Verður ekki með hár­kollu eða augn­málningu á næstu sýningu Madama Butter­fly

Ég var ráðinn inn sem leikari við íslensku óperuna til að vinna að uppsetningu Madame Butterfly, sem frumsýnd var síðastliðinn Laugardag.

Ég tók þátt í menningarnámi. Mér þykir það sárt.

Ég krefst þess nú að samtalið verði tekið og við skoðum hlutverk opinberra sviðslistastofnanna árið 2023. Ræðum birtingarmyndir og inngildingu. Það er þörf á öðru málþingi.

Ég sé mig knúinn, í ljósi umræðunnar sem skapast hefur, að tjá mig opinberlega.

Leikstjóri og tónlistarstjóri ákváðu að svara fyrir sig hér á Facebook, verja og réttlæta tímaskekkjuna í stað þess að leggja við hlustir, læra og boða breytingar. Núna í kvöld mætir svo listrænn stjórnandi íslensku óperunnar í Kastljós og því miður greinir okkur á í grundvallar atriðum.

Ég tók samtalið við leikstjóra verksins á meðan æfingarferlinu stóð og beygði mig undir hans listrænu nálgun.

Ég skrifaði óperustjóra á miðvikudeginum síðasta, degi eftir fyrsta rennsli með búningum og gervum, þar sem ég óskaði eftir því að samtalið yrði tekið og þeim sem málið varðar boðið að taka út rennsli og gefa leikhópnum nótur. Mér fannst ég þurfa á því að halda. Því miður var það ekki gert.

Ég mun ekki klæða á mig kynþátt annarra næstkomandi laugardag. Engar hárkollur eða augnmálning sem eru til þess fallin að líkja eftir kynþætti. Aldrei aftur.

Sviðslistir eiga að vera í samtali við nærumhverfi sitt og spyrja áleitinna spurninga. Stefnumót við áhorfendur hér og nú. Allar sviðslistir snúast um þetta samband. Því fylgir ábyrgð og við sem valdið höfum verðum að gera okkur grein fyrir hlutverki okkar og áhrifum. Samtíminn með allri sinni pólariseríngu, menningar- og samfélagsbyltingum krefur leikstjóra og sviðslistafólk um nýja og aukna pólitíska, siðferðislega og samfélagslega meðvitund. Á íslandi búa fjölmargir Íslendingar af asískum uppruna og þau vil ég biðja afsökunar. Það þarf að taka þetta samtal á breiðum grunni og byrja á því að hlusta.

Leikhúsið er vettvangur þar sem mál eru sett á dagskrá, stöðluð norm staðfest og eða brotin á bak aftur. Listin getur sýnt okkur önnur sjónarhorn, breytt hugsunarhætti og afstöðu. Hún getur, og hefur, umbylt hugmyndafræði og ríkjandi viðhorfum og gengið fyrst fram með mikivægar þjóðfélagsbreytingar. Þetta vald er verðmætt og vandmeðfarið og ábyrgðin sem því fylgir mikil. Við, sem getum talist til fagaðila, þurfum alltaf að spyrja okkur gagnrýnna spurninga. Hvað birtist á sviðinu, hvaða saga er sögð, hver skrifaði söguna, hver segir söguna og hvernig. Við hverja erum við að eiga samtal.

Þegar þessar grunnspurningar eru hafðar í stafni við sviðsetningu getur leikhúsið verið afar áhrifaríkur miðill í baráttunni fyrir bættum heimi. Ber að nefna í því tilliti Draumaþjóf Þjóðleikhússins sem frumsýndur var á dögunum. Þannig getur leikhúsið stuðlað að aukinni víðsýni og verið einskonar þjálfunarstofnun samsömunarinnar og kærleikans.

Það er ekki meiginstraumsstefna að setja upp Shakespeare líkt og gert var fyrir 500 árum. Enda er það í raun ómögulegt, samfélagsmyndin er allt önnur og þar með samtalið. Ef við viljum lifa með þessum verkum sama hvort það sé Puccini eða Shakespeare þurfum við að finna snertiflöt við samtímann og legga af stað í tilraunamennsku.

Við lifum á tímum fjölmenningar en ekki evrópskrar heimsvaldastefnu. Það er ekki hægt að horfa framhjá þeirri staðreynd. Það er því verkefni hverrar kynslóðar að finna skapandi leiðir, nota efniviðinn til speglunar og rannsaka þannig mennskuna. Sviðslistir eiga ekki að vera kyrrstöðulist líkt og myndlist, málverk, höggmyndir, kvikmyndir eða ljósmyndir. Ef það er það sem þér hugnast má nálgast öll þessi meistaraverk fortíðar t.d. á internetinu með lítilli fyrirhöfn. Callas söng Butterfly, Pavarotti á Nessun Dorma. Myndbandið geymir gömul augnablik. En í sviðslistum erum við á fást við samtímann, lifandi og breytilegt andartakið og þetta beina samtal er viðfangsefnið. Hvort sem það er dans, ópera eða leikhús. Við eigum að horfa til framtíðar og taka afstöðu um það hvernig samfélagi við viljum búa í og endurspegla.

Ég tel mikilvægt að geta sagt fyrirgefðu og halda áfram að vinna að bættum heimi. Tónlist Puccini er stórkostleg og megi sem flestir njóta hennar.

Kær kveðja og ást.

Arnar Dan.