Sigurður Pálsson hefur aðeins brugðið sér frá

Sigurður Pálsson (30. júlí 1948 – 19. september 2017) var jarðsunginn í gær. Troðfull Hallgrímskirkja og þar tóku til máls félagar hans úr rithöfundastétt þeir Einar Kárason og Þórarinn Eldjárn auk þess sem sjá fjórði sem skipaði sérlegan kaffiklúbb fjögurra skálda, Sjón, sendi kveðju í formi ljóðs sem hann samdi í anda Sigurðar.

Við vorum þarna öll, hans kynslóð og mín, segir Illugi Jökulsson rithöfundur á Facebook-síðu sinni: „Stelpurnar voru furðu margar búnar að lita á sér hárið grátt, og strákarnir sumir hvíthærðir eða sköllóttir; það er víst líka í tísku. Eftir á rifjuðum við upp að líklega værum við farin að hittast ansi oft í jarðarförum, og þeim á bara eftir að fjölga. En í bili vorum við þarna öll. Nema hann. Hann hafði aðeins brugðið sér frá.“

Sigurður Pálsson fékkst við allar tegundir ritlistar; skáldsögur, leikrit, þýðingar en hans verður líkast til einna helst minnst sem ljóðskálds. Hann var sem holdtekja ljóðsins í útliti, þar sem hann fór fínlegur um götur Reykjavíkur, milli kaffihúsa, í ökklasíðum frakka með trefil og gott ef ekki alpahúfu á höfði.

„Hann var sjálfur lifandi skáldskapur,“ segir vinur hans og útgefandi, Jóhann Páll Valdimarsson, í minningargrein. „Það var alltaf gaman. Hann var í senn ærslafullur og djúpt hugsandi og ævinlega með óvænt sjónarhorn á alla hluti.“

Vinir hans og kollegar minnast hans með fjölmörgum innihaldsríkum minningargreinum sem birtast um þessar mundir á síðum Morgunblaðsins: „Skáldskapur Sigurðar Pálssonar er dýrðarsöngur um lífið í rangsnúnum heimi. Skáldskapur hans mun lifa,“ skrifar Kristján Þórður Hrafnsson og Helga Mogensen leitar, líkt og margir, huggunar í skálskap Sigurðar:

Treystu náttmyrkrinu

Fyrir ferð þinni

Heitu ástríku náttmyrkrinu

Þá verður ferð þín

Full af birtu

Frá fyrstu línu til þeirrar síðustu

Sigurðar er minnst sem leiftrandi kennara á sviði ritlistar og skáldskaparfræða og hann lét til sín taka í leikhúsinu. Þórhildur Þorleifsdóttir leikstjóri, vinur hans og samstarfsmaður til margra ára, segir Sigurð eitt fremsta leikskáld okkar, fyrr og síðar. „Málsnilld, knappt form, fá orð sem búa yfir margræðri merkingu og hin ósögðu stigu fram, djúpur skilningur á öllu sem lifir.“

Stúdentauppreisn í París ´68 setti mark sitt á Sigurð Pálsson alla tíð en hann var þá staddur þar við nám.

„Og ræðumar - svona ræður hélt ég að ekki væri hægt að halda! Þetta voru sannkallaðir málfrelsisdagar og enn hef ég ekki heyrt í ræðumönnum sem jafnast á við stúdentana í maí 68. Ég prísa mig til dæmis sælan að hafa verið staddur í Sorbonne af einhverri tilviljun 3. maí þegar 22. mars hreyfingin með Daniel Cohn Bendit og félaga í fararbroddi mætti til leiks. Þeir voru allir jafn-brilljant! - Daniel kannski mest áberandi af því hann var raddsterkastur,“ sagði Sigurður í viðtali við áðurnefndan Illuga í viðtali sem birtist í Vikunni 24. apríl 1986.

Sigurður var ekki raddsterkur maður en orð hans voru og eru máttug. Og ekki hefði, í ljósi sögunnar, þurft að koma á óvart að Sigurður náði öðrum betur að kjarna inntak mótmæla á Íslandi þegar hann flutti ræðu á Austurvelli 1. mars 2014.

„Rós er rós er rós sagði Gertrud Stein.

Og við segjum: loforð er loforð er loforð!

Svik eru svik eru svik.

Mér finnst grafalvarlegt hvernig ráðamenn hafa í svörum sínum og útskýringum stöðugt afvegaleitt tungumálið, ráðist inn í samband orðs og merkingar á skítugum skónum, reynt að rjúfa og brengla samband orðs og merkingar.“