„Drakk á tímabili hálfan lítra af rjóma fyrir svefninn“ Stefán Árni Pálsson skrifar 26. janúar 2021 14:31 Rafn Markús pælir mjög mikið í heilsunni og svefni. Rafn Franklín Johnson einkaþjálfari og heilsusérfræðingur hefur legið yfir öllu sem snýr að heilsu fólks á undanförnum árum var að gefa út bókina Borðum betur. Rafn er nýjasti gesturinn í hlaðvarpi Sölva Tryggvasonar. Í þættinum fer hann yfir ferðalag sitt þegar kemur að heilsu. Hann hóf að æfa lyftingar sem unglingur og át þá allt sem að kjafti kom og hugsaði um lítið annað en að verða sterkari. En á ákveðnum punkti áttaði hann sig á því að hann var á leiðinni í óheilbrigða átt. „Ég var nokkurn vegin andstaðan við það sem ég er í dag. Ég var sófakartafla og fann mig ekki í íþróttum og hef alltaf elskað að borða. Á tímabili samanstóð mataræðið mikið til af pizzum, kók, nammi og rusli. Svo byrjaði ég að stunda lyftingar og það kveikti aðeins á meðvitundinni um að ég gæti haft áhrif á skrokkinn á mér. En ég hélt samt áfram að borða óhollt af því að ég var fyrst og fremst að hugsa um að stækka og verða sterkur og í kraftlyftingageiranum snerist mataræði aðallega um að borða sem mest af öllu.“ Hann segir að því sverari sem hann varð, því betra. „Þetta snerist fyrst og fremst um að troða ofan í sig eins miklu og maður gat og það var beinlínis orðið leiðinlegt að borða. Það lá við að það væri þannig að strax og maður var búinn að borða fór maður að huga að næstu máltíð. Ég drakk á tímabili hálfan lítra af rjóma fyrir svefninn. Ég var sennilega kominn í hálfgert forsykursýkis-ástand án þess að átta mig á því. Það voru viðvörunarbjöllur byrjaðar að kvikna án þess að ég tæki kannski beint eftir því. En smátt og smátt fór ég að fræða mig meira og meira og breyta lífsstílnum.“ Rafn segist stundum hissa á að ekki sé meira rætt um heilsu og styrkingu ónæmiskerfisins þegar kemur að Covid. Það sé ekki þannig að við getum ekkert gert sjálf til þess að styrkja ónæmiskerfið. „Af þeim rannsóknum sem ég hef séð tengt Covid, þá virðist mjög margt benda til þess að þeir sem eru með efnaskiptavandamál eða insúlínviðnám fari miklu verr út úr Covid. Ef þú ert kominn með líkamann í einhvers konar forsykursýkisástand þá virðist það hafa mikla fylgni við að þú farir illa út úr vírusnum. Þetta er bara staðreynd og mér finnst algjörlega galið að þetta hafi fengið svona litla umræðu. Það eru daglegir fundir og auðvitað ætti að bæta þar inn umræðu um heilsu og hvað við getum gert til þess að styrkja ónæmiskerfið okkar og bæta heilsu. Þetta kemur mér reyndar ekki á óvart, því að vestrænt heilbrigðiskerfi er ekki að fókusa á heilsu, heldur að bæla vandamálin þegar þau eru komin.“ Hann segir að það sé er algjört gat í samfélaginu hvað varðar forvarnir og að koma í veg fyrir hlutina áður en skaðinn er skeður. „Fólk er mjög móttækilegt núna og þetta tímabil væri kjörið til þess að keyra upp alla fræðslu varðandi allt sem snýr að heilsu og auknu heilbrigði. Við erum búin að vera með athygli allra landsmanna á þessum fréttamannafundum og í öllu Covid tímabilinu. Við ættum að nota það til að fá fólk til að byrja að bæta svefninn sinn smátt og smátt, laga mataræðið aðeins og auka hreyfingu.“ Rafn hefur kafað ofan í mataræði og matvælaiðnaðinn og segir að þar hafi viðgengist hlutir sem séu ekki í lagi. „Þegar maður fer að tala um þetta við fólk hljómar maður stundum eins og einhver samsæriskenninga-nöttari. En af því sem ég hef séð þegar ég fór að kafa ofan í þetta er augljóst að þessi risafyrirtæki í matvælaiðnaðinum hafa verið með puttana í rannsóknum og fjármagna þær oft á tíðum. Við verðum að vera mjög meðvituð um þetta ef við ætlum að vera heilbrigð. Margt af því sem hefur komið fram í gegnum tíðina hefur beinlínis reynst rangt þegar betur er að gáð. Matvælafyrirtækin nota rannsóknir oft beinlínis sem markaðsetningartól fyrir vörurnar sínar. Við lifum á tímum þar sem er hafsjór af upplýsingum og ég skil vel að þetta geti oft á tíðum virkað mjög flókið fyrir fólki.“ Rafn segir að þegar fólk byrji með látum að taka heilsuna sína í gegn í byrjun janúar geri það yfirleitt þau mistök að ætla að breyta öllu í einu og þannig búi það til vítahring. „Fólk ætlar að gera allt of mikið í einu af því að það er komið á slæman stað og búið að fá nóg af sjálfu sér. Fólki líður eins og hlutirnir verði að gerast núna af því að það er komið með ógeð. Það er mjög eðlilegt, en við ættum strax að skoða hvort við séum að fara fram úr okkur þegar við förum af stað með breytingar. Það eru yfirleitt fyrstu mistökin þegar fólk er að setja sér markmið, að ætla sér um of. Það getur verið mjög gott fyrir fólk að setja sér markmið og taka það svo niður um 50% og byrja þar. Þá er líklegra að maður standi við það og líklegt að mann hreinlega langi að gera meira og fari að hlakka til að bæta við. Setja sér kannski þrjú útkomumarkmið og helminga þau og nota svo þá niðurstöðu til að búa sér til ferlismarkmið sem eru nákvæmari.“ Í þættinum ræða Sölvi og Rafn um lífsstíl, heilsu, hreyfingu, mataræði, skilaboð samfélagsins varðandi alla þessa þætti og margt fleira. Podcast með Sölva Tryggva Heilsa Mest lesið Aðdáendur ítrekað farið yfir mörk Lífið Sendum Möggu Stínu í Eurovision Lífið Eitt „læk“ getur sprengt sambandið – hjá bæði tvítugum og áttræðum Áskorun Ákvað strax að hann ætlaði ekki að fela stómað Tíska og hönnun Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Lífið Leiðinleg frekja segist hvorki leiðinleg né frek Lífið Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Lífið Aníta Briem og Hafþór ólétt á ný Lífið Grætur enn að hafa misst af símtalinu Lífið Krakkatía vikunnar: Vatn, Hefnendurnir og fyndin dýr Lífið Fleiri fréttir Leiðinleg frekja segist hvorki leiðinleg né frek Sendum Möggu Stínu í Eurovision Aðdáendur ítrekað farið yfir mörk Krakkatía vikunnar: Vatn, Hefnendurnir og fyndin dýr Aníta Briem og Hafþór ólétt á ný Vala sagði einfaldlega „fokk jú“ Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Grenjaði aftur eins og smábarn þrjátíu árum seinna Jón flutti frumsamið lag um fjörutíu ára sögu Stöðvar 2 og Sýnar Grætur enn að hafa misst af símtalinu Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Fréttatía vikunnar: Stjörnur, svindl og Nóbel Öllu til tjaldað í afmælisþætti Sýnar Húsið helmingi dýrara tveimur árum síðar Hetjan 1986 veit enn ekki hver sendi honum spóluna Fjörutíu ár frá stofnun Stöðvar 2: „Þetta varð milljónatjón“ Stefndu á 150 milljónir en einbýlið kostaði meira „Ætli við endum ekki í einhvers konar fráhvörfum“ Sætti sig við að geta ekki breytt pabba sínum Opinbera haustrómantík á Spáni Framhald af manninum sem mátti ekki fara út með strákunum Hvað veistu um... Nóbelsverðlaunin? Alaska og Flóni hætt saman Saga Sig og Villi naglbítur eignuðust dóttur Verðlaunin ráðgáta og tilfinningin klikkuð Óþekkti sonurinn leitaði Herbert uppi Er Skúli Mog að selja túristum niðurgreitt kornsíróp? Vinsældirnar skipti miklu máli fyrir arfleifð Johns Snorra Simmi og Auddi mættust aftur á skjánum Eva Marie Saint er látin Sjá meira
Í þættinum fer hann yfir ferðalag sitt þegar kemur að heilsu. Hann hóf að æfa lyftingar sem unglingur og át þá allt sem að kjafti kom og hugsaði um lítið annað en að verða sterkari. En á ákveðnum punkti áttaði hann sig á því að hann var á leiðinni í óheilbrigða átt. „Ég var nokkurn vegin andstaðan við það sem ég er í dag. Ég var sófakartafla og fann mig ekki í íþróttum og hef alltaf elskað að borða. Á tímabili samanstóð mataræðið mikið til af pizzum, kók, nammi og rusli. Svo byrjaði ég að stunda lyftingar og það kveikti aðeins á meðvitundinni um að ég gæti haft áhrif á skrokkinn á mér. En ég hélt samt áfram að borða óhollt af því að ég var fyrst og fremst að hugsa um að stækka og verða sterkur og í kraftlyftingageiranum snerist mataræði aðallega um að borða sem mest af öllu.“ Hann segir að því sverari sem hann varð, því betra. „Þetta snerist fyrst og fremst um að troða ofan í sig eins miklu og maður gat og það var beinlínis orðið leiðinlegt að borða. Það lá við að það væri þannig að strax og maður var búinn að borða fór maður að huga að næstu máltíð. Ég drakk á tímabili hálfan lítra af rjóma fyrir svefninn. Ég var sennilega kominn í hálfgert forsykursýkis-ástand án þess að átta mig á því. Það voru viðvörunarbjöllur byrjaðar að kvikna án þess að ég tæki kannski beint eftir því. En smátt og smátt fór ég að fræða mig meira og meira og breyta lífsstílnum.“ Rafn segist stundum hissa á að ekki sé meira rætt um heilsu og styrkingu ónæmiskerfisins þegar kemur að Covid. Það sé ekki þannig að við getum ekkert gert sjálf til þess að styrkja ónæmiskerfið. „Af þeim rannsóknum sem ég hef séð tengt Covid, þá virðist mjög margt benda til þess að þeir sem eru með efnaskiptavandamál eða insúlínviðnám fari miklu verr út úr Covid. Ef þú ert kominn með líkamann í einhvers konar forsykursýkisástand þá virðist það hafa mikla fylgni við að þú farir illa út úr vírusnum. Þetta er bara staðreynd og mér finnst algjörlega galið að þetta hafi fengið svona litla umræðu. Það eru daglegir fundir og auðvitað ætti að bæta þar inn umræðu um heilsu og hvað við getum gert til þess að styrkja ónæmiskerfið okkar og bæta heilsu. Þetta kemur mér reyndar ekki á óvart, því að vestrænt heilbrigðiskerfi er ekki að fókusa á heilsu, heldur að bæla vandamálin þegar þau eru komin.“ Hann segir að það sé er algjört gat í samfélaginu hvað varðar forvarnir og að koma í veg fyrir hlutina áður en skaðinn er skeður. „Fólk er mjög móttækilegt núna og þetta tímabil væri kjörið til þess að keyra upp alla fræðslu varðandi allt sem snýr að heilsu og auknu heilbrigði. Við erum búin að vera með athygli allra landsmanna á þessum fréttamannafundum og í öllu Covid tímabilinu. Við ættum að nota það til að fá fólk til að byrja að bæta svefninn sinn smátt og smátt, laga mataræðið aðeins og auka hreyfingu.“ Rafn hefur kafað ofan í mataræði og matvælaiðnaðinn og segir að þar hafi viðgengist hlutir sem séu ekki í lagi. „Þegar maður fer að tala um þetta við fólk hljómar maður stundum eins og einhver samsæriskenninga-nöttari. En af því sem ég hef séð þegar ég fór að kafa ofan í þetta er augljóst að þessi risafyrirtæki í matvælaiðnaðinum hafa verið með puttana í rannsóknum og fjármagna þær oft á tíðum. Við verðum að vera mjög meðvituð um þetta ef við ætlum að vera heilbrigð. Margt af því sem hefur komið fram í gegnum tíðina hefur beinlínis reynst rangt þegar betur er að gáð. Matvælafyrirtækin nota rannsóknir oft beinlínis sem markaðsetningartól fyrir vörurnar sínar. Við lifum á tímum þar sem er hafsjór af upplýsingum og ég skil vel að þetta geti oft á tíðum virkað mjög flókið fyrir fólki.“ Rafn segir að þegar fólk byrji með látum að taka heilsuna sína í gegn í byrjun janúar geri það yfirleitt þau mistök að ætla að breyta öllu í einu og þannig búi það til vítahring. „Fólk ætlar að gera allt of mikið í einu af því að það er komið á slæman stað og búið að fá nóg af sjálfu sér. Fólki líður eins og hlutirnir verði að gerast núna af því að það er komið með ógeð. Það er mjög eðlilegt, en við ættum strax að skoða hvort við séum að fara fram úr okkur þegar við förum af stað með breytingar. Það eru yfirleitt fyrstu mistökin þegar fólk er að setja sér markmið, að ætla sér um of. Það getur verið mjög gott fyrir fólk að setja sér markmið og taka það svo niður um 50% og byrja þar. Þá er líklegra að maður standi við það og líklegt að mann hreinlega langi að gera meira og fari að hlakka til að bæta við. Setja sér kannski þrjú útkomumarkmið og helminga þau og nota svo þá niðurstöðu til að búa sér til ferlismarkmið sem eru nákvæmari.“ Í þættinum ræða Sölvi og Rafn um lífsstíl, heilsu, hreyfingu, mataræði, skilaboð samfélagsins varðandi alla þessa þætti og margt fleira.
Podcast með Sölva Tryggva Heilsa Mest lesið Aðdáendur ítrekað farið yfir mörk Lífið Sendum Möggu Stínu í Eurovision Lífið Eitt „læk“ getur sprengt sambandið – hjá bæði tvítugum og áttræðum Áskorun Ákvað strax að hann ætlaði ekki að fela stómað Tíska og hönnun Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Lífið Leiðinleg frekja segist hvorki leiðinleg né frek Lífið Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Lífið Aníta Briem og Hafþór ólétt á ný Lífið Grætur enn að hafa misst af símtalinu Lífið Krakkatía vikunnar: Vatn, Hefnendurnir og fyndin dýr Lífið Fleiri fréttir Leiðinleg frekja segist hvorki leiðinleg né frek Sendum Möggu Stínu í Eurovision Aðdáendur ítrekað farið yfir mörk Krakkatía vikunnar: Vatn, Hefnendurnir og fyndin dýr Aníta Briem og Hafþór ólétt á ný Vala sagði einfaldlega „fokk jú“ Segir soninn þann sem bundinn var á höndum og fótum Grenjaði aftur eins og smábarn þrjátíu árum seinna Jón flutti frumsamið lag um fjörutíu ára sögu Stöðvar 2 og Sýnar Grætur enn að hafa misst af símtalinu Finnst hún loksins geta borið höfuð hátt á ný Fréttatía vikunnar: Stjörnur, svindl og Nóbel Öllu til tjaldað í afmælisþætti Sýnar Húsið helmingi dýrara tveimur árum síðar Hetjan 1986 veit enn ekki hver sendi honum spóluna Fjörutíu ár frá stofnun Stöðvar 2: „Þetta varð milljónatjón“ Stefndu á 150 milljónir en einbýlið kostaði meira „Ætli við endum ekki í einhvers konar fráhvörfum“ Sætti sig við að geta ekki breytt pabba sínum Opinbera haustrómantík á Spáni Framhald af manninum sem mátti ekki fara út með strákunum Hvað veistu um... Nóbelsverðlaunin? Alaska og Flóni hætt saman Saga Sig og Villi naglbítur eignuðust dóttur Verðlaunin ráðgáta og tilfinningin klikkuð Óþekkti sonurinn leitaði Herbert uppi Er Skúli Mog að selja túristum niðurgreitt kornsíróp? Vinsældirnar skipti miklu máli fyrir arfleifð Johns Snorra Simmi og Auddi mættust aftur á skjánum Eva Marie Saint er látin Sjá meira