Til for­eldra trans barna og ung­menna

Kannski last þú grein Júlíusar Valssonar um trans börn og gast ekki sofið. Ef svo er þá eru þessi orð til þín.

Greinin er erfið aflestrar af því að hún hljómar svo skynsamlega. Hún biður um varkárni, vandað mat og velferð barnsins þíns. Auðvitað viltu allt þetta. Ég vil það líka, en leyfðu mér að segja þér hvað hún skilur eftir ósagt.

Já, það er rétt að kvíði, þunglyndi og einhverfa eru oft til staðar hjá börnum sem leita til BUGL, og einmitt þess vegna fer fram vandað heildarmat á allri líðan barnsins, ekki bara kynvitundinni. Þetta er ekki andstæðan við góða umönnun. Þetta er góð umönnun. Endilega hlustaðu á viðtalið „Eins og lítil falleg blóm sem eru að opna sig í moldviðri“ á ruv.is við Björn Hjálmarsson barnageðlækni og Ragnar Bjarnason innkirtlalækni sem eru í transteymi barna og unglinga á Landspítalanum. Þeir segjast ekki skilja hvers vegna ætti að neita börnum um heilbrigðisþjónustu sem lætur þeim líða betur og hjálpar þeim heilbrigðum inn í fullorðinsárin.

Grein Júlíusar opnar á bandarísku dómsmáli: sextán ára unglingi sem sá eftir brjóstnámi. Það er sárt mál, en taktu eftir tölunum sem höfundurinn birtir sjálfur um Ísland: miðgildi aldurs við kynþroskablokka er 16,2 ár, við krosshormóna 17,1 ár, og engar skurðaðgerðir eru gerðar á börnum undir 18 ára. Barnið þitt er ekki statt í þeirri bandarísku martröð sem greinin teiknar upp. Hér er ferlið hægt, varfærið og bundið við síðustu ár unglingsáranna.

Þú munt líka lesa um bresku Cass-skýrsluna eins og hún sé lokaorðið. Hún er það ekki — aðferðafræði hennar hefur verið harðlega gagnrýnd af fagfólki víða um heim (sjá t.d. „An Evidence-Based Critique of the Cass Review“, Integrity Project við Yale, 2024). Og ef þú rekst á þá gömlu hugmynd að líðan móðurinnar skýri kynama barnsins þá leggðu hana frá þér. Hún er áratuga gömul og hefur valdið fjölskyldum eins og þinni miklum, ónauðsynlegum sársauka.

Það sem ég vil helst að þú vitir er þetta. Greinin segir þér aðeins frá einu barni, því sem fékk hjálp og sá eftir því. Hún segir þér ekkert af hinu barninu, því sem fær ekki hjálp og bíður, mætir tómlæti og dafnar ekki. Að bíða er ekki örugga eða hlutlausa leiðin. Að bíða er líka ákvörðun, með sinni eigin áhættu fyrir barnið þitt.

Þú þarft ekki að hafa öll svörin í kvöld. Barnið þitt þarf ekki heldur að hafa þau. Það sem það þarf er fullorðin manneskja sem hlustar, tekur líðan þess alvarlega og lætur ekki eigin ótta ráða för, og það ert þú.

Ég þekki foreldra eins og þig, bæði sem formaður Trans vina og sem aðstandandi. Ég hef aldrei séð foreldri taka slíka ákvörðun af léttúð. Ég hef séð þreytt, elskandi, vandvirkt fólk sem vill ekkert heitar en að barninu sínu líði vel. Umhyggja þín á ekki skilið að fá rangt nafn.

Barnið þitt er að segja þér hvernig því líður. Að trúa því er ekki andstæða varkárni. Það er byrjunin á henni.

Höfundur er formaður Trans vina og aðstandandi.