Ís­land fyrsta landið til að dreifa Naloxone í öll fangelsi

Naloxone er bráðalyf gegn ofskömmtun á ópíóíðum. Ef það er gefið tímanlega getur það bjargað mannslífum með því að snúa við öndunarbælingu og öðrum skaðlegum afleiðingum ofskömmtunar. Naloxone hefur hingað til aðeins verið fáanlegt hjá Frú Ragnheiði, í neyslurýminu Ylju og hjá Matthildarsamtökunum. Á síðustu árum hafa lyfjatengd andlát verið mörg á Íslandi miðað við önnur Evrópulönd. Árið 2023 voru lyfjatengd andlát alls 56 hér á landi, sem þýðir meira en ein manneskja á viku. Af þeim voru 61 prósent af völdum ofskömmtunar á ópíóíðum.

„Þetta er mikilvægt öryggismál. Markmiðið er skýrt: Enginn einstaklingur í fangelsi á að þurfa að láta lífið vegna ópíóíða ofskömmtunar, ef hægt er að koma í veg fyrir það með einföldum hætti, það er okkar skylda að gera Naloxone lyfið aðgengilegt,“ segir Svala Jóhannesdóttir, formaður Matthildarsamtakanna.

Í tilkynningu segir að verkefnið feli í sér að Matthildarsamtökin, í samvinnu við jafningja frá Afstöðu, sjái um að veita fræðslu um áhættur ópíóíða og notkun Naloxone inn á öllum göngum í fangelsum landsins. Fangelsismálastofnun hefur pantað Naloxone nefúða sem verða settir á alla ganga í fangelsum ásamt upplýsingabæklingi. Að auki fá fangaverðir þjálfun í skyndihjálp og notkun Naloxone. Heilbrigðisráðuneytið greiðir kostnað við dreifingu Naloxone á Íslandi.

52 fengið fræðslu

Þann 4. júní var farið með fyrstu fræðsluna í fangelsið á Hólmsheiði þar sem 25 einstaklingar fengu fræðslu og þjálfun. Þann 11. júní var sama fræðsla veitt á Litla-Hraun til 27 einstaklinga. Í heildina hafa 52 einstaklingar í afplánun fengið fræðslu og þjálfun í notkun Naloxone.

Matthildarsamtökin sjá um að fræðslan fari fram í samstarfi við yfirstjórn og starfsfólk fangelsa, en hún er sérsniðin fyrir aðstæður hvers staðar. Í fangelsunum á Litla-Hrauni og Hólmsheiði verður farið inn á hvern gang fyrir sig, en á Kvíabryggju og Sogni verða haldnar sameiginlegar fræðslur fyrir alla. Í fræðslunni verður fjallað um hvað ópíóíðar eru, helstu hættur þeirra, einkenni ofskömmtunar af þeirra völdum, hvernig Naloxone virkar og hvernig á að nota nefúðann.

Skylda til að bregðast við

„Við vitum að vímuefni rata því miður inn í fangelsi víða um heim, en það breytir ekki þeirri staðreynd að við höfum siðferðilega og faglega skyldu til að bregðast við með raunhæfum aðgerðum sem bjarga mannslífum,“ segir Guðmundur Ingi Þóroddsson, formaður Afstöðu.

Samstarfsverkefnið er samkvæmt tilkynningu meðal annars viðbragð við haldlagningu Tollgæslunnar í apríl á þessu ári, þegar tuttugu þúsund falsaðar OxyContin töflur sem innihéldu Nitazene voru haldlagðar. Töflurnar voru að öllum líkindum á leið inn á ólöglegan vímuefnamarkað hér á landi.

„Með hliðsjón af því að hátt hlutfall fólks í afplánun á Íslandi á sögu um alvarlegan vímuefnavanda, er mikilvægt að veita fólki í afplánum fræðslu um rétt viðbrögð við ofskömmtun á ópíóíðum og notkun Naloxone nefúða. Verkefnið er jafnframt mikilvæg forvarnarvinna, þar sem erfitt getur reynst að ná til hluta hópsins utan fangelsa, meðal annars vegna erfiðra félagslegra aðstæðna eða heimilisleysis,“ segir að lokum í tilkynningunni.