Virkjanaleyfið kært aftur

Í byrjun ágúst síðastliðins veitti Orkustofnun Landsvirkjun virkjanaleyfi fyrir Búrfellslund, þar sem fyrsta vindorkuver landsins á að rísa. Vindmyllurnar munu ná allt að 150 metra upp í loft, sem er næstum tvöföld hæð Hallgrímskirkjuturns.

Mikið hefur verið deilt um virkjunina en í upphafi mánaðar ákvað sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps að kæra virkjanaleyfið, meðal annars með vísan til þess að virkjunin muni hafa áhrif á sveitarfélagið vegna nálægðar við það. Búrfellslundur er alfarið innan Rangárþings ytra en innviðir raforkukerfisins eru staðsettir í Skeiða- og Gnúpverjahreppi.

Önnur kæra bætist við

Nú hafa náttúruverndarsamtökin Náttúrugrið sömuleiðis kært virkjunarleyfi Orkustofnunar vegna Búrfellslundar til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála.

„Samtökin telja að virkjunarkosturinn hefði aldrei átt að rata í virkjanaflokk sökum gildis svæðisins fyrir útivist innlendra og erlendra ferðamanna sem heimsækja hálendið til að upplifa öræfakyrrð einna verðmætustu óbyggða Evrópu og þótt víðar væri leitað. Vindorkuverið yrði á sjálfu miðhálendi Íslands og mun samkvæmt rannsóknum skerða gildi ferðalaga almennings um hálendið og hafa áhrif á upplifun ferðamanna langt út fyrir sjálft virkjanasvæðið, eða yfir alla Sprengisandsleið, Fjallabak og önnur dýrmæt hálendissvæði þessum leiðum tengdum,“ segir í fréttatilkynningu frá samtökunum.

Vindmyllurnar myndu sjást víða að

Þá segir að Búrfellslundur hafi verið flokkaður í biðflokk verkefnastjórnar rammaáætlunar árið 2016 sem og við framlagningu umhverfisráðherra á rammaáætlun 2022. Rök fyrir því hafi meðal annars verið að hann væri sá virkjanakostur sem myndi hafa næstmest neikvæð áhrif allra virkjanakosta á ferðamennsku og útivist. 

Í umsögn verkefnastjórnar rammaáætlunar árið 2016 hafi sagt:

„Vindmyllurnar sjást langt að og það sem ferðamenn sjá og upplifa á einum stað hefur áhrif á upplifun þeirra af ferðalaginu í heild sinni. Áhrif framkvæmda á einum stað ná því yfir mun stærra svæði en sjálft framkvæmdasvæðið. Allir ferðamenn sem eru á leið um Sprengisandsleið eða Fjallabak munu sjá vindmyllurnar í Búrfellslundi og því hafa þær áhrif á mörg ferðasvæði sem tengjast Sprengisandsleið, svo og á mörg mjög verðmæt ferðasvæði á sunnanverðu hálendinu, svo sem Landmannalaugar, Heklu, Veiðivötn og Eldgjá. Með hliðsjón af [því] telur verkefnisstjórn 3. áfanga verndar- og orkunýtingaráætlunar óhjákvæmilegt, með tilliti til almannahagsmuna, að bíða með ákvörðun um ráðstöfun svæðisins.“

Kenna pólitískum hrossakaupum um

Árið 2022 hafi pólitísk hrossakaup og þrýstingur Landsvirkjunar hins vegar orði til þess að við lokaafgreiðslu rammaáætlunar á Alþingi hafi Búrfellslundur verið færður úr biðflokki yfir í virkjunarflokk. Ríkisstjórnarmeirihlutinn í umhverfis- og samgöngunefnd Alþingis hafi þar gengið þvert á vísindaleg rök verkefnisstjórnar rammaáætlunar með vægast sagt vafasömum rökstuðningi.

„Fjölmargir efnis- og formannmarkar eru á ákvörðun Orkustofnunar um að veita virkjunarleyfið. Ekki var litið til meginreglna náttúruverndarlaga, laga um stjórn vatnamála, sérstakrar verndar eldhrauna og landsskipulagsstefnu, svo nokkuð sé nefnt. Margvísleg lagaákvæði tengd umhverfismati framkvæmdarinnar voru brotin, enginn valkostur við staðsetningu virkjunarinnar hefur verið metinn þrátt fyrir ítrekuð tilmæli Skipulagsstofnunar, ekki var lagt mat á stöðu óbyggðra víðerna eða áhrifa framkvæmdarinnar á þau. Þá var ekki litið til ósjálfbærni og niðurrifs spaða vindorkuversins.“