Ætla valdasjúkir tækifærissinnar að steypa okkur í glötun?

Tveim dögum síðar fóru fram sveitarstjórnarkosningar í Bretlandi. Var frambjóðendum Verkamannaflokksins bannað að gráta í nærveru sjónvarpsmyndavéla yfir fyrirséðu stórtapi flokksins.

Kjósenda beið þó langtum hvimleiðara sjónarspil en tár flokksmanna.

Í kjölfar arfaslaks gengis í kosningunum fóru flokksfélagar Verkamannaflokksins í sjálfsagða naflaskoðun. Svo virðist hins vegar sem þeir hafi ruglast á líkamshlutum og endað með höfuðið svo langt uppi í eigin afturenda að þeim var ófært að hugsa um annað en eigin rass.

Þjónar almenningur stjórnmálastéttinni?

Tæp tvö ár eru liðin frá því að Verkamannaflokkurinn vann stórsigur í þingkosningum og formaður flokksins, Keir Starmer, varð forsætisráðherra.

Aðgerðaleysi hefur einkennt valdatíð flokksins, sem einkum skýrist af eilífum innanbúðarátökum um stefnumál ríkisstjórnarinnar.

En nú hefur stjórn landsins alfarið verið sett á ís í þágu Verkamannaflokksins.

Pólitískir hrægammar, sem ágirnst hafa stól forsætisráðherra frá upphafi stjórnartíðar hans, túlkuðu atkvæði kjósenda í sveitarstjórnarkosningum sem eftirspurn eftir sjálfum sér.

Breska pundið hrundi við fréttir af því að einn þeirra, heilbrigðisráðherrann Wes Streeting, hefði sagt af sér ráðherraembætti og hygðist hrinda af stað formannskosningu innan flokksins.

Streeting er ekki einn um hituna.

Ráðabrugg Andy Burnham, borgarstjóra Manchester, veldur nú ringulreið á Norður-Englandi. Burnham situr ekki á þingi og getur því ekki orðið formaður, en hann hefur fengið flokksfélaga sinn til að segja af sér þingmennsku svo að boða þurfi til auka kosninga þar sem Burnham hyggst gefa kost á sér.

Lánshæfnismat Bretlands snarlækkaði í vikunni.

Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn varaði Breta við áhrifum þess að víkja frá núverandi efnahagsstefnu.

Almenningur óttast stýrivaxtahækkun.

Allt vegna þess að stjórnmálastéttin, sem á að þjóna almenningi, virðist telja almenning þjóna sér.

Þeir sem þykjast heyra skýrt

Margir höfðu ærna ástæðu til að fagna í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna hér á landi um síðustu helgi.

Velta má fyrir sér hvort sumir hafi þó – eins og þjálfari Arsenal – fagnað aðeins of ákaft.

Sjálfstæðisflokkurinn náði glæstum árangri víða um land, ekki síst í Reykjavík þar sem flokkurinn, undir leiðsögn Hildar Björnsdóttur, var ótvíræður sigurvegari.

Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokksins, lét sér þó ekki nægja að fagna sigri í tilteknum kosningum. Kvað hún niðurstöðuna áfellisdóm yfir forsætisráðherra og ríkisstjórninni og sagði þjóðina hafa „talað mjög skýrt.“

Sú pólitíska atburðarás sem á sér nú stað í Bretlandi sýnir hins vegar að þeir sem telja sig heyra „mjög skýrt“ skilaboð almennings í margslungnum kosningum leggja oft ekki sérlega vel við hlustir.

Rislítil framganga

Tölfræði gefur ekki endilega tilefni til að túlka kosningu í Reykjavík sem áfellisdóm yfir ríkisstjórninni. Ríkisstjórnarflokkarnir þrír, Samfylking, Viðreisn og Flokkur fólksins fengu samanlagt betri kosningu nú en í sveitarstjórnarkosningum árið 2022.

Samfylkingin má þó líta í eigin barm. Þótt hún hafi haldið fimm borgarfulltrúum sínum hlaut hún ívið lægra hlutfall atkvæða nú en árið 2022.

Verið getur að einhver hluti tapaðra atkvæða séu skilaboð til forsætisráðherra Kristrúnar Frostadóttur. Líklegt er þó að stór hluti fylgistapsins skýrist af óánægju með sjálfan borgarstjórnarflokkinn, sem staðfastasta Samfylkingarfólk gat varla fengið sig til að kjósa, eftir rislitla framgöngu síðustu missera.

Hættuleg refskák

Guðrún er – eins og þjálfari Arsenal – sigurreif. Pólitískir spekúlantar segja hana hafa styrkt stöðu sína.

En dramb er falli næst.

Breskur almenningur kann þeim pólitísku hrægömmum innan Verkamannaflokksins litlar þakkir, sem láta eins og þeir hlýði óskum almennings er þeir svala eigin valdafíkn og steypa landinu í margra mánaða óvissuástand.

Hyggist Guðrún nota niðurstöður sveitarstjórnarkosninga til að kynda undir óstöðugleika á sviði landsmálanna ætti hún að hugsa sig tvisvar um.

Því refskák fer ekki alltaf eins og lagt var upp með.

Wes Streeting hefur ekki enn tekist að afla stuðnings 81 þingmanna sem þarf til að skáka sitjandi formanni Verkamannaflokksins. Áhyggjur aukast hratt yfir því að Andy Burnham muni tapa aukakosningunum fyrir popúlistaflokknum Reform.

Það sem hófst eins og þáttur í Game of Thrones líkist æ meira Klaufabárðunum.

Hver voru skilaboðin?

Erfitt getur verið að túlka atkvæði kjósenda.

Var niðurstaða borgarstjórnarkosninganna stuðningsyfirlýsing við Guðrúnu Hafsteinsdóttur? Áfellisdómur yfir Kristrúnu Frostadóttur?

Kannski.

Þeir sem seilast svo langt í bollaleggingum um hug kjósenda gætu einnig spurt sig:

Var framúrskarandi gengi Sjálfstæðisflokksins í borginni undir leiðsögn Hildar Björnsdóttur skilaboð um að flokkurinn hafi loks fundið sér þann skörulega formann sem hann hefur leitað svo lengi?