Bætt að­gengi að nýjum lyfjum skilar víð­tækum á­vinningi fyrir sam­fé­lagið

Aðgengi að nýjum lyfjum er einn af hornsteinum þess að heilbrigðiskerfið standi undir væntingum um gæði, framfarir og aukin lífsgæði. Á því sviði stendur Ísland verr að vígi en nágrannalöndin og það hefur raunveruleg áhrif á sjúklinga, heilbrigðisstarfsfólk og samfélagið allt.

Smæð markaðarins hefur áhrif

Ein ástæðan er sú að Ísland er lítið land í alþjóðlegu lyfjaumhverfi. Sjúklingahópar eru fámennir en kröfur til skráningar, gæða og eftirlits sambærilegar og í stærri ríkjum. Því verður kostnaður við að koma nýju lyfi á markað hlutfallslega meiri hér en annars staðar. Þetta hefur áhrif á það hvenær og hvort nýjar meðferðir verða aðgengilegar.

Þörfin fyrir umbætur er því skýr. Samkvæmt nýjustu gögnum frá Evrópusamtökum frumlyfjaframleiðenda hefur Ísland aðeins tekið upp um þriðjung þeirra nýju lyfja sem skráð eru í Evrópu, sem er mun lægra hlutfall en í nágrannalöndunum. Í reynd þýðir það að íslenskir sjúklingar hafa ekki sama aðgengi að nýjustu meðferðum og sjúklingar í löndum sem við berum okkur saman við.

Mikilvæg stefnubreyting

Í þessu ljósi er sú stefnubreyting sem Alma D. Möller heilbrigðisráðherra kynnti nýlega sérstaklega jákvæð. Hún felur í sér að í auknum mæli verði horft til meðalverðs á Norðurlöndum við ákvörðun lyfjaverðs á Íslandi, í stað þess að miða áfram við lægsta verð.

Þessi breyting er mikilvægt skref í rétta átt. Hún bætir skilyrði fyrir markaðssetningu nýrra lyfja og stuðlar þar með að því að þau verði aðgengileg fyrr. Eins og ráðherra hefur bent á getur of þröng verðlagning dregið úr hvata til innleiðingar nýrra lyfja og ný nálgun skapi betra jafnvægi milli aðgengis og ábyrgðar í ráðstöfun fjármuna.

Ráðherra kynnti breytinguna á ráðstefnu Frumtaka, samtaka frumlyfjaframleiðenda á Íslandi, í apríl og undirstrikaði þar mikilvægi þess að skapa raunhæfari forsendur fyrir aðgengi að nýjum lyfjum hér á landi.

Tækifæri til að bæta stöðuna

Sú stefna að miða við lægsta verð á Norðurlöndum átti kannski við rök að styðjast á sínum tíma. Hún hefur þó í reynd haft þau áhrif að tefja innleiðingu nýrra lyfja, meðal annars vegna áhrifa á verðmyndun í öðrum löndum og þess kostnaðar sem fylgir litlum markaði. Breytingin sem nú hefur verið kynnt felur því í sér mikilvæga endurskoðun á þessari nálgun.

Bætt aðgengi að nýjum lyfjum skilar víðtækum ávinningi. Það getur dregið úr álagi á heilbrigðiskerfið, stytt veikindatíma og aukið lífsgæði sjúklinga og aðstandenda þeirra. Þetta er því ekki aðeins spurning um útgjöld heldur einnig fjárfesting í betri heilsu og öflugra samfélagi.

Framkvæmdin skiptir mestu máli

Nú skiptir mestu máli að fylgja þessari stefnu eftir í framkvæmd. Ákvörðun um breytingu er mikilvægt skref en árangurinn ræðst af því hvort tekst að skapa fyrirsjáanlegt og skilvirkt umhverfi þar sem innleiðing nýrra lyfja gengur greiðlega.

Hér er raunverulegt tækifæri til að bæta stöðu Íslands og færa okkur nær þeim löndum sem við viljum bera okkur saman við. Með skýrum næstu skrefum og áframhaldandi samvinnu er raunhæft að ná þeim árangri.

Við hvetjum heilbrigðisráðherra og stofnanir tengdar lyfjamálum til að ganga vasklega til verks í þessum málaflokki, sjúklingum í landinu til heilla. Frumtök, samtök framleiðenda frumlyfja, eru reiðubúin að leggja sitt af mörkum til að styðja við þessa þróun, eins og þörf er á.

Höfundar eru formaður stjórnar Frumtaka og framkvæmdastjóri Frumtaka.

Frumtök eru samtök framleiðenda frumlyfja. Tilgangur Frumtaka er að efla og dýpka umræðu um lyfjamál og að gæta þess að sameiginlegir hagsmunir framleiðenda frumlyfja á Íslandi og á alþjóðavísu og almennings fari saman. Frumtök vilja með málflutningi sínum stuðla að framþróun íslenska heilbrigðiskerfisins, að rannsóknum og þróun lyfja hér á landi og að annast sameiginleg mál frumlyfjaframleiðenda á Íslandi.