Lyfin stundum of dýr en ekki hægt að stökkva á ó­dýrasta kostinn

„Okkur þykir alltaf mjög sorg­legt þegar fólk hefur ekki efni á með­ferð við lang­vinnum sjúk­dómum,“ segir Erla Gerður og bætir við að fólk sé vita­skuld flest þakk­látt fyrir að til sé þyngdar­stjórnunar­með­ferð sem virkar. „En þessi með­ferð sem við höfum í dag er bara of dýr fyrir suma og þeir ráða hrein­lega ekki við kostnaðinn.“

Vísir hefur áður fjallað um gríðar­legan mun á verði Saxenda, dýrasta þyngdar­stjórnunar­lyfsins hér á landi, og Qsiva, þess ódýrasta. Saxenda er stungu­lyf rétt eins og mest notaða lyfið á Ís­landi, Wegovy. Qsiva er hins vegar í töflum.

Appelsínur og epli

Erla Gerður bendir á að í saman­burði séu töflurnar og inn­stungu­lyfin eins og epli og appelsínur og málið síður en svo það ein­falt að öll þau sem þurfi á þyngdar­stjórnunar­lyfjum að halda geti stokkið á ódýrasta kostinn.

„Þetta eru gjörólík lyf og fara inn í þyngdar­stjórnunar­kerfi á mjög ólíkum stöðum þótt báðar tegundir leiði til þess að hægt er að hjálpa líkamanum að léttast.

Það er bara frábært að við getum farið inn í þyngdar­stjórnunar­kerfið okkar á mörgum stöðum enda er það gríðar­lega margþætt og flókið. Sem betur fer er líka verið að þróa miklu fleiri lyf með miklu breiðari við­taka en þessar tvær gerðir sem við höfum í dag,“ segir Erla Gerður.

Læknis­fræði ofar efna­hag

„Best væri auðvitað að fjár­hagur þyrfti ekki að stýra för þegar maður er að velja rétta með­ferð við al­var­legum sjúk­dómi og það er frábært að hafa kost á mis­munandi verk­færum, mis­munandi lyfjum.

Þannig að þegar ein­stak­lingur óskar eftir að­stoð við að léttast með lyfja­með­ferð þarf auðvitað bara að skoða heilsuna og líkams­ástandið vel. Hvað er að trufla þyngdar­stjórnunar­kerfin?

Tengist þetta frekar efna­skipta­kerfunum, insúlíni og blóð­sykur­breytingum? Eða er þetta meira sjálf þyngdin sem er að valda álagi á líka­mann? Hvernig kom þetta til? Hvað varð til þess að líkaminn þyngdist? Hvað hefur verið reynt?“

Erla Gerður segir að þegar búið sé að skoða blóðprufur og fara vand­lega yfir heilsu­fars­sögu sé metið hvaða lyfja­með­ferð eigi best við í hverju til­felli. Valið verði vita­skuld að byggja á læknis­fræði­legum for­sendum óháð lyfja­kostnaðinum.

„En auðvitað er gott að eiga kost á að nota lyf sem eru ekki gríðar­lega dýr og ég bind vonir við að þróunin verði þannig áfram.“

Of ströng skilyrði

Undan­farin ár hefur orðið al­ger sprenging í eftir­spurn eftir þyngdar­stjórnunar­lyfjum á Ís­landi. Árið 2019 var tæp­lega 1.700 ein­stak­lingum ávísað slíkum lyfjum með greiðsluþátt­töku Sjúkra­trygginga.

Um 8 þúsund manns fengu lyfjum af þessu tagi ávísað 2023 og um 4000 til viðbótar tóku lyfin án þess að upp­fylla skil­yrði um greiðsluþátt­töku. Síðan þá hafa reglur um niður­greiðslu verið hertar veru­lega og nú greiða um 94% sjúklinga lyfin úr eigin vasa.

„Ég hef látið hafa það eftir mér áður, og stend við það, að mér þykir þessi greiðsluþátt­taka háð allt­of ströngum skil­yrðum,“ segir Erla Gerður. „Í fyrsta lagi hverjir fá lyfið og síðan hvað þurfi að gera til þess að viðhalda greiðsluþátt­tökunni.“

Erla Gerður segir að ofan á þetta bætist að niður­greiðslan er háð tíma­tak­mörkunum. „Þannig að við þurfum að endur­skoða þessa greiðsluþátt­töku. Það er alveg skilningur á því og þetta er meðal þess sem heil­brigðis­ráðherra setti fram í þessum nýju til­lögum um hvað þurfi að gera varðandi með­ferð of­fitu á Ís­landi og vonandi fer sú vinna í gang fljót­lega.“