Breyting á geðheilsu og líkamlegu þreki Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 9. ágúst 2026 22:02 Rannsóknin sýnir marktæk tengsl milli netnotkunar og geðheilsu. kristinn ingi/hÍ Marktækt samband er á milli netsamskipta og þunglyndis- og kvíðaeinkenna hjá stúlkum. Þetta eru niðurstöður nýrrar rannsóknar sem sýna einnig fram á að líkamlegt þrek hópsins fer versnandi. Óttar Guðbjörn Birgisson, sálfræðingur og lektor við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild Háskóla Íslands stendur að rannsókninni en þar skoðar hann hvernig netsamskipti og samfélagsmiðlanotkun íslenskra ungmenna tengist geðheilsu og líkamlegu þreki þeirra. Óttar lagðist yfir gagnasafn sem nær aftur til ársins 2003 og skoðaði hvernig einkenni þunglyndis og kvíða hafa breyst hjá 15 ára ungmennum frá árinu 2003 til 2015. „Það sem kom kannski hvað mest á óvart er að árið 2003 þá voru samfélagsmiðlar notaðir. Fólk var byrjað að nota frumstæða samfélagsmiðla. MSN og Hugi.is voru vinsælir á Íslandi. Fólk átti samskipti á netinu en það virtust ekki vera nein tengst þótt fólk notaði það mikið, þá virtist það ekki hafa nein áhrif á geðheilsu þess. Upp úr 2015 tókum við eftir því að það var tölfræðilega marktækur munur á geðheilsunni hjá 15 ára einstaklingum árið 2003 og 2015 og þá sérstaklega hjá stúlkum og við sáum sérstaklega þunglyndiseinkenni.“ Breyting á líkamlegu þreki Á sama tíma versnaði líkamlegt þrek þessa hóps. „Þau gátu erfiðað minna á þrekhjólum árið 2015 og 2017 miðað við árið 2003. Það voru engin tengsl um að það skýrðist af netnotkuninni sem slíkri en það eru ýmsir þættir sem má gera sér grein fyrir að hafi áhrif á versnandi þrek, meiri kyrrsetja sem vissulega tengist skjánotkun almennt.“ Skoða undir húddið Hann segir niðurstöðurnar ekki koma stórkostlega á óvart. Mikilvægt sé að kafa dýpra ofan í netnotkunina sjálfa. „Það þarf að skoða meira undir húddið. Hvað veldur þessu? Er það eitthvað ákveðið við samfélagsmiðlana? Og skoða þá frekar hvað nákvæmlega er það. Hverjir eru í áhættuhópi og hvað er hægt að gera. Því samfélagsmiðlarnir eru ekki að fara neitt þannig það þarf að rannsaka frekar miðlunarbreytur og þess háttar.“ Samfélagsmiðlar Vísindi Börn og uppeldi Mest lesið Bannaði Trump að banna fjölmiðla Erlent Gervigreind hakkaði sig inn á vef stjórnvalda Erlent Segja upp tveimur sérfræðingum Innlent Dagný Ósk látin Innlent Móðir lagði ríkið í Hæstarétti vegna vanrækslu á EES Innlent Veturinn verði Rússum erfiður Erlent Færri þunganir í áhættuhópi með nýrri tegund fósturskimunar Innlent Barnið ekki í viðeigandi öryggisbúnaði Innlent Hélt á myndum af skólabörnum og sakaði Bandaríkin um hryðjuverk Erlent „Mjög stór og mikilvæg niðurstaða fyrir okkur“ Innlent Fleiri fréttir Sjöfalt fleiri útköll en sami fjöldi sérsveitarmanna Færri þunganir í áhættuhópi með nýrri tegund fósturskimunar Barnið ekki í viðeigandi öryggisbúnaði „Mjög stór og mikilvæg niðurstaða fyrir okkur“ Segja upp tveimur sérfræðingum Stíflueyðir og gólfþrif ollu slysinu á Óseyri Móðir lagði ríkið í Hæstarétti vegna vanrækslu á EES Hollendingar hætta við Eurovision-sniðgöngu Þúsundir barna bíða mánuðum saman „Að mínu mati fyrsta alvöru haustlægðin“ Hjólreiðamaður slasaðist en reiðhjólið í lagi Efnaleki á Óseyri og fólk beðið um að halda sig fjarri Quang Lé frjáls sinna ferða „Grafalvarlegt ástand sem skapast“ Íslenskir stjörnukokkar meðal kokka sem mótmæla fiski úr sjókvíaeldi Bjartsýnn á að lausn náist innan fjögurra vikna Dagný Ósk látin Skora á atvinnurekendur og minna á rétt launafólks Kom til landsins með kafarabúninga og neðansjávarvespur Náttúrupassi kosti 4.500 krónur en bílastæðagjöld falli niður Bein útsending: Heimkoman ekki eins auðveld fyrir alla Drengurinn er fundinn Framkvæmdastjóri hjá BL handtekinn og settur í leyfi Ekki búið að slá verkfallsvopnið úr höndum flugstétta Skammlíft verkfall og umfangsmikið fíkniefnamál Framkvæmdastjóri hjá þekktu fyrirtæki meðal handteknu Flugvirkjar aflýsa verkfalli Foreldrar geti nú stillt útlit og falið hvatningu í Læsi Ók allt of hratt og á móti umferð í eftirför lögreglu Strætisvagni ekið utan í rútu á Snorrabraut Sjá meira
Óttar Guðbjörn Birgisson, sálfræðingur og lektor við hjúkrunar- og ljósmóðurfræðideild Háskóla Íslands stendur að rannsókninni en þar skoðar hann hvernig netsamskipti og samfélagsmiðlanotkun íslenskra ungmenna tengist geðheilsu og líkamlegu þreki þeirra. Óttar lagðist yfir gagnasafn sem nær aftur til ársins 2003 og skoðaði hvernig einkenni þunglyndis og kvíða hafa breyst hjá 15 ára ungmennum frá árinu 2003 til 2015. „Það sem kom kannski hvað mest á óvart er að árið 2003 þá voru samfélagsmiðlar notaðir. Fólk var byrjað að nota frumstæða samfélagsmiðla. MSN og Hugi.is voru vinsælir á Íslandi. Fólk átti samskipti á netinu en það virtust ekki vera nein tengst þótt fólk notaði það mikið, þá virtist það ekki hafa nein áhrif á geðheilsu þess. Upp úr 2015 tókum við eftir því að það var tölfræðilega marktækur munur á geðheilsunni hjá 15 ára einstaklingum árið 2003 og 2015 og þá sérstaklega hjá stúlkum og við sáum sérstaklega þunglyndiseinkenni.“ Breyting á líkamlegu þreki Á sama tíma versnaði líkamlegt þrek þessa hóps. „Þau gátu erfiðað minna á þrekhjólum árið 2015 og 2017 miðað við árið 2003. Það voru engin tengsl um að það skýrðist af netnotkuninni sem slíkri en það eru ýmsir þættir sem má gera sér grein fyrir að hafi áhrif á versnandi þrek, meiri kyrrsetja sem vissulega tengist skjánotkun almennt.“ Skoða undir húddið Hann segir niðurstöðurnar ekki koma stórkostlega á óvart. Mikilvægt sé að kafa dýpra ofan í netnotkunina sjálfa. „Það þarf að skoða meira undir húddið. Hvað veldur þessu? Er það eitthvað ákveðið við samfélagsmiðlana? Og skoða þá frekar hvað nákvæmlega er það. Hverjir eru í áhættuhópi og hvað er hægt að gera. Því samfélagsmiðlarnir eru ekki að fara neitt þannig það þarf að rannsaka frekar miðlunarbreytur og þess háttar.“
Samfélagsmiðlar Vísindi Börn og uppeldi Mest lesið Bannaði Trump að banna fjölmiðla Erlent Gervigreind hakkaði sig inn á vef stjórnvalda Erlent Segja upp tveimur sérfræðingum Innlent Dagný Ósk látin Innlent Móðir lagði ríkið í Hæstarétti vegna vanrækslu á EES Innlent Veturinn verði Rússum erfiður Erlent Færri þunganir í áhættuhópi með nýrri tegund fósturskimunar Innlent Barnið ekki í viðeigandi öryggisbúnaði Innlent Hélt á myndum af skólabörnum og sakaði Bandaríkin um hryðjuverk Erlent „Mjög stór og mikilvæg niðurstaða fyrir okkur“ Innlent Fleiri fréttir Sjöfalt fleiri útköll en sami fjöldi sérsveitarmanna Færri þunganir í áhættuhópi með nýrri tegund fósturskimunar Barnið ekki í viðeigandi öryggisbúnaði „Mjög stór og mikilvæg niðurstaða fyrir okkur“ Segja upp tveimur sérfræðingum Stíflueyðir og gólfþrif ollu slysinu á Óseyri Móðir lagði ríkið í Hæstarétti vegna vanrækslu á EES Hollendingar hætta við Eurovision-sniðgöngu Þúsundir barna bíða mánuðum saman „Að mínu mati fyrsta alvöru haustlægðin“ Hjólreiðamaður slasaðist en reiðhjólið í lagi Efnaleki á Óseyri og fólk beðið um að halda sig fjarri Quang Lé frjáls sinna ferða „Grafalvarlegt ástand sem skapast“ Íslenskir stjörnukokkar meðal kokka sem mótmæla fiski úr sjókvíaeldi Bjartsýnn á að lausn náist innan fjögurra vikna Dagný Ósk látin Skora á atvinnurekendur og minna á rétt launafólks Kom til landsins með kafarabúninga og neðansjávarvespur Náttúrupassi kosti 4.500 krónur en bílastæðagjöld falli niður Bein útsending: Heimkoman ekki eins auðveld fyrir alla Drengurinn er fundinn Framkvæmdastjóri hjá BL handtekinn og settur í leyfi Ekki búið að slá verkfallsvopnið úr höndum flugstétta Skammlíft verkfall og umfangsmikið fíkniefnamál Framkvæmdastjóri hjá þekktu fyrirtæki meðal handteknu Flugvirkjar aflýsa verkfalli Foreldrar geti nú stillt útlit og falið hvatningu í Læsi Ók allt of hratt og á móti umferð í eftirför lögreglu Strætisvagni ekið utan í rútu á Snorrabraut Sjá meira