Hinn stóri pakki ósýnilegrar reynslu Matthildur Björnsdóttir skrifar 23. september 2024 18:02 Hinn stóri pakki ósýnilegrar reynslu hefur verið reynsla margra fyrir tíma leyfis til tjáskipta um erfiða reynslu. Veruleikamynd til að útskýra sig þegar dýpt tilfinninga var ekki til í málinu heldur. Það varð þá til þess að mikið af reynslu mannvera fór í geymslu djúpt í kerfum þeirra. Það gerist þegar, og af því að: Viðkomandi einstaklingur hafði ekki baklands styrk til að standa upp fyrir sér gegn slæmum orðum, heilaþvotti og kröfu um þöggun. Hér hef ég komið upp með nýtt orð um þesskonar atvik þegar mjög slæm orð hafa verið sögð við mannveru sem hafði ekkert bakland til að snúa áhrifum þeirra við. Það sem var lært meira en hálfri öld síðar, var að vegna orðanna missti viðkomandi rétt sinn til að finna í sér sem ung kona hvað líf hennar ætti að verða um. Það kostaði hana það: Að hún fékk ekki svigrúm fyrir það sem er atriði í öllum kvenmannslíkömum. Sem er að kerfin í konum eiga rétt á tíma og rúmi til að uppgötva hvað myndi birtast. Hvort það væri hin konum ætlaða móðurþráar upplifun tækifæri til að rísa. Eða ef líf viðkomandi konu ætti að snúast um önnur mikilvæg verkefni. Hvers vegna var flókið að skilgreina, en frá þunga orðanna endaði hún í vanvirku hjónabandi, þar sem tvö fín börn komu frá. En dæmið fór ekki eins og hefði átt að vera. 21. öldin veitti að lokum svör við hinum dýpri atriðum og afleiðingum Orðin höfðu sett langa þykka rennihurð upp hið innra sem var rammlæst þangað til orð utan að komu sem opnuðu hana. En orð Peter A Levine voru þau orð sem útskýrðu það í smáatriðum hvað hafði gerst. Áhrif orðanna komu svo fullkomlega skýrt og upp í ljósið við orð Peter A Levine: Að áfall sjokkeri heilann, lami tjáskipti, og frysti líkamann. Það þýðir í öðrum orðum að við árásir á rétt mannvera virki sem mikilvægum hluta sálar þeirra sé sökkt í hyldýpi í iðrum líkamans. Það var mikið sjokk að átta sig á þessu meira en hálfri öld síðar. Þegar hún sá að hún hafði verið meira sem barnapía en sönn móðir. Það voru í raun líka önnur atriði í samfélaginu sem höfðu ollið eða ýtt undir slíkt ástand. Þar sem ég veit um hliðstæðar reynslur varðandi nokkrar konur. Er að það hefur verið veruleiki þarna inni í ótal konum víða um heimsem hafi endað með það ástand í sér. Karlmenn hafa auðvitað líka fengið slíka skammta, þó að ég hafi ekki beinar sögur um það hér. En hitti mann hér sem fékk slæma útreið frá foreldrum sínum, reynsla sem hann lýsti sem kostaði hann mest sem karlkyn nýtur. Þau áhrif rændu hann stórum hluta mikilvægra tækifæra. Slíkt gerist vegna þess hve stórum og mikilvægum rétti var tekinn af þeim einstaklingum með slæmum munnlegum árásum. Þessi þrjú tilfelli eru bara smá dæmi um slíkar afleiðingar, að í þeim innri heimi sem slíkt gerist, þá virkar það sem að þykk „Rennihurð þungrar orku sjokks hafi verið sett upp og henni læst“. Í öðru tilfelli var það hreinlega allt líf einnar konu á mínum aldri áður en hún áttaði sig á áhrifum konunnar sem ól hana upp og hvað þau höfðu gert lífi hennar. Það voru hörð orð sem sú kona byrjaði að heilaþvo hana til áður en hún náði kynþroska aldri. Það var gert í þeim tilgangi að hindra hana í að læra almennt um lífið. Hún heilaþvoði hana, til að verja miklu hluta tíma lífs síns í að bíða eftir manni á Hvítum Hesti. Hlutur sem gerðist aldrei. Önnur kona hér í Ástralíu hafði sótt um háskóla í Bandaríkjunum en hélt að hún hefði ekki verið samþykkt fyrir það.Svo eftir ótal ár lærði hún að móðir hennar hafði séð bréfið og stolið því. Sem gæti hafa verið, af því að hún vildi ekki að dóttirin færi. Frá orðum Thomas Hubl, og ekki síður orðum Peter A Levine hefur mikið af því að lokum komið upp í birtuna. Frá Thomas Hubl að slíkt fari beint inn í taugakerfin og niður kynslóðirnar. Svo lýsir Peter því á þennan beina máta hvernig það gerist: Slæm reynsla sjokki heilabúið, lami tjáningu og frysti taugakerfi líkamans. Undirvitundin setur það í frysti í taugakerfunum þegar enginn möguleiki var eða er fyrir tjáningu um það sem gerðist og braut sjálfvirði manneskjunnar niður. Það er mikil vinna fólgin í að byggja slíkt upp seinna, en getur gerst með réttri hjálp, bókum og fræðslu. Uppljómun um slíkt getur samt ekki alltaf bætt fyrir tjón og missi sem slík atvik sköpuðu. Það gætu verið þúsundir einstaklinga á Íslandi að lifa frá slíkum missi. Og það hugsanlega fyrir suma án þess að muna eða gera sér grein fyrir því. Það gæti hugsanlega átt meira við fyrir og í eldri kynslóðinni sem var ung þegar viðhorf og verðgildi voru ansi hörð. Og oft fyrir að ofur einfalda tilveruna.Ekki síst slæma meðferð sem átti þá að „fyrir gefa“ sem ég upplifði á þeim árum að ætlast væri til að því væri sópað undir teppin. Og að maður ætti ekki að ætlast til betri framkomu í geranda. Nýja útgáfan af því orði, er að það eigi ekki að sópa slíku undir teppin, heldur að aðskilja sig frá eðli árásar, og vænta úrlausnar. Með meiri tólum, þekkingu, innsæi og stofnunum sem veita tilfinningalega hjálp er þá vonandi möguleiki fyrir einhverjar sem átti sig á hvað gerðist að sortera það út eins vel og hægt sé. Tjáningin er leið til losunar. Höfundur er Íslendingur sem hefur verið búsettur í Ástralíu um langan tíma. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Matthildur Björnsdóttir Mest lesið ASÍ er látið niðurgreiða laun formanns VR Sólveig Anna Jónsdóttir Skoðun Hvert stefnir Bláskógabyggð? Valdís María Smáradóttir Skoðun Fórnarkostnaður evrunnar: 540 milljarða króna verðmiði á altari stöðugleikans (stöðnunar) Eggert Sigurbergsson Skoðun Blár, rauður, gulur og C+ Jón Pétur Zimsen Skoðun Við erum að sýna börnunum okkar virðingarleysi – og þau finna það Ingibjörg Einarsdóttir Skoðun 1-10, litir eða bókstafir – um hvað snýst málið? Ragnheiður Stephensen Skoðun Bjartsýni í boði Sigurður Vopni Vatnsdal Skoðun Netglæpir eru skipulögð brotastarfsemi Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir Skoðun Brothætta karlmennskan sem óttast regnbogafána Unnar Þór Sæmundsson Skoðun Takk leikskólakennarar og starfsfólk Súsan Ósk Scheving Thorsteinsson Skoðun Skoðun Skoðun Takk fyrir lánið, Elliðaárdalur! Heiða Aðalsteinsdóttir skrifar Skoðun Lesblindir og tæki skólanna Guðmundur S. Johnsen skrifar Skoðun Foreldrahús – enn eitt fórnarlamb ríkisstjórnarinnar Jens Garðar Helgason skrifar Skoðun Sparnaður eða sóun? Kristinn Jón Ólafsson skrifar Skoðun Símenntun er nauðsyn – ekki lúxus Fríða Rós Valdimarsdóttir skrifar Skoðun Blár, rauður, gulur og C+ Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Við erum að sýna börnunum okkar virðingarleysi – og þau finna það Ingibjörg Einarsdóttir skrifar Skoðun Bjartsýni í boði Sigurður Vopni Vatnsdal skrifar Skoðun Hækkun skráningargjalda í háskólana – skref í átt að stéttskiptara námi? Hrönn Stefánsdóttir skrifar Skoðun ASÍ er látið niðurgreiða laun formanns VR Sólveig Anna Jónsdóttir skrifar Skoðun Netglæpir eru skipulögð brotastarfsemi Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir skrifar Skoðun Hvert stefnir Bláskógabyggð? Valdís María Smáradóttir skrifar Skoðun Brothætta karlmennskan sem óttast regnbogafána Unnar Þór Sæmundsson skrifar Skoðun Fórnarkostnaður evrunnar: 540 milljarða króna verðmiði á altari stöðugleikans (stöðnunar) Eggert Sigurbergsson skrifar Skoðun Takk leikskólakennarar og starfsfólk Súsan Ósk Scheving Thorsteinsson skrifar Skoðun Eigið eldvarnaeftirlit fyrirtækja – mikilvægur þáttur í rekstrinum Sigrún A. Þorsteinsdóttir skrifar Skoðun Sterkari velferð – betri Hafnarfjörður Jóhanna Erla Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Hlutverk háskóla í gervigreindarbyltingunni Ólafur Eysteinn Sigurjónsson skrifar Skoðun Flug með fortíð og framtíð Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir,Helgi Karl Guðmundsson,Finney Rakel Árnadóttir,Sigurður Jón Hreinsson,Hrafnhildur Hrönn Óðinsdóttir,Úlfar Logason,Sigurrós Elddís Huldudóttir skrifar Skoðun Eineltissamfélagið Ísland – umfjöllun Berlingske Tidende um Ísland Sigríður Svanborgardóttir skrifar Skoðun Þétting byggðar og grænu svæðin í Kópavogi Beitir Ólafsson skrifar Skoðun Nýju fötin keisarans – Einfaldað í þykjustunni Árni Davíðsson skrifar Skoðun Þjónustuskerðing Sorpu Baldur Guðmundsson skrifar Skoðun Hvert er erindið? Orri Björnsson skrifar Skoðun Góð byrjun er pólitískt val Guðrún Rakel Svandísardóttir skrifar Skoðun Er það vinna að vera heima með börnum sínum? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjölskylduvænt samfélag í verki Guðný Björk Pálmadóttir skrifar Skoðun Eðli umburðarlyndis hægrimanna Sigurður Örn Stefánsson skrifar Skoðun Hið fullkomna (Evrópu)samband Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Fjölmenningin í Hafnarfirði! Böðvar Ingi Guðbjartsson skrifar Sjá meira
Hinn stóri pakki ósýnilegrar reynslu hefur verið reynsla margra fyrir tíma leyfis til tjáskipta um erfiða reynslu. Veruleikamynd til að útskýra sig þegar dýpt tilfinninga var ekki til í málinu heldur. Það varð þá til þess að mikið af reynslu mannvera fór í geymslu djúpt í kerfum þeirra. Það gerist þegar, og af því að: Viðkomandi einstaklingur hafði ekki baklands styrk til að standa upp fyrir sér gegn slæmum orðum, heilaþvotti og kröfu um þöggun. Hér hef ég komið upp með nýtt orð um þesskonar atvik þegar mjög slæm orð hafa verið sögð við mannveru sem hafði ekkert bakland til að snúa áhrifum þeirra við. Það sem var lært meira en hálfri öld síðar, var að vegna orðanna missti viðkomandi rétt sinn til að finna í sér sem ung kona hvað líf hennar ætti að verða um. Það kostaði hana það: Að hún fékk ekki svigrúm fyrir það sem er atriði í öllum kvenmannslíkömum. Sem er að kerfin í konum eiga rétt á tíma og rúmi til að uppgötva hvað myndi birtast. Hvort það væri hin konum ætlaða móðurþráar upplifun tækifæri til að rísa. Eða ef líf viðkomandi konu ætti að snúast um önnur mikilvæg verkefni. Hvers vegna var flókið að skilgreina, en frá þunga orðanna endaði hún í vanvirku hjónabandi, þar sem tvö fín börn komu frá. En dæmið fór ekki eins og hefði átt að vera. 21. öldin veitti að lokum svör við hinum dýpri atriðum og afleiðingum Orðin höfðu sett langa þykka rennihurð upp hið innra sem var rammlæst þangað til orð utan að komu sem opnuðu hana. En orð Peter A Levine voru þau orð sem útskýrðu það í smáatriðum hvað hafði gerst. Áhrif orðanna komu svo fullkomlega skýrt og upp í ljósið við orð Peter A Levine: Að áfall sjokkeri heilann, lami tjáskipti, og frysti líkamann. Það þýðir í öðrum orðum að við árásir á rétt mannvera virki sem mikilvægum hluta sálar þeirra sé sökkt í hyldýpi í iðrum líkamans. Það var mikið sjokk að átta sig á þessu meira en hálfri öld síðar. Þegar hún sá að hún hafði verið meira sem barnapía en sönn móðir. Það voru í raun líka önnur atriði í samfélaginu sem höfðu ollið eða ýtt undir slíkt ástand. Þar sem ég veit um hliðstæðar reynslur varðandi nokkrar konur. Er að það hefur verið veruleiki þarna inni í ótal konum víða um heimsem hafi endað með það ástand í sér. Karlmenn hafa auðvitað líka fengið slíka skammta, þó að ég hafi ekki beinar sögur um það hér. En hitti mann hér sem fékk slæma útreið frá foreldrum sínum, reynsla sem hann lýsti sem kostaði hann mest sem karlkyn nýtur. Þau áhrif rændu hann stórum hluta mikilvægra tækifæra. Slíkt gerist vegna þess hve stórum og mikilvægum rétti var tekinn af þeim einstaklingum með slæmum munnlegum árásum. Þessi þrjú tilfelli eru bara smá dæmi um slíkar afleiðingar, að í þeim innri heimi sem slíkt gerist, þá virkar það sem að þykk „Rennihurð þungrar orku sjokks hafi verið sett upp og henni læst“. Í öðru tilfelli var það hreinlega allt líf einnar konu á mínum aldri áður en hún áttaði sig á áhrifum konunnar sem ól hana upp og hvað þau höfðu gert lífi hennar. Það voru hörð orð sem sú kona byrjaði að heilaþvo hana til áður en hún náði kynþroska aldri. Það var gert í þeim tilgangi að hindra hana í að læra almennt um lífið. Hún heilaþvoði hana, til að verja miklu hluta tíma lífs síns í að bíða eftir manni á Hvítum Hesti. Hlutur sem gerðist aldrei. Önnur kona hér í Ástralíu hafði sótt um háskóla í Bandaríkjunum en hélt að hún hefði ekki verið samþykkt fyrir það.Svo eftir ótal ár lærði hún að móðir hennar hafði séð bréfið og stolið því. Sem gæti hafa verið, af því að hún vildi ekki að dóttirin færi. Frá orðum Thomas Hubl, og ekki síður orðum Peter A Levine hefur mikið af því að lokum komið upp í birtuna. Frá Thomas Hubl að slíkt fari beint inn í taugakerfin og niður kynslóðirnar. Svo lýsir Peter því á þennan beina máta hvernig það gerist: Slæm reynsla sjokki heilabúið, lami tjáningu og frysti taugakerfi líkamans. Undirvitundin setur það í frysti í taugakerfunum þegar enginn möguleiki var eða er fyrir tjáningu um það sem gerðist og braut sjálfvirði manneskjunnar niður. Það er mikil vinna fólgin í að byggja slíkt upp seinna, en getur gerst með réttri hjálp, bókum og fræðslu. Uppljómun um slíkt getur samt ekki alltaf bætt fyrir tjón og missi sem slík atvik sköpuðu. Það gætu verið þúsundir einstaklinga á Íslandi að lifa frá slíkum missi. Og það hugsanlega fyrir suma án þess að muna eða gera sér grein fyrir því. Það gæti hugsanlega átt meira við fyrir og í eldri kynslóðinni sem var ung þegar viðhorf og verðgildi voru ansi hörð. Og oft fyrir að ofur einfalda tilveruna.Ekki síst slæma meðferð sem átti þá að „fyrir gefa“ sem ég upplifði á þeim árum að ætlast væri til að því væri sópað undir teppin. Og að maður ætti ekki að ætlast til betri framkomu í geranda. Nýja útgáfan af því orði, er að það eigi ekki að sópa slíku undir teppin, heldur að aðskilja sig frá eðli árásar, og vænta úrlausnar. Með meiri tólum, þekkingu, innsæi og stofnunum sem veita tilfinningalega hjálp er þá vonandi möguleiki fyrir einhverjar sem átti sig á hvað gerðist að sortera það út eins vel og hægt sé. Tjáningin er leið til losunar. Höfundur er Íslendingur sem hefur verið búsettur í Ástralíu um langan tíma.
Fórnarkostnaður evrunnar: 540 milljarða króna verðmiði á altari stöðugleikans (stöðnunar) Eggert Sigurbergsson Skoðun
Skoðun Við erum að sýna börnunum okkar virðingarleysi – og þau finna það Ingibjörg Einarsdóttir skrifar
Skoðun Hækkun skráningargjalda í háskólana – skref í átt að stéttskiptara námi? Hrönn Stefánsdóttir skrifar
Skoðun Fórnarkostnaður evrunnar: 540 milljarða króna verðmiði á altari stöðugleikans (stöðnunar) Eggert Sigurbergsson skrifar
Skoðun Eigið eldvarnaeftirlit fyrirtækja – mikilvægur þáttur í rekstrinum Sigrún A. Þorsteinsdóttir skrifar
Skoðun Flug með fortíð og framtíð Svanfríður Guðrún Bergvinsdóttir,Helgi Karl Guðmundsson,Finney Rakel Árnadóttir,Sigurður Jón Hreinsson,Hrafnhildur Hrönn Óðinsdóttir,Úlfar Logason,Sigurrós Elddís Huldudóttir skrifar
Skoðun Eineltissamfélagið Ísland – umfjöllun Berlingske Tidende um Ísland Sigríður Svanborgardóttir skrifar
Fórnarkostnaður evrunnar: 540 milljarða króna verðmiði á altari stöðugleikans (stöðnunar) Eggert Sigurbergsson Skoðun