Draumur um samstarf leikskóla og barnaverndar

Það er fagnaðarefni að sjá umfjöllun Fréttablaðsins um barnavernd Reykjavíkur og starfsemi hennar í tengslum við leikskólana. Ég verð samt að viðurkenna að margt í þessari frétt kom mér á óvart varðandi  hugsanlegar orsakir fyrir því að of fáar tilkynningar berast frá leikskólum. Lengi hefur verið þörf  á slíkri umræðu og samtali sem leitt getur af sér breytingu innan kerfisins og bætt gæti samstarf milli barnaverndar og leikskóla. Ég hef því miður setið allt of marga fundi þar sem umræðuefnið hefur verið vandi í samstarfi og tilkynningaskyldu til barnaverndar.

Ég hef aldrei óttast viðbrögð foreldra þegar ég hef sent frá mér tilkynningu. Það hefur ávallt verið mín von um að eitthvað yrði gert til þess að styðja við fjölskyldu sem þarf á hjálp að halda. Því miður er staðreyndin oft önnur. Allt of sjaldan fæ ég upplýsingar frá hendi barnaverndar um hvað hefur verið gert eða hvort mál hefur verið tekið fyrir þar.

Þegar ég sendi frá mér tilkynningu þá fá foreldrar að vita að það var ég sem sendi tilkynninguna. Sem betur fer er ég óhrædd við að ræða opinskátt við foreldra um mínu tilkynningskyldu og á sama tíma sýna umhyggju fyrir velferð barna og fjölskyldunnar. Stundum fæ ég þann heiður að hjálpa foreldrum að beiðni þeirra. Oftast er það þó í þeim tilgangi að aðstoða  fólk við að uppfylla þær kröfur sem barnavernd gerir til  fjölskyldunnar sem hefur verið tilkynnt um.

Ég tel, og er ekki ein á þeirri skoðun, að leikskólar séu hluti af úrræðum í tengslum við vanrækslu barna. Þetta eru úrræði sem ganga lengra en eingöngu að tilkynna áhyggjur okkar og vitneskju um hagi barna. Við erum aðilar sem erum í einstakri aðstöðu til að vinna með fjölskyldum daglega. Við getum veitt foreldrum bæði stuðning og upplýsingar um matarræði, tannvernd, hreyfingu, hreinlæti, aðstoð við aga og heilsusamlegt uppeldi. Það væri æðislegt að fá tækifæri til að vinna samhliða starfsmönnum barnaverndar við starf sem styður börn og hagsmuni þeirra.

Upplifun flestra leikskólakennara er að upplýsingastreymi varðandi mál barnaverndar fara í eina átt þar sem við erum ekki hluti af lausninni. Það er frekar sárt að heyra að ástæðan vegna þessa séu lög sem varða trúnaðarskyldu.  Lögin ættu ekki að þurfa að koma í veg fyrir öflugt samstarf milli aðila sem eru hvort eð er bundnir trúnaði og skyldum til þess að gæta að velferð barna.

Trúnaðarskyldan er einn mikilvægasti ábyrgðaþátturinn í okkar störfum, bæði hjá barnavernd og í leikskólum. Trúnaður er oftast forsenda fyrir því trausti sem ríkir milli heimila og skóla. Okkur er treyst fyrir velferð  barna og fjölskylda. Okkur er treyst fyrir faglegu samstarfi til þess að styðja við þau erfiðu málefni sem fólk þarf að takast á við þegar það kemur af uppeldi og menntun barnanna.

Fyrir þremur árum ég for til Corby í Bretlandi. Þar kynntist ég  öflugum skóla sem heitir Pen Green Family and Children’s Center and Research Base. Um er að ræða leikskóla og fjölskyldumiðstöð sem er byggð á faglegu samstarfi milli velferðar- og menntasviða innan sveitafélagsins. Gott samstarf milli félagsráðgjafa, barnaverndar, leikskólakennara og foreldra er fordæmi sem ég heillaðist mjög af.

Þegar  áhyggjur eða grunur vaknar um slæman aðbúnað eða lakar aðstæður barna sem kalla á barnaverndarafskipti hjá Pen Green er sett af stað teymi með öflugu þverfaglegu samstarfi. Allt það fagfólk sem ég hef nefnt hér sest saman við borðið og ræðir stöðu málsins, hver geri hvað og í hvaða tilgangi. Úrræði eru fjölþætt og mótuð út frá barni og fjölskyldu í neyð, ekki út frá úrræðum sem eru til í kerfinu.

Eftirfylgni er sinnt af öllum aðilum og traust ríkir milli fagmanna og fjölskyldunnar. Í Pen Green er kerfi sem er byggt á þverfaglegu og gagnkvæmu samstarfi þar sem trúnaður liggur til grundvallar í teyminu. Kerfið virkar svo vel að nú eru það fjölskyldur sem hafa frumkvæði og leita til Pen Green í þeim tilgangi að vinna með þeim að uppbyggingu fjölskyldu sinnar.

Mig dreymir um þann dag þegar ég sit  við slíkt borð, dag þegar það er ekki lengur hægt að segja að ég hafi ekki gert nóg. Dag þegar ég þarf ekki lengur að hafa áhyggjur af því hvað verður gert fyrir fólk þar sem ég mun starfa í samvinnu við barnavernd í leit að lausnum og stuðningi við fölskyldu. Vonandi verður umfjöllun Fréttablaðsins til þess að ýta af stað breytingu þar sem samstarf verður skoðað og við náum að bæta samstarf okkar kerfa til hagsbóta fyrir fjölskyldur og börn.