Finna á­hugann dvína á meðan vinir berjast og deyja á víg­vellinum

Óskar og Mariika leggja af stað heim til Kænugarðs á morgun eftir nokkra vikna dvöl á Íslandi en eru tilbúin að snúa aftur heim.

„Ég er að fara heim. Ég er ekki búinn að upplifa heima á Íslandi í þónokkuð langan tíma, búinn að búa í Úkraínu og ég hlakka eiginlega bara til. Ég er að fara að vinna aftur sem er mjög mikilvægt að geta gert það. Þannig ég hlakka bara til, maður er búinn að fá hvíldina,“ segir Óskar.

Að sofa heilar nætur nokkrar vikur í röð er ákveðin tilbreyting þegar hversdagsleikinn heimafyrir í Úkraínu felur í sér nær látlausar loftárásir á borgina, með tilheyrandi sprengjuhávaða og glymjandi loftvarnakerfi. Þær eru ófáar næturnar sem þau hafa sofið inni á baðherbergi þá daga sem umfang loftárása Rússa er hvað mest.

„Það var gott að ná upp smá svefni, því svefninn var orðinn mjög slæmur síðustu mánuði. Það er gott að koma til Íslands á sumrin líka því það er svo heitt í Kíev. En ég sakna vina minna svo ég er spennt, en líka dálítið kvíðin,“ segir Mariika.

Tímann hér á landi hefur Mariika jafnframt nýtt til að taka á móti viðskiptavinum í húðflúr líkt og hún gerir reglulega þegar hún kemur til landsins. „Ég hef komið síðan 2021 og er með fasta viðskiptavini, vini mína og ég er mjög glöð að hafa þennan stað,“ segir Mariika sem er þá með aðstöðu á húðflúrstofunni Street Rats Tattoo.

Viðhorfið að breytast á meðan vinir eru að deyja

Óskar segir að Íslendingar séu farnir að skilja hvernig stríðið hefur áhrif á heimshagkerfið en þau segjast skynja breytingar á skilningi- og viðhorfi fólks utan Úkraínu til stríðsins frá því sem var í byrjun.

„Ég finn fyrir breytingu til hins verra, því bardagarnir halda bara áfram. Það er eins og fólk gleymi þessu bara. Það er sorglegt því vinir mínir við víglínuna, einn vina minna féll nýlega. Hann var starfsbróðir minn. Ég var viðstödd jarðarförina hans. Vinir mínir sem eru hönnuðir, listamenn og tónlistamenn eru við víglínuna af frjálsum vilja,” segir Mariika. 

„Fólk úr mínu listræna umhverfi völdu að verja landið okkar. Það eru þrjú ár komin af allsherjarinnrás og ég veit það ekki, þetta er ekki fólki ekki eins ofarlega í huga og það var í byrjun. Kannski finnst fólki þetta ekki áhugavert lengur.“

Áróður að verða árangursríkari

Óskar tekur undir þetta og bætir við að áróður felist einnig í því að reyna að beina athygli fólks annað svo það tapi áhuganum.

„Það er svakalega sorglegt, sérstaklega þegar fólk er að tapa vinum, fólk er að missa útlimi. Við erum einmitt að fara að heimsækja einn vin okkar sem að missti hönd og fót við það að bjarga fólki úr hættu. Ekki hermann heldur breskan strák sem kom til Úkraínu til þess að bjarga mannslífum. Og það versta er að þessar sögur ná ekkert mikið hingað úr landinu, og ef þær gera það þá er það einhvern veginn bara partur af erlenda fréttaefninu. Það er erfiðara og erfiðara að tengja við tilfinningar fólks,“ segir Óskar.

Hann óttast jafnframt að fólk sé orðið móttækilegra fyrir upplýsingaóreiðu, falsfréttum og rússneskum áróðri. „Íslendingar taka ekki eftir því, átta sig ekki á því að það er verið að fæða það með vitleysu,“ segir Óskar.

 „Vandamálið við disinformation, falsfréttir eða hvað sem þú kallar það, ef þú getur borið kennsl á það að þá var honum líklega ekki beint að þér. Það er vandamálið við það, það er það gott. Þetta er það fólkið, marglaga stríð og þar af leiðandi er flókið og marglaga áróðursefni sem Rússar eru að pumpa út, bæði með og á móti,“ segir Óskar.

Erfitt að hafa trú á Trump og Pútín

Þegar þau eru spurð hvort þau hafi einhverja trú á að Trump og Pútín geti sín á milli stuðlað að friði er svarið einfalt: Nei, trúin er lítil.

Sjá einnig: Neitar að hitta Pútín án Selenskís

„Nei. En Trump hefur vald í höndunum. Hann hefur það en hann notar það ekki. Samtalið, ég veit það ekki. Ég er engin völuspá, ég get ekki séð fyrir hvað Trump ætlar sér, hvað kemur út úr hans, eins og enginn annar. Ég held að það sé allt sem ég get sagt um það,“ segir Óskar.

„Nei,“ svarar Mariika og kemst ekki hjá því að hlæja. „Ég er ekki á þeim stað að hafa væntingar til þessara samtala. Það eru fundir, það eru spjöll, en í hreinskilni, þegar ég sé árangur þá já kannski. En nei, sá tími er löngu liðinn.“

Listin iðar af lífi

Bæði lifa þau og hrærast í listinni og hafa gert undanfarin ár. Þau segja fagnaðarefni, að þrátt fyrir allt, þá blómstri menningarlífið í Úkraínu. Þau hafi lítið sem ekkert orðið vör við að vegið hafi verið að listrænu frelsi.

„Það gæti verið að það sé reynt en það hefur þá ekki borið árangur,“ segir Óskar.

„Skapandi geirinn er mjög skapandi. Ég hef ekki tíma til að mæta á allar sýningarnar sem ég vildi því það er svo mikið. Það veitir manni mikinn innblástur því eftir margar svefnlausar nætur í röð þá heldur fólk áfram að skapa. Fólk opnar sýningar og býr til glæsilega list svo ég þarf að finna styrkinn líka innra með mér,“ segir Mariika.