„Það var reitt hátt til höggs“

„Ég vissi auðvitað hvernig málið var vaxið. Þó að fólk hafi almennt ekki vitað að ég væri í veikindaleyfi þá vissu þessir borgarfulltrúar það mjög vel. Þeir voru að stíga fram með bæði þessi orð og ásakanir á akkúrat þeim tíma þar sem ég gat ekki mætt þeim í útvarpi eða sjónvarpi og brugðist við,“ segir Dagur B. Eggertsson fyrrverandi borgarstjóri sem sótt var hart að vegna Braggamálsins svokallaða á sínum tíma.

Í sjötta þætti af Eftirmálum, sem sýndur var á Stöð 2 í gærkvöldi, er Braggamálið rifjað upp. Auk Dags er rætt við Hrólf Jónsson fyrrverandi skrifstofustjóra Reykjavíkurborgar, Björn Þorfinnsson ritstjóra og Bjartmar Odd Þey Alexandersson blaðamann en Bjartmar skrifaði fjölda frétta um Braggamálið í DV á sínum tíma.

Salerni á 46 milljónir

Fyrsta fréttin af Braggamálinu birtist á vef RÚV í september árið 2018.

„Endurbætur á gömlum bragga við Nauthólsvík í Reykjavík, náðhúsi og skála þar sem eitt sinn var flughótel hafa farið langt fram úr kostnaðaráætlun. Framkvæmdirnar hafa kostað 415 milljónir. Upphafleg kostnaðaráætlun hljóðaði upp á 158 milljónir en framkvæmt hefur verið fyrir 415 milljónir, samkvæmt upplýsingum frá Reykjavíkurborg.“

Umræddur braggi var byggður í síðari heimstyrjöld og var hluti af hóteli sem síðar brann. Reykjavíkurborg ákvað að gera braggann upp, ásamt tveimur öðrum byggingum sem voru fyrirlestarsalur og skáli.

„Staðan varðandi þessi hús, þegar við Jón Gnarr tökum við árið 2010 er að þau eru brunnin og mikið skemmd. Okkar helsta fagfólk hafði metið það svo að það væri of áhættusamt að gera það upp en pólitíkin sagði: „Nei, við viljum samt gera þetta upp. Þetta eru stríðsminjar, þetta er eitthvað sem við eigum að halda í, reynið að finna út úr þessu.“ Og það gekk illa, þangað til að Háskólinn í Reykjavík sýndi áhuga að vera þarna með frumkvöðlasetur. Þá er gerður svona einhver rammi að leigusamningum við HR og ákveðið að fara í að endurgera húsin á þeim grunni,” segir Dagur B. Eggertsson í samtali við Eftirmál.

Fjölmiðlar fjölluðu ítarlega um Braggamálið næstu vikurnar. Eitt af því sem vakti hvað mesta athygli var að náðhúsið eitt og sér kostaði fjörutíu og sex milljónir.

„Það tengja allir við að fara í einhverjar endurbætur, hvort sem það er á eldhúsinu eða baðinu eða bara heima hjá sér. Og svo tekur það bara lengri tíma og kostar miklu meira heldur en lagt er með í upphafi. Og sumir sem tjáðu sig í kommenntum, og bara í umræðunni, voru einhvern veginn að taka út þær frústrasjónir hvort það væri nú virkilega ekki þannig að borgin væri með fagfólk sem gæti komið í veg fyrir að að lenda í þessu eins og mjög margir hafa auðvitað gert,” segir Dagur.

Allt varð vitlaust út af innfluttum stráum

Það má segja að Braggamálið hafi náð ákveðnum hápunkti í október 2018 þegar DV greindi frá heildarkostnaðinum við stráin sem plantað hafði verið við braggann í Nauthólsvík; 1,7 milljónir króna.

Í þætti Eftirmála rifjar Bjartmar Oddur Þeyr Alexandersson blaðamaður upp hvernig hann reyndi ítrekað að fá svör varðandi stráin frá upplýsingastjóra Reykjavíkurborgar.

„Eftir fjörutíu og fimm mínútur þá kom þetta bara í runu: „Já, þetta eru innflutt strá frá Danmörku og þau eru höfundarréttarvarin.“ Ég man alltaf þegar ég heyrði setninguna: höfundarréttarvarin. Hvernig geturðu höfundarréttarvarið strá?“ segir Bjartmar.

„Og þarna erum við ekki komnir með bókhaldið. Þarna vitum við í raun og veru ekki alla söguna en síðan hendum við þessu í loftið og það bara verður allt vitlaust.“

Sjálfur segir Dagur að hann hafi ekki fengið að vita það fyrr en löngu seinna að meira en helmingur alls gróðurs sem seldur er í gróðrarstöðvum er höfundarréttarvarinn. Á þessum tíma var hann í veikindaleyfi og hafði að eigin sögn engar forsendur eða forsögu af því hvers vegna þessi gróður var valinn.

„Þetta voru mjög stór og myndarleg strá. Mér skilst að þau hafi verið valin vegna þess að þau spöruðu mikinn rekstrarkostnað til framtíðar af því þetta er svo viðhaldslétt og þarf ekki að endurgróðursetja á hverju ári,“ segir Dagur og bætir við á öðrum stað:

„Það var gerð svokölluð frumkostnaðaráætlun sem svona kallaði svolítið á við leigusamninginn við HR. Það sem klikkar í rauninni í þessu máli er að þegar að fólk fór að hanna sig lengur inn í þetta þá var það ekki borið undir borgarráð og fengnar auknar fjárhæðir.“

Reitt hátt til höggs

Líkt og fram kemur í þætti Eftirmála var Vigdís Hauksdóttir, borgarfulltrúi Miðflokksins ein af þeim sem gagnrýndu borgaryfirvöld harðlega vegna málsins og setti stór spurningarmerki við einstaka kostnaðarliði.

„Ég myndi segja að hún hafi verið boðberi þessa máls,“ segir Bjartmar og Björn tekur undir: 

„Hún fann pólitíska blóðlykt.“

Háværar kröfur voru uppi um að Dagur myndi íhuga stöðu sína eða jafnvel segja af sér og voru fulltrúar minnihlutans í borgarstjórn þar fremstir í flokki. Ráðist var í úttekt á vegum Innri endurskoðunar. Dagur rifjar upp að það hafi verið „reitt hátt til höggs“ á þessum tíma.

„Það var meira að segja þannig að fjölmiðlar létu að því liggja að ég væri að gera mér upp veikindi og væri þess vegna ekki að mæta í Kastljós eða eitthvað slíkt. Þetta var dálítið ömurlegt.“

Þann 18. október 2018 steig Hrólfur Jónsson, fyrrverandi skrifstofustjóri skrifstofu eigna- og atvinnuþróunar hjá Reykjavíkurborg fram í viðtali og axlaði ábyrgð. Í samtali við Eftirmál segir Hrólfur að honum hafi ofboðið fjölmiðlaumfjöllun um málið.

„En ég vissi ekki alveg hvernig ég átti að taka á því; ég var hættur en ákvað að fara í viðtal á RÚV.  Og tilgangurinn var fyrst og fremst þá bara að reyna að róa málið; benda á að það væri búið að vísa málum til Innri endurskoðunar og að það væri kannski bara ágætt að bíða eftir niðurstöðu þeirra,“ segir Hrólfur en hann kveðst ekki hafa órað fyrir þeim viðbrögðum sem viðtalið átti eftir að vekja.

„Það átti svona að koma höggi á borgarstjóra og þetta viðtal við mig, það svona skekkti allt í einu. Þetta truflaði mjög fólk.“

Samsæriskenningar um eyðingu á tölvupóstum

Í árslok 2018 lá niðurstaða Innri endurskoðunar fyrir og óhætt er að segja að hún hafi verið kolsvört.

Í frétt Vísis frá 20.desember 2018 kemur fram að dæmi séu um að villandi og jafnvel rangar upplýsingar varðandi framkvæmdir við braggann í Nauthólsvík hafi farið til borgarráðs, auk þess sem borgarráð var ekki nægilega upplýst um framvindu mála. Samkvæmt Innri endurskoðun voru sveitarstjórnarlög og lög um opinber skjalasöfn brotin í ferlinu við endurgerð braggans í Nauthólsvík.

Í kjölfar þess að „braggaskýrslan“ svokallaða var gefin út vöknuðu upp spurningar um hvort tölvupóstum hefði verið eytt úr pósthólfum starfsmanna borgarinnar, nánar tiltekið tölvupóstsamskipti Hrólfs og Dags. En líkt og Hrólfur bendir á í þættinum þá var það ekki rétt.

„Þó að mínum tölvupóstum hefði verið eytt þá voru þeir til í pósthólfum hinna starfsmannanna. Og á endanum kom í ljós að þeim hafði heldur ekki verið eytt þó ég væri hættur. Þannig að það voru allir tölvupóstar til.“

Líkt og fram kemur í þætti Eftirmála þá átti Braggamálið engu að síður eftir að hafa jákvæðar afleiðingar; verkferlum var til að mynda breytt til að koma í veg fyrir framúrkeyrslu í framkvæmda- og uppbyggingarverkefnum á vegum Reykjavíkurborgar.

„Var fólk að gera mistök? Örugglega. Var þetta óviljaverk? Mögulega. En miðað við hversu erfitt það var að fá heildarmynd á þetta mál þá erum við einhvern veginn ekki að sjá hvort þetta hafi verið mistök eða viljaverk,“ segir Bjartmar en Hrólfur segir að ekkert misferli hafi verið í gangi.

„Það er margt sem  hægt er að læra af þessu verkefni, eins og öllum verkefnum sem þú ert að vinna að. Þú dregur alltaf einhvern lærdóm af því.“