, eldhugum og einstaklingum sem hafa skapað sjálfum sér og fjölskyldu sinni atvinnu um allar landsbyggðir Íslands. 10-20% greinarinnar byggir á stórfyrirtækjum í ferðaþjónustu með hundruð og sum þúsundir starfsmanna. Eðlilega eru ekki sömu þarfir eða lausnir sem duga í því ástandi sem við stöndum frammi fyrir núna en á sama tíma þurfum við að sjá fyrir öfluga endurreisn í nýjum veruleika. Öll sú fjárfesting og þrotlaus uppbygging aðila í allri virðskeðju ferðaþjónustunnar er mikilvæg og hana verður að standa vörð um. Við verðum að finna leiðir til að koma fyrirtækjum í var til þess að vernda grunninn, grunnin sem mun gefa okkur tækifæri á að byggja upp að nýju, ekki frá grunni heldur á sterkum grunni.

Hvað þarf að gera?

- Það er verk að vinna! Ræsum bakvarðasveit ferðaþjónustunnar og höldum mikilvægri innviðauppbyggingu áfram. Gefum fólki færi á að vinna að verkefnum sem efla fyrirtækin ásamt því að gefa starfsmönnum á hlutabótlaleið tækifæri á að vinna þörf verkefni þrátt fyrir skert starfshlutfall. Ekkert er verra en verkefna og tilgangsleysi. Virkjum hugvitið og vinnum saman.

- Hlúum áfram að nýsköpun á öllum stigum ferðaþjónustunnar. Um allt land hafa verið byggðir upp áfanga og áningastaðir sem draga að sér ævintýraþyrsta ferðalanga allsstaðar að úr heiminum. Dugar að nefna Óbyggðasetur Íslands í Fljótsdal á Austurlandi, Kaffi Kú í Eyjafjarðarsveit, Cave People á Suðurlandi, Lava Center á Hvolsvelli, Lava Show á Vík, Snow Dogs á Mývatni, Pink Iceland í Reykavík, Sjóböðin á Húsavík, Vök Baths við Egilsstaði, Efstidalur í uppsveitum suðurlands, Borea Adventures á Ísafirði og svo miklu miklu fleiri. Súrefni til allra þeirra fyrirtækja sem kryddað hafa landið af fjölbreyttri þjónustu, lífi og litskrúðugra samfélagi er fjárfesting til framtíðar. Í sumar líkt og önnur sumur gefst Íslendingum kjörið tækifæri að upplifa þessar perlur sem vonandi verður raunin um ókomin ár í framhaldi.

- Hugvit og tækni í ferðaþjónustu. Hugum að tækniþróun, sjálfvirknivæðingu og markaðssetningu sem byggir upp innviði fyrirtækjanna sjálfra og skilur hagnaðinn eftir heima í hlaði. Ótal tæknifyrirtæki hafa stigið fram á sviðið undanfarin ár með frábærar lausnir fyrir ferðþjónustufyrirtæki þar sem unnið er að aukinni framlegð, minni sóun, minni kostnaði og sterkara viðskiptavinasambandi. Tæknifyrirtæki á borð við GoDo, Ferðavefi, Splitti, Travelade, SmartGuide, Corivo, Origo, Sahara, Hótelráðgjöf, Bókun og Advania eru dæmi um aðila sem hafa sérsniðnar tæknilausnir á litlum og stórum skala. Mikilvægast fyrir neytendur er að hafa í huga að bóka ferðina sína eða hótelherbergið alltaf beint hjá þjónustuaðila eða í gegnum íslenskar bókunarsíður sé þess kostur. Með því tryggjum við að kostnaður við þjónustu milliliða verði eftir í íslensku hagkerfi en hverfi ekki úr landi í gegnum stórar alþjóðlegar bókunarsíður. Markaðssetning á Íslandi sem áfangastað verður að taka mið af þessum mikilvæga þætti því þarna er sannarlega verk að vinna.

- Leiðandi í sjálfbærni og ábyrgri ferðaþjónustu. Tæplega 200 fyrirtæki eru í dag virkir þátttakendur í verkefninu um Ábyrga ferðaþjónustu. Loforð þeirra er að ganga vel um náttúru og umhverfi, koma fram við starfsmenn og gesti af háttvísi, efla nærsamfélagið sitt og tryggja öryggi gesta sinna öllum stundum. Stjórnendur þessara fyrirtækja hafa rétta hugafarið til að byggja upp ferðaþjónustu í hinni nýju veröld. Vinnum með þeim. Ferðaþjónusta til framtíðar verður að byggjast á styrkum stoðum sjálfbærni og nú eigun við allt að vinna til að svo verði. Viðspyrna íslensks samfélags á allt undir því að ferðaþjónustan sameinist um grundvallaratriði sjálfbærni og að jafnvægi sé milli umhverfis, efnahags og samfélagslegra þátta. Ferðaþjónusta mun án efa verða leiðandi atvinnugrein á Íslandi til frambúðar en best væri að megin stoðir atvinnulífsins stæðu að mestu jöfnum fótum svo tímabundnar sveiflur innan atvinnugreina hefðu sem minnst langtímaáhrif fyrir samfélagið.

- Samstaða, samstarf og sterkur grunnur. Gerum allt sem við getum og aðeins meira heldur en það. Samkeppnishæfni Íslands næsta áratuginn stendur og fellur með ákvörðunum sem verða teknar núna. Nú stendur yfir álagspróf á íslenskt samfélag og það er enginn undanskilinn. Hvorki stjórnmálamenn, fyrirtækjaeigendur né starfsmenn. Það þurfa allir að sýna amk 100% frammistöðu, það er ekkert val, enginn varamannabekkur, ekkert pass, enginn frímiði, enginn besti vinur aðal. Núna er tíminn sem hefur aldrei komið áður og mun sennilega ekki koma aftur í bráð. Núna sýnum við úr hverju við erum gerð og gerum þetta almennilega svo sómi sé að. Vinnum þvert á kerfi, brjótum niður múra, sameinumst í verki og göngum stolt inní nýjan áratug sem bíður okkar stútfullur ævintýra akkúrat hinunmegin við hornið!

Höfundur er framkvæmdastjóri Íslenska ferðaklasans.