Ráðherra segir dóminn yfir Katalónunum pólitískan

Dómunum var mótmælt af hörku í Katalóníu í dag. Mikill fjöldi flykktist út á götur Barcelona og annarra borga héraðsins og lýsti yfir stuðningi við hina dæmdu sjálfstæðissinna.

Götum var lokað víða um héraðið. Mótmælendur komu sér einnig fyrir á alþjóðaflugvellinum í Barcelona og þurfti að aflýsa tugum flugferða. Þá sagði mótmælendahreyfingin Lýðræðisflóðbylgjan frá því á Twitter að á annað þúsund bíla myndi loka vegum að alþjóðaflugvelli höfuðborgarinnar Madríd.

Þrettán ára fangelsi

Oriol Junqueras, fyrrverandi varaforseti héraðsstjórnarinnar, fékk þyngsta dóminn, þrettán ár. Þingforseti, aðrir ráðherrar og tveir leiðtogar félagasamtaka fengu níu til tólf ár.

Öll voru þau dæmd fyrir uppreisnaráróður og fjárdrátt vegna atburðarásarinnar í kringum sjálfstæðisatkvæðagreiðslu haustsins 2017. Þau voru hins vegar ekki dæmd fyrir uppreisn, eins og sérstakur saksóknari dómsmálaráðuneytisins krafði. Dómarar féllust ekki heldur á kröfu þriðja sækjandans, öfgaíhaldsflokksins Vox, um að dæma Katalónanna fyrir skipulagða glæpastarfsemi.

Ekkert þeirra var sakfellt fyrir uppreisn, líkt og sérstakur saksóknari dómsmálaráðuneytisins krafðist. Þrjú sluppu við fangelsisdóma en dómnum verður áfrýjað til bæði stjórnlagadómstóls Spánar og mannréttindadómstóls Evrópu.

Vilja handtaka Puigdemont

Carles Puigdemont, forseti heraðsstjórnarinnar haustið 2017, var ekki ákærður í málinu enda í sjálfskipaðri útlegð í Belgíu. Framsalskröfum Spánverja hefur verið hafnað hingað til en ný handtökuskipun var gefin út eftir að dómurinn var kveðinn upp.

Puigdemont sagði sjálfur í dag að með dómnum væri í raun verið að sakfella þær tvær milljónir Katalóna sem greiddu atkvæði með sjálfstæði fyrir tveimur árum. Vert er að geta þess að 92 prósent greiddra atkvæða féllu með sjálfstæði en kjörsókn var 43 prósent.

Lág kjörsókn skýrðist bæði af því að sambandssinnar sniðgengu flestir atkvæðagreiðsluna og af aðgerðum lögreglu á kjördag. Eftir að stjórnlagadómstóll Spánar úrskurðaði atkvæðagreiðsluna ólöglega reyndi lögregla að koma í veg fyrir að hún yrði haldin. Kjörstöðum var lokað og samkvæmt heilbrigðisyfirvöldum slasaði lögregla á níunda hundrað. Spænskur dómari sagði hins vegar að um hundrað hefðu slasast.

Fordæma ákvörðunina

Dómurinn hefur verið fordæmdur víða um heim. Nicola Sturgeon, fyrsti ráðherra skosku heimastjórnarinnar, sagðist standa með hinum dæmdu. Alþjóðasamtök lögfræðinga sögðu dóminn aðför gegn tjáningar-, funda- og félagafrelsi. Hæstiréttur væri með dómnum að brjóta á mannréttindum Katalónanna.

„Þessi dómur er alvarlegt inngrip í tjáningar-, funda og félagafrelsi leiðtoganna. Það var ónauðsynlegt að rétta yfir þeim fyrir uppreisnaráróður, úr öllu samhengi við gjörðir þeirra og óréttlætanlegt,var haft eftir ráðgjafa samtakanna í Evrópu og Mið-Asíu.

„Við óttumst um að hæstiréttur Spánar sé ekki að framfylgja þeim skuldbindingum sem Spánverjar hafa gert með innleiðingu alþjóðalaga um mannréttindi,“ sagði ráðgjafinn, Massimo Frigo, aukinheldur.

Enginn lögum ofar

Josep Borrell, utanríkisráðherra Spánar, var á öðru máli. Hann sagði mikilvægt að virða niðurstöðu hæstaréttar. Ferlið hefði einkennst af gegnsæi og þrískipting ríkisvalds hafi verið virt. Tók fram að hann væri sjálfur katalónskur.

Og Pedro Sánchez forsætisráðherra sagði ferlið allt hafa verið til fyrirmyndar. „Í dag höfum við fengið misbresti pólitísks ferlis staðfesta. Ferlis sem skilur ekkert eftir sig nema sársauka,“ sagði Sánchez og tók fram að stjórnvöld myndu framfylgja dómnum að öllu leyti. Katalónarnir væru ekki yfir lögin hafnir.

Þá sagði Sánchez að við tæki nýtt tímabil. „Spænska ríkisstjórnin verður vel á varðbergi og mun tryggja samhljóm og virðingu fyrir lögum lýðræðisins.“

Vill að alþjóðasamfélagið þrýsti á Spán

Alfred Bosch, ráðherra utanríkismála í katalónsku héraðsstjórninni, segir í samtali við fréttastofu að dómurinn hafi verið pólitískur. „Þetta er til skammar fyrir konungsríkið Spán.“

„Dómurinn grefur undan stoðum lýðræðisins og mannréttinda á Spáni, í Evrópu og í heiminum öllum,“ bætir Bosch við.

Málinu hefur verið áfrýjað til Mannréttindadómstóls Evrópu og segist Bosch vona að dómstóllinn standi með Katalónunum. Ráðherrann segir hina dæmdu ekki hafa framið nokkurn glæp heldur einfaldlega boðað til lýðræðislegra kosninga. Fremur hefði átt að rétta yfir þeim sem bera ábyrgð á því ofbeldi sem spænska lögreglan beitti á kjördag fyrir tveimur árum.

„Þetta eru enn ein mistök spænska konungsríkisins. Það voru mistök að lemja fólk í höfuðið á meðan það greiddi atkvæði fyrir tveimur árum. Það voru mistök að byrja þessi réttarhöld og það voru mistök að sakfella.“

Ráðherrann segist vona að alþjóðasamfélagið setji þrýsting á Spán vegna málsins. Vinnuhópur Sameinuðu þjóðanna um gerræðislegar fangelsanir hafi fordæmt fangelsun leiðtoganna.

„Ég vil biðja áhorfendur og alþjóðasamfélagið allt um að spyrja sig einnar spurningar. Mynduð þið vilja að þetta gerðist í ykkar landi? Fyndist ykkur það sanngjarnt? Að leiðtogar ykkar yrðu settir í fangelsi fyrir að boða til atkvæðagreiðslu?“

Viðtalið við Alfred Bosch má sjá í heild hér fyrir neðan:

Klippa: Viðtal við Alfred Bosch