Það þarf heilt þorp

Borgarstjórn Reykjavíkur samþykkti einróma í gær að endurvekja íslenska forvarnarmódelið í Reykjavík. Með ákvörðuninni er mikilvægt skref stigið í þá átt að nýta gögn úr Íslensku æskulýðsrannsókninni markvisst í grunnskólum borgarinnar, greina stöðuna í nærumhverfi barna og ungmenna og byggja upp sameiginlegar aðgerðir til lengri tíma. Með þessu stígur Reykjavík mikilvægt skref í því að setja velferð barna og ungmenna á dagskrá og þróa módelið áfram í takt við sífelldar og breytilegar áskoranir samtímans.

Byggt á traustum grunni

Íslenska forvarnarmódelið varð til fyrir nær þremur áratugum en smá saman hættum við að vinna markvisst eftir nálgun módelsins. Að einhverju leyti höfum við sem samfélag sofnað á verðinum. Nú er kominn tími til að taka upp þráðinn aftur og byggja á því sem við vitum að virkar og laga það að þeim veruleika sem börn og ungmenni búa við í dag.

Það þarf heilt þorp til að ala upp barn. Þessi setning hefur verið notuð svo oft að hún er orðin hálfgerð klisja en þegar kemur að því hvernig við sköpum gott samfélag fyrir börn og ungmenni á hún ennþá við. Börn alast ekki upp á einum stað. Þau alast upp heima, í skólanum, í frístund, íþróttum, félagsmiðstöðvum og öllu samfélaginu. Góðar aðstæður skapast þegar fullorðna fólkið á öllum þessum stöðum vinnur saman að því að búa til góða framtíð fyrir yngri kynslóðirnar.

Bregðumst við flóknum veruleika

Í dag alast börn og ungmenni upp í allt öðrum veruleika en fyrri kynslóðir. Tæknin er órjúfanlegur hluti af daglegu lífi, samfélagsmiðlar hafa breytt samskiptum og nýjar áskoranir tengjast til dæmis nikótíni, fjárhættuspilum, ofsaakstri og annarri áhættuhegðun. Við þurfum og ætlum að bregðast við áskorunum sem fylgja hraðari og flóknari veruleika. En grundvallarspurningin er alltaf sú sama: Hvernig búum við til samfélag þar sem börnum og ungmennum líður vel, gengur vel og fá tækifæri til að blómstra?

Mælingar eru lykilatriði

Góðar forvarnir byrja löngu áður en vandinn verður sýnilegur. Þess vegna skipta gögn máli. Með gögnum úr Íslensku æskulýðsrannsókninni getum við skilið stöðuna í nærumhverfi yngri kynslóðanna betur, greint bæði áhættu- og verndandi þætti og brugðist við þar sem þörfin er mest. Síðan þurfum við að mæla aftur og sjá hvort aðgerðirnar okkar skili árangri. Þannig byggjum við ákvarðanir á þekkingu, reynslu og gögnum en ekki bara tilfinningu.

Fólkið breytir öllu

En gögnin ein og sér breyta engu, það er fólkið sem breytir öllu. Kennarinn sem tekur eftir að nemandi er að dragast úr hópnum, foreldrið sem sér breytingu hjá barninu sínu, starfsmaður félagsmiðstöðvarinnar sem þekkir ungmennin í hverfinu, þjálfarinn sem sér styrkleika hjá barni og náms- og starfsráðgjafinn sem hjálpar ungmenni að sjá framtíðarmöguleika sína.

Púlsinn, félagsmiðstöðvar og Flotinn

Reykjavík hefur nú þegar mikilvæg verkefni í höndunum. Við sjáum það í félagsmiðstöðvum, í Flotanum sem færir starfið út í nærumhverfi ungmenna og hjá Púlsinum þar sem unnið er þvert á sveitarfélög og stofnanir með börnum og ungmennum þegar ofbeldishegðun er til staðar.

Þetta eru ólík verkefni sem eiga það sameiginlegt að byggja á tengslum og því að ná til barna áður en vandinn verður stærri.

Áður en vandamál verður vandamál

Þetta er líka ástæðan fyrir því að við þurfum að hætta að hugsa um forvarnir sem viðbrögð við vandamálum. Forvarnir eru langtímaverkefni sem þarf stöðugt að vinna að. Hvernig getum við styrkt tengsl barna við skólann, frístundina og samfélagið? Hvernig getum við stutt foreldra betur? Hvernig tryggjum við að fullorðna fólkið í nærumhverfi barna þekki þau og taki eftir þegar eitthvað breytist?

Það besta sem við getum gert

Við í Viðreisn erum stolt af því að vera í borgarstjórn sem ætlar sér að endurreisa íslenska forvarnarmódelið í Reykjavík og skuldbinda okkur um leið til þess að hafa vellíðan barna og ungmenna í forgangi. Þegar öllu er á botninn hvolft er það líklegast það besta sem við getum gert - að setja fókusinn á að börnum og ungmennum í Reykjavík líði vel og gangi vel.

Höfundar eru oddviti Viðreisnar í borgarstjórn og náms- og starfsráðgjafi.