Morðingjarnir sem segjast fá samþykki

Réttarhöldin yfir manninum sem myrti breska bakpokaferðalanginn Grace Millane þykja lýsandi fyrir réttarhöld í sambærilegum málum, þar sem sakborningar bera því fyrir sig að andlát hafi borið að við „óhapp“ í kynlífi. Slík málsvörn hefur verið kennd við skáldsöguna „Fimmtíu gráir skuggar“ – og málum þar sem henni bregður fyrir fer fjölgandi.

Grace Millane var 22 ára á ferðalagi um Nýja-Sjáland þegar hún mælti sér mót við morðingja sinn, 28 ára Nýsjálending, í gegnum stefnumótaforritið Tinder í lok árs 2018.

Maðurinn var í vikunni dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir að hafa kyrkt Millane á hótelherbergi í Auckland er þau stunduðu kynlíf, troðið líki hennar í ferðatösku og grafið það í töskunni rétt fyrir utan borgarmörkin.

Sagðist hafa fengið samþykki

Bæði dómari í málinu og saksóknari sögðu manninn hafa sýnt einbeittan brotavilja. Sá síðarnefndi lýsti verknaðinum jafnframt sem sérstaklega „siðspilltum“ í ljósi þess að eftir að maðurinn myrti Millane hafi hann horft á klám og tekið myndir af nöktu líki hennar.

Maðurinn, sem hefur ekki verið nafngreindur á grundvelli nýsjálenskra laga, hefur ávallt neitað sök. Málflutningur verjanda hans við réttarhöldin var einkum byggður á því að Millane hefði notið þess að stunda „harkalegt kynlíf“ og að andlát hennar hefði verið slys. Maðurinn hefði þannig fengið samþykki Millane áður en hann herti að hálsi hennar, og það hefði verið gert til að „ná fram unaði“.

Af þessum sökum var einkalíf og kynhegðun Millane mjög til umræðu við réttarhöldin, líkt og rakið hefur verið í umfjöllun fjölmiðla um málið.

Mildari dómar

Þekkt er að sakborningar, sem ákærðir eru fyrir morð á konum, hafi uppi sambærilegar varnir í réttarsal, þ.e. að um hafi verið að ræða óhapp í kynlífi sem stundað var með samþykki beggja aðila.

Samkvæmt frétt CNN hefur slíkur málflutningur oft verið kenndur við skáldsöguna Fimmtíu gráir skuggar (e. 50 Shades of Grey), sem hverfist að stórum hluta um ástarsamband konu og karls, og BDSM-kynlíf sem þau stunda.

CNN greinir jafnframt frá því að það færist nú í aukana að gripið sé til slíkra varna. Þannig hefur kynferðisofbeldi, þar sem báðir aðilar voru sagðir „samþykkir“ athæfinu, komið við sögu við andlát sextíu breskra kvenna frá árinu 1972, samkvæmt tölum frá samtökunum We Can‘t Consent to This (ísl. Við getum ekki samþykkt þetta). Átján þessara kvenna eru sagðar hafa látist á síðustu fimm árum.

Þá segja samtökin að í nær helmingi málanna hafi sakborningar hlotið vægari dóma, verið sýknaðir eða aðild þeirra að endingu ekki rannsökuð ef þeir báru því fyrir sig að áverka kvennanna mætti rekja til óhapps í kynlífi.

Sökinni varpað á þolandann

Susan Edward, lögfræðingur og prófessor við Buckingham-háskóla, segir í samtali við CNN að umrædd málsvörn, þ.e. „óhapp í harkalegu kynlífi“, hefði lítið upp á sig ein og sér. Slík rök gætu þó mildað dóma í morðmálum.

„Til að sanna morð þarf að sýna fram á ásetning. Þannig að, ef þau geta samþykkt kviðdóminn um að það hafi ekki verið ásetningur til að drepa, þá er dæmt fyrir manndráp.“

Þá hefur CNN eftir Fionu Mackenzie, stofnanda We Can‘t Consent to This, að öll málin eigi það sameiginlegt að fara ítarlega ofan í saumana á einkalífi og kynhegðun þolandans, konunnar. Sökin sé þannig oft færð yfir á þolandann, bæði í réttarsalnum og umfjöllun fjölmiðla.

Morðið á Grace Millane hefur vakið mikinn óhugnað meðal Nýsjálendinga, einkum ungra kvenna. Saksóknari sagði við réttarhöldin að með verknaðinum hefði maðurinn gert Nýja-Sjáland að hættulegri stað og knúið konur til að endurhugsa sambönd sín við karlmenn.

Umfjöllun CNN.