Dýrkeypt vanþekking og loftslagsblinda Ingu Sæland

Sveinn Atli Gunnarsson skrifar 27. apríl 2026 14:48

Það er eitt að skilja ekki flókna tölfræði, en það er annað og mun alvarlegra þegar kjörnir fulltrúar nota eigin skilningsleysi sem röksemdafærslu gegn lífsnauðsynlegum aðgerðum. Nýleg ummæli Ingu Sæland um að hún „nái ekki utan um“ hvernig Ísland geti mengað mikið eru ekki bara lýsandi fyrir loftslagsblindu, heldur beinlínis hættuleg hagsmunum þjóðarinnar.

Staðreyndirnar sem gleymast í lýðskruminu

Inga heldur því fram að við mengum „hlutfallslega minnst í heiminum“. Þetta er hrein og klár rangfærsla. Þegar horft er á losun á hvern íbúa (án landnotkunar), er Ísland meðal þeirra efstu í Evrópu. Samkvæmt gögnum Eurostat og Umhverfisstofnunar er losun á hvern Íslending umtalsvert meiri en meðaltalið í Evrópusambandinu og losun á Íslandi hefur meira að segja aukist.

Hvernig má það vera þegar við eigum græna orku? Skýringin er einföld fyrir þau sem nenna að kynna sér málin:

Vegasamgöngur: Við eigum fleiri bíla á hvern íbúa en flestar aðrar þjóðir og flestir þeirra brenna jarðefnaeldsneyti.
Iðnaður: Stóriðja á Íslandi losar gríðarlegt magn gróðurhúsalofttegunda vegna efnaferla, jafnvel þótt orkan sé hrein.
Fiskveiðar og flug: Þessar stoðir hagkerfisins hvíla enn að miklu leyti á olíu og steinolíu.

Að nota hreina rafmagnið okkar sem afsökun fyrir því að gera ekkert í hinum 70% losunarinnar er eins og að neita að slökkva eld í stofunni af því það er ekki kviknað í eldhúsinu.

Vísindin beygja sig ekki fyrir vanþekkingu

Vísindin á bak við gróðurhúsaáhrifin eru ótvíræð. Hver mælieining af CO2 sem dælt er út í andrúmsloftið stuðlar að hlýnun, hvort sem hún kemur úr íslenskum bílskúr eða kínverskri verksmiðju. Loftslagsbreytingar fylgja ekki landamærum.

Þegar stjórnmálamenn segja að Ísland sé „svo lítið“ að það skipti ekki máli, eru þeir að boða siðferðislegt gjaldþrot. Ef ein ríkasta þjóð í heimi, sem býr við tækni og auðlindir til að leiða breytingar, neitar að axla ábyrgð, með hvaða rökum eiga þá fátækari ríki með milljarða íbúa að fórna sínum vexti? Ef allir hugsa eins og Inga Sæland, þá gerist nákvæmlega ekkert fyrr en það er orðið um seinan.

Hagsmunagæsla eða dýrkeypt vanþekking

Það virðist vinsælt hjá Ingu að stilla loftslagsmálum upp sem andstæðu velferðarmála, en sú nálgun er í besta falli skammsýn. Ef við náum ekki markmiðum okkar í samstarfi við aðrar Evrópuþjóðir, neyðist íslenska ríkið til að kaupa losunareiningar af öðrum ríkjum fyrir milljarða króna. Það eru fjármunir sem renna hreinlega úr landi án þess að skapa nokkur verðmæti hér heima, peningar sem nýttust vissulega betur í okkar eigið velferðarkerfi.

En stóri reikningurinn er annars staðar. Ísland er eitt þeirra ríkja sem á mest undir því að alþjóðleg markmið náist. Ef fram heldur sem horfir er súrnun sjávar ein stærsta efnahagslega ógnin við íslenskan sjávarútveg og lífríkið umhverfis landið. Aðgerðaleysi í loftslagsmálum er því ekki „sparnaður“, heldur beinlínis fjárhagslegt glapræði.

Það er kaldhæðnislegt að flokkur sem kennir sig við vörn fyrir íslenska hagsmuni skuli boða stefnu sem grefur undan undirstöðuútvegi þjóðarinnar og leiðir til þess að við þurfum að borga öðrum þjóðum fyrir okkar eigin seinagang. Loftslagsbaráttan er nefnilega stærsta hagsmunamál íslensks almennings, bæði fyrir veskið og framtíðina.

Niðurlag: Hættulegt ábyrgðarleysi

Að skilja ekki loftslagsmálin árið 2026 er ekki lengur valmöguleiki fyrir fólk í valdastöðum. Það er hrein og klár vanræksla í starfi.

Inga Sæland segist „ekki ná utan um þetta“. Það er kannski kominn tími til að kjósendur spyrji sig hvort við eigum að treysta stjórnmálafólki fyrir framtíð þjóðarinnar sem hreinlega gefst upp fyrir staðreyndum og vísindum af því að þau eru „flókin“. Lýðskrum og útúrsnúningar munu ekki kæla jörðina og þeir munu ekki borga reikningana sem munu berast vegna þessa ábyrgðarleysis.

Það er lágmarkskrafa að fólk sem mætir í pontu Alþingis viti muninn á orkuframleiðslu og heildarlosun. Allt annað er vanvirðing við kjósendur og svik við komandi kynslóðir.

Höfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann svo og sérlegur áhugamaður um Já við ESB-viðræðum .