Gæti þaggað niður í röddum lands­byggðarinnar

Starfshópur Þorbjargar S. Gunnlaugsdóttur dómsmálaráðherra lagði til þrjár breytingar á kosningalögum. Með þeim myndi Suðvesturkjördæmi fá fjóra þingmenn til viðbótar en Norðausturkjördæmi missa þrjá og Norðvesturkjördæmi einn.

Þessar tillögur féllu ekki í kramið hjá Jónínu Brynjólfsdóttur, forseta sveitarstjórnar Múlaþings, sem ræddi málið í Reykjavík síðdegis í dag.

„Það runnu hressilega á mig tvær grímur þegar ég fór að skoða þetta nánar í dag og ég held að þessar tillögur tali svolítið út frá einu sjónarmiði. Það er auðvitað þannig misvægi er viðhaldið í kjördæmum vísvitandi. Þetta er ekki eitthvað nýtt, þetta höfum við búið við alla tíð,“ segir Jónína.

Hún telur að bæði sveitarstjórnarfólk og þingmenn landsbyggðarinnar séu langþreytt á að ekki sé hlustað á þeirra hlið í málum sem þau varðar. Þá gerir hún sér ekki grein fyrir því hvaða breytingar urðu til þess að ákveðið var að skoða þessar breytingar.

Bæði Reykjavíkurkjördæmin og Kraginn svokallaði séu um þúsund ferkílómetrar og samsvari það einu prósenti af landinu. Norðausturkjördæmi sé 37 sinnum stærra en svæðið sem myndi fá fjörutíu þingmenn. 

Komi ekki sínu á framfæri með engum þingmanni

Með breytingunum myndu þingmenn Norðausturkjördæmis fara úr tíu í sjö. Það geti þýtt að Austurland fái ekki kjörinn fulltrúa sem er búsettur á þeirra svæði innan kjördæmisins og þekkir þeirra sjónarmið.

„Af þessum tíu eru tveir frá Austurlandi og það eru þrjú prósent af þingmönnum. Á Austurlandi búa þrjú prósent þjóðarinnar og við erum með þrjú prósent þingmanna. Við erum mjög háð því að eiga samtal við allt sem gerist í Reykjavík. Allt gerist í Reykjavík,“ segir Jónína.

En af hverju á þá atkvæði þitt á Austurlandi að vega meira en atkvæði kjósenda í Kópavogi?

„Til þess að reyna að koma þeim málefnum á framfæri sem Austurland þarf að koma á framfæri. Við gerum það vitaskuld ekki ef við eigum varla þingmann eða bara ekki þingmann, sem eru alveg líkur á að gerist ef hér verður fækkað niður í sjö þingmenn,“ segir Jónína.

„Þá erum við ekki lengur með þrjú prósent af röddum Alþingis lengur, þá myndum við missa okkar rödd á þingi.“

Jónína tekur atkvæðagreiðsluna um aðildarviðræður að Evrópusambandinu sem dæmi en niðurstaða kosninganna var afgerandi á milli landsbyggðarinnar og höfuðborgarsvæðisins.

„Það sem við á landsbyggðinni horfum til og hvað skiptir okkur máli er ekkert endilega sammæli um á höfuðborgarsvæðinu,“ segir hún.

Einn maður, eitt atkvæði

Ef við horfum á kosningakerfið sjálft, ung manneskja sem flytur frá Egilsstöðum í Kópavog fær bara allt í einu minna vægi með sama atkvæði. Er það eitthvað sanngjarnt?

„Af hverju þarf það að vera sanngjarnt?“ spyr Jónína á móti.

„Það sem ég er að segja er að það eru aðrir hlutir sem við eigum að horfa til til þess að meta það hvernig við getum tryggt að allir eigi aðgang að Alþingi Íslendinga og því sem þar fer fram og þeim ákvörðunum sem eru teknar þar.“

Hún telur að það þurfi að horfa á hlutina í stærra samhengi þar sem skýrslan sé einungis miðuð út frá því að jafna atkvæðavægi. Ekki hafi verið skoðað nógu mikið að meta út frá flatarmáli kjördæmanna.

„Þessi byggðasjónarmið sem við teljum að skipti máli, það er ákvörðun að halda byggð í landinu. Það þarf að verja og berjast fyrir því,“ segir hún.

„Það er miklu auðveldara fyrir ykkur að tengja við það að það sé einn maður, eitt atkvæði og það sé sanngjarnt. En þegar við upplifum að við eigum ekki sæti við borðið og okkar rödd heyrist ekki, þá finnst okkur það líka ósanngjarnt.“