„Það er ekki Stóra-Bretland heldur litla Eng­land“

Þetta segir Eiríkur Bergmann stjórnmálafræðingur í samtali við Bítið um sögulegan fund þjóðarleiðtoga Skotlands, Wales og Norður-Írlands sem stendur nú yfir. 

Leiðtogar Skotlands, Wales og Norður-Írlands funda í dag þar sem þeir munu skrifa undir sameiginlega viljayfirlýsingu um þjóðaratkvæðagreiðslu í hverju ríki. Í atkvæðagreiðslunni verða íbúar spurðir hvort þeir vilji að þjóðirnar kljúfi sig frá Bretlandi. 

Wales og Skotland myndu þá verða sjálfstæð ríki en Norður-Írland myndi sameinast Írlandi. Fundurinn fer fram í Cardiff. 

Í raun um ESB-mál að ræða

Eiríkur segir um einstakan fund að ræða enda séu aðskilnaðarhreyfingar í forystu í öllum þremur ríkjunum. Hann minnist þess þegar að þjóðaratkvæðagreiðsla fór fram í Skotlandi fyrir tólf árum síðan. Það var skömmu fyrir Brexit-útgönguna og segir Eiríkur Skota alls ekki hafa viljað ganga úr Evrópusambandinu en neyðst til að dragast með Bretum. Í atkvæðagreiðslunni 2014 sögðu 44,7 prósent Skota já við sjálfstæði.

„Síðan hafa verið þessi læti öll á Norður-Írlandi í gegnum söguna sem menn vilja sem sagt sameinast Írlandi en það virðist vera sem það sé sem sagt Evrópusambandsmálið sem sé að keyra þetta núna eða forystumenn þessara þriggja þjóða vilji komast aftur inn í bandalagið.“

Wales sker sig þó úr í sögunni miðað við hinar þjóðirnar. 

„Walesbúar hafa alls ekkert viljað ganga út úr Bretlandi og þess vegna kemur manni þetta svona frekar sérkennilega fyrir sjónir, að þeir ætli að taka sig saman í þessu, því aðstæðurnar eru svo ævintýralega ólíkar.“

Að hans mati sé minnihluti hlynntur því í Wales að skilja sig frá Bretlandi. Í því samhengi skipti litlu máli hvort Wales gangi inn í Evrópusambandið eður ei.

„Á Írlandi er það þessi langvarandi barátta fyrir sameiningu eyjunnar og aftur er það samt Evrópusambandsmálið sem að er svona að ýta á þetta núna.“

Litla England myndi sitja eftir með sárt ennið

Norður-Írar myndu sjálfkrafa ganga inn í Evrópusambandið með því að sameinast Írlandi. Hann telur að Skotar myndu óska eftir aðilda að Evrópusambandinu umsvifalaust ef úr klofningi verður.

Spurður hvaða þýðingu það myndi hafa fyrir England ef atkvæðagreiðslunum yrði svarað játandi segir Eiríkur:

„Þá er bara orðið litla England eftir. Það er ekki Stóra-Bretland heldur litla England.“

Hann ítrekar að samkvæmt breskri stjórnskipan þarf ríkisstjórn Andy Burnham, forsætisráðherra Bretlands, að samþykkja þjóðaratkvæðagreiðslu svo úr því verði.

„Hann hefur nú hafnað því en eitthvað var hann að gefa Skotunum undir fótinn með það um daginn. Þetta eru samt vandræðamál sem að munu líklega ekki hverfa. Þessi krafa á Írlandi hefur verið virk í áratugi eins og við þekkjum með skelfilegum aðgerðum stundum og Skotarnir þeir eru ekki sáttir heldur en þar deila menn um þetta.“

Ferlið að ganga úr Bretlandi gæti tekið töluverðan tíma.

„Síðan þarf þá að halda þessa atkvæðagreiðslu og hún þarf að sýna þann vilja að þessar þjóðir gangi út. Nú, þá þarf að stofna ríki utan um Skotland og Wales og Norður-Írland að ganga inn í Írland og það er þá einhver sameining sem á sér stað þar.“

Hann segir almenning í Englandi einnig hafa sterkar skoðanir á málinu.

„Englendingar hafa alls ekki viljað sjá á eftir þessum þjóðum út úr bandalaginu. En Bretland er rosalega sérkennileg smíð því að það er ekki sko sambandsríki. Eins og til dæmis Þýskaland og Bandaríkin eru. Og það er ekki þannig að þessar fjórar þjóðir séu jafnsettar. Því að það er til dæmis ekkert undirþing fyrir England. Það er bara fyrir Skotland, Wales og Norður-Írland enda ber England algjöran yfirgang yfir þetta allt saman. Þeir álíta að þingið í Westminster sé þeirra, þeirra þing þannig að þessar þrjár þjóðir eru þá á einhvern hátt undirsettar Englendingum.“