Hafa Íslendingar efni á að eiga ekki pening? Jón Páll Haraldsson skrifar 6. nóvember 2025 08:17 Það hefur því miður orðið siður frá hruninu, að segja einfaldlega að það séu ekki til peningar. Þó það sé í raun ekki hægt að meta mannslíf í peningum, hafa Bretar, Spánverjar og nokkur önnur lönd reynt að reikna það. Miðað við reikninga Breta og Spánverja, kostar það þjóðfélagið um 800 milljónir að missa 25 ára einstakling. Ef við síðan reiknum með að þessi 25 ára einstaklingur hefði átt eftir að lifa í 58 ár, þá er kostnaðurinn tæplega 14 milljónir á ári vegna ótímabærra dauðsfalla og sama gildir um flótta ungs fólks frá landinu vegna hagkerfis okkar. 14 milljónir sinnum 10, 100, 1.000 eru verulegar upphæðir. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Að segja að ekki sé til peningur til að hjálpa ungu fólki í vandræðum gengur ekki upp. Með því að “eiga ekki pening” fyrir þetta unga fólk, þá missum við einhver líf, við missum fólk frá vinnu og yfir á fjárstuðning og jafnvel í fangelsi. Þessir 4 liðir kosta samfélagið gríðarlegar upphæðir á hverju ári. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Mjög margir einstaklingar eru á örorku og frá vinnu vegna langra biðlista eftir læknisþjónustu, eða endurhæfingu eftir aðgerðir eða slys. Þarna er stór hluti sem gæti verið í vinnu og verið virkir skattgreiðendur og jafnvel sterkari neytendur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Í mars á þessu ári keyrði ég frá Reykjavík austur að Jökulsárlóni og á leiðinni sá ég 3 bíla þar sem framhjól vantaði og 2 bíla út í móa. Þetta sá ég á einum degi, ástæðan er sú að við höfum „ekki efni“ á að malbika þessa leið og það eru risa holur sem verða of ósýnilegar þegar dimmir og vegurinn er blautur. Við þennan galla í veginum verður til gríðarlegur kostnaður á bílum, framrúðum og jafnvel sem ferðatrygginga. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Fólk situr fast í bílum sínum í 1 til 2 tíma á hverjum degi, til og frá vinnu. Þarna verður til verulegur kostnaður og mengun. Vinnudagur fólks verður lengri sem kemur niður á meiri neyslu á skyndibita, þreytu og almennri heilsu sem skilar sér í auknum kostnaði á heilbrigðiskerfinu og auðvita nota þessir bílar eldsneyti sem kostar gjaldeyrir ásamt því að menga loftið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Vegagerðin dreifir salti á malarvegi til að binda ryk. Götur Reykjavikur eru einnig mikið saltaðar sem bindur ryk og þegar það er orðið alveg þurrt molnar það og þá er komið svifryk sem eykur kostnað heilbrigðiskerfisins. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Skrifstofustjóri Reykjavíkurborgar sagði í viðtali að það mætti ekki skamma hann fyrir að spara við snjóruðning. Var hann í raun að spara? Hvað með alla árekstrana og önnur tjón á bílum, sem fer beint í auknar launakröfur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? 25 ára einstaklingur og einstaklingar borga tugi milljóna meira til baka af húsnæðislánum en 25 ára einstaklingur og einstaklingar í t.d. Danmörku. Innifalið í verði á nýju húsnæði á Íslandi eru mögulega 16% vegna skammtímalána byggingaverktaka sem auðvitað fer beint í verðlagið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Hvað ef við hefðum ákveðið að við hefðum ekki efni á Hvalfjarðagöngunum? Síðustu tölur um umferð um göngin voru rúmlega 6.000 bílar á dag. 6.000 bílar sem spara ca. 5 lítra að meðaltali miðað við að keyra Hvalfjörðinn, sem gera 30.000 lítrar á dag x 365 daga, hvað er það mikið í þau 27 ár sem við höfum getað notað göngin? HEFÐUM VIÐ HAFT EFNI Á ÞESSU? 90% af fyrirtækjum á Íslandi eru smá fyrirtæki sem fá ekki að gera upp í Evrum en ca. 220 fyrirtæki fá að gera upp í erlendri mynt. Er þetta réttlátt? Þetta þýðir líka hærri kostnað fyrir smá fyrirtækin, sem skilar sér i hærri framleiðslu- eða þjónustukostnaði, sem skilar sér í auknum launakröfum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Það er ofuráhersla lögð á að lækka erlendar skuldir ríkisins, til að ríki og Íslensk fyrirtæki sem starfa í erlendri mynt fái hagstæðari lán. Þetta er gert á kostnað smærri fyrirtækja og einstaklinga. Þetta þarf að hugsa í stærri mynd. Næst þegar «EKKI ERU TIL PENINGAR» þurfum við að hugsa um kostnað á móti vöxtum og auðvitað verðum við að hafa tekjur og gjöld í sama gjaldmiðli. VIÐ HÖFUM EKKI EFNI Á ÖÐRU Ríkið og sveitarfélög virðast stundum vera með hækkanir í áskrift. Áfengi og tóbak er t.d. hækkað um hver einustu áramót með auknum kostnaði og þar með leiðir það til aukinna launakrafna. Hér áður var sagt að þessar hækkanir væru gerðar til að draga úr neyslu eða sem forvarnir. Það virðist hafa gert það með tóbak, en áfengissala hefur bara færst til, þar sem fólk kaupir mun meira af kassavíni heldur en í flöskum. Um og yfir 50% af hvítvíns- og rauðvínssölu ÁTVR er að verða kassavín, þannig að áfengisskatturinn helst í gegnum tollinn, en hagnaður ÁTVR minnkar á móti. Varla verðu hægt að tala um forvarnir lengur þegar formaður Viðreisnar hvetur bókstaflega til þess að fólk versli við netverslanir sem hafa ekki enn verið staðfestar sem löglegar. Í Noregi sýndi rannsókn að fólk sem kaupir kassavín (4 flösku ígildi) drekki mun oftar yfir sig, með tilheyrandi heilbrigðisafleiðingum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞVÍ?. Sigurður Ingi, formaður Framsóknarflokksins, sagði eitt sinn að Íslendingar væru komnir með „verðbólgu gen“. Það er fjarri lagi, Íslendingar gefast ekki upp, því við erum með „ÞETTA REDDAST GEN“ Við höldum áfram, sama hvaða bjátar á. Staðan á húsnæðismarkaðnum núna er krónunni algjörlega að kenna og ef Ísland væri með Evru, væru lífskilyrði allt önnur á Íslandi. Flestir Íslendingar hafa það nokkuð gott, en það gæti verið enn betra og fyrir mitt leiti þá er ég ekki tilbúinn að trúa milljarðamæringum þegar þeir segja að krónan sé það sem stöðugt bjargi Íslandi. Það er eins og að þakka ökuníðingnum sem veldur stórslysi því hann er sá fyrsti til að hringja á hjálp. Íslendingar eru frábær þjóð, „ÞETTA REDDAST“ hugarfarið hefur komið þjóðinni í gegnum ótrúlega hluti. Við höfum listamenn, íþróttafólk, tónlistafólk, fræðifólk og frumkvöðla á heimsmælikvarða. Þeir sem vanmeta Íslenskt íþróttafólk, hafa oft þurft að sjá eftir því. Við erum dugleg og útsjónarsöm, en við erum líka þrjósk. Þurfum við ekki að horfa á stóru myndina? ESB og Evra hefur ekkert með þjóðarstolt að gera. Við verðum áfram Íslendingar með okkar kosti og galla þó við göngum inn í ESB. Við þurfum að hugsa um framtíð okkar sem þjóð, okkar barna, barnabarna og komandi kynslóða. Hættum að telja að það sé eðlilegt að ungt fólk þurfi að borga margfalt meira til baka af húsnæðislánum. Hættum að gera ekkert til að fá unga fólkið okkar heim frá útlöndum. Hættum að hræðast útlönd og það sem við þekkjum ekki. Göngum í ESB og nýtum okkar rétt til að kjósa og okkar neitunarvald. HÖFUM VIÐ EFNI Á AÐ SLEPPA ÞVÍ? Höfundur er Evrópusinni. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Þegar yfirmaður er skrímslið í okkar lífi Ómar Skapti Gíslason Skoðun Verða Íslendingar kvaddir í evrópskan her? Steinar Logi Hafsteinsson Skoðun Á leiksviði lífsins Hörður Torfason Skoðun Mér er ekki sama Þorkell Daníel Eiríksson Skoðun Álag vegna keppnisferða að buga suma foreldra Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Í stuttu máli: Villandi tal um aðlögunarviðræður Dagur B. Eggertsson Skoðun Samgöngur til Vestmannaeyja á kostnað annarra landshluta Hildur Sólveig Sigurðardóttir,Viktoría Líf Valdimars Ingibergsdóttir Skoðun Vald í velvild Guðný Sara Birgisdóttir Skoðun Kostnaður, kvíði og aðskilnaður Sigdór Yngvi Kristinsson Skoðun Staðfestur kerfisbrestur! Hver ber ábyrgð? Jón Þór Guðjónsson Skoðun Skoðun Skoðun Í stuttu máli: Villandi tal um aðlögunarviðræður Dagur B. Eggertsson skrifar Skoðun Vald í velvild Guðný Sara Birgisdóttir skrifar Skoðun „Hugmyndafræði“ regnbogans Snæbjörn Guðmundsson skrifar Skoðun Álag vegna keppnisferða að buga suma foreldra Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Kostnaður, kvíði og aðskilnaður Sigdór Yngvi Kristinsson skrifar Skoðun Staðfestur kerfisbrestur! Hver ber ábyrgð? Jón Þór Guðjónsson skrifar Skoðun Aðlögun Íslands að ESB: Þrír ólíkir farvegir Elvar Örn Arason skrifar Skoðun Sanngjörn þjónusta fyrir alla Kópavogsbúa - líka í efri byggðum Örn Arnarson skrifar Skoðun Sjúklingar með langvinna sjúkdóma bera fastan kostnað sem heilbrigðir blessunarlega sleppa við Gestur Andrés Grjetarsson skrifar Skoðun Á leiksviði lífsins Hörður Torfason skrifar Skoðun Ekki nóg að ráða – við þurfum að rækta Ingunn Björk Vilhjálmsdóttir skrifar Skoðun Áratugalöng barátta við sandfok í Þorlákshöfn Páll Marvin Jónsson,Garðar Þorfinnsson,Hreinn Óskarsson,Eva Lind Guðmundsdóttir,Davíð Halldórsson skrifar Skoðun Húsnæði er hluti af grunninnviðum samfélagsins, ekki bara markaðsvara Mikael Snær Gíslason skrifar Skoðun Samgöngur til Vestmannaeyja á kostnað annarra landshluta Hildur Sólveig Sigurðardóttir,Viktoría Líf Valdimars Ingibergsdóttir skrifar Skoðun „Mér finnst, ég ræð!“ – en þannig byggjum við ekki upp skólastarf Lis Ruth Klörudóttir skrifar Skoðun Þegar yfirmaður er skrímslið í okkar lífi Ómar Skapti Gíslason skrifar Skoðun Verða Íslendingar kvaddir í evrópskan her? Steinar Logi Hafsteinsson skrifar Skoðun Þögnin fyrir storminn: Þegar blekkingin brestur og snjóhengjan fellur Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Mér er ekki sama Þorkell Daníel Eiríksson skrifar Skoðun Vaxtarmörk eða valdsmörk sveitarstjórna Orri Björnsson skrifar Skoðun Lýðheilsa og leiðin til Siglufjarðar Pétur Heimisson skrifar Skoðun Sterkur skólabær – vinnum þetta saman Jóhannes Már Pétursson skrifar Skoðun Það sem skiptir raunverulega máli Guðbjörg Ingunn Magnúsdóttir skrifar Skoðun Af hverju eru sum hús full af lífi en önnur tóm? Rannveig Tenchi Ernudóttir skrifar Skoðun STRAX-D Rúnar Freyr Gíslason skrifar Skoðun Tónlistarborgin eflist! Skúli Helgason skrifar Skoðun Kominn tími til í Kópavogi María Ellen Steingrímsdóttir skrifar Skoðun Tunglskot og tilraunastofa Ásta Kristín Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Sögnin að banna Hans Alexander Margrétarson Hansen skrifar Skoðun Hvað sagði konan? G.Eygló Friðriksdóttir skrifar Sjá meira
Það hefur því miður orðið siður frá hruninu, að segja einfaldlega að það séu ekki til peningar. Þó það sé í raun ekki hægt að meta mannslíf í peningum, hafa Bretar, Spánverjar og nokkur önnur lönd reynt að reikna það. Miðað við reikninga Breta og Spánverja, kostar það þjóðfélagið um 800 milljónir að missa 25 ára einstakling. Ef við síðan reiknum með að þessi 25 ára einstaklingur hefði átt eftir að lifa í 58 ár, þá er kostnaðurinn tæplega 14 milljónir á ári vegna ótímabærra dauðsfalla og sama gildir um flótta ungs fólks frá landinu vegna hagkerfis okkar. 14 milljónir sinnum 10, 100, 1.000 eru verulegar upphæðir. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Að segja að ekki sé til peningur til að hjálpa ungu fólki í vandræðum gengur ekki upp. Með því að “eiga ekki pening” fyrir þetta unga fólk, þá missum við einhver líf, við missum fólk frá vinnu og yfir á fjárstuðning og jafnvel í fangelsi. Þessir 4 liðir kosta samfélagið gríðarlegar upphæðir á hverju ári. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Mjög margir einstaklingar eru á örorku og frá vinnu vegna langra biðlista eftir læknisþjónustu, eða endurhæfingu eftir aðgerðir eða slys. Þarna er stór hluti sem gæti verið í vinnu og verið virkir skattgreiðendur og jafnvel sterkari neytendur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Í mars á þessu ári keyrði ég frá Reykjavík austur að Jökulsárlóni og á leiðinni sá ég 3 bíla þar sem framhjól vantaði og 2 bíla út í móa. Þetta sá ég á einum degi, ástæðan er sú að við höfum „ekki efni“ á að malbika þessa leið og það eru risa holur sem verða of ósýnilegar þegar dimmir og vegurinn er blautur. Við þennan galla í veginum verður til gríðarlegur kostnaður á bílum, framrúðum og jafnvel sem ferðatrygginga. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Fólk situr fast í bílum sínum í 1 til 2 tíma á hverjum degi, til og frá vinnu. Þarna verður til verulegur kostnaður og mengun. Vinnudagur fólks verður lengri sem kemur niður á meiri neyslu á skyndibita, þreytu og almennri heilsu sem skilar sér í auknum kostnaði á heilbrigðiskerfinu og auðvita nota þessir bílar eldsneyti sem kostar gjaldeyrir ásamt því að menga loftið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Vegagerðin dreifir salti á malarvegi til að binda ryk. Götur Reykjavikur eru einnig mikið saltaðar sem bindur ryk og þegar það er orðið alveg þurrt molnar það og þá er komið svifryk sem eykur kostnað heilbrigðiskerfisins. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Skrifstofustjóri Reykjavíkurborgar sagði í viðtali að það mætti ekki skamma hann fyrir að spara við snjóruðning. Var hann í raun að spara? Hvað með alla árekstrana og önnur tjón á bílum, sem fer beint í auknar launakröfur. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? 25 ára einstaklingur og einstaklingar borga tugi milljóna meira til baka af húsnæðislánum en 25 ára einstaklingur og einstaklingar í t.d. Danmörku. Innifalið í verði á nýju húsnæði á Íslandi eru mögulega 16% vegna skammtímalána byggingaverktaka sem auðvitað fer beint í verðlagið. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Hvað ef við hefðum ákveðið að við hefðum ekki efni á Hvalfjarðagöngunum? Síðustu tölur um umferð um göngin voru rúmlega 6.000 bílar á dag. 6.000 bílar sem spara ca. 5 lítra að meðaltali miðað við að keyra Hvalfjörðinn, sem gera 30.000 lítrar á dag x 365 daga, hvað er það mikið í þau 27 ár sem við höfum getað notað göngin? HEFÐUM VIÐ HAFT EFNI Á ÞESSU? 90% af fyrirtækjum á Íslandi eru smá fyrirtæki sem fá ekki að gera upp í Evrum en ca. 220 fyrirtæki fá að gera upp í erlendri mynt. Er þetta réttlátt? Þetta þýðir líka hærri kostnað fyrir smá fyrirtækin, sem skilar sér i hærri framleiðslu- eða þjónustukostnaði, sem skilar sér í auknum launakröfum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞESSU? Það er ofuráhersla lögð á að lækka erlendar skuldir ríkisins, til að ríki og Íslensk fyrirtæki sem starfa í erlendri mynt fái hagstæðari lán. Þetta er gert á kostnað smærri fyrirtækja og einstaklinga. Þetta þarf að hugsa í stærri mynd. Næst þegar «EKKI ERU TIL PENINGAR» þurfum við að hugsa um kostnað á móti vöxtum og auðvitað verðum við að hafa tekjur og gjöld í sama gjaldmiðli. VIÐ HÖFUM EKKI EFNI Á ÖÐRU Ríkið og sveitarfélög virðast stundum vera með hækkanir í áskrift. Áfengi og tóbak er t.d. hækkað um hver einustu áramót með auknum kostnaði og þar með leiðir það til aukinna launakrafna. Hér áður var sagt að þessar hækkanir væru gerðar til að draga úr neyslu eða sem forvarnir. Það virðist hafa gert það með tóbak, en áfengissala hefur bara færst til, þar sem fólk kaupir mun meira af kassavíni heldur en í flöskum. Um og yfir 50% af hvítvíns- og rauðvínssölu ÁTVR er að verða kassavín, þannig að áfengisskatturinn helst í gegnum tollinn, en hagnaður ÁTVR minnkar á móti. Varla verðu hægt að tala um forvarnir lengur þegar formaður Viðreisnar hvetur bókstaflega til þess að fólk versli við netverslanir sem hafa ekki enn verið staðfestar sem löglegar. Í Noregi sýndi rannsókn að fólk sem kaupir kassavín (4 flösku ígildi) drekki mun oftar yfir sig, með tilheyrandi heilbrigðisafleiðingum. HÖFUM VIÐ EFNI Á ÞVÍ?. Sigurður Ingi, formaður Framsóknarflokksins, sagði eitt sinn að Íslendingar væru komnir með „verðbólgu gen“. Það er fjarri lagi, Íslendingar gefast ekki upp, því við erum með „ÞETTA REDDAST GEN“ Við höldum áfram, sama hvaða bjátar á. Staðan á húsnæðismarkaðnum núna er krónunni algjörlega að kenna og ef Ísland væri með Evru, væru lífskilyrði allt önnur á Íslandi. Flestir Íslendingar hafa það nokkuð gott, en það gæti verið enn betra og fyrir mitt leiti þá er ég ekki tilbúinn að trúa milljarðamæringum þegar þeir segja að krónan sé það sem stöðugt bjargi Íslandi. Það er eins og að þakka ökuníðingnum sem veldur stórslysi því hann er sá fyrsti til að hringja á hjálp. Íslendingar eru frábær þjóð, „ÞETTA REDDAST“ hugarfarið hefur komið þjóðinni í gegnum ótrúlega hluti. Við höfum listamenn, íþróttafólk, tónlistafólk, fræðifólk og frumkvöðla á heimsmælikvarða. Þeir sem vanmeta Íslenskt íþróttafólk, hafa oft þurft að sjá eftir því. Við erum dugleg og útsjónarsöm, en við erum líka þrjósk. Þurfum við ekki að horfa á stóru myndina? ESB og Evra hefur ekkert með þjóðarstolt að gera. Við verðum áfram Íslendingar með okkar kosti og galla þó við göngum inn í ESB. Við þurfum að hugsa um framtíð okkar sem þjóð, okkar barna, barnabarna og komandi kynslóða. Hættum að telja að það sé eðlilegt að ungt fólk þurfi að borga margfalt meira til baka af húsnæðislánum. Hættum að gera ekkert til að fá unga fólkið okkar heim frá útlöndum. Hættum að hræðast útlönd og það sem við þekkjum ekki. Göngum í ESB og nýtum okkar rétt til að kjósa og okkar neitunarvald. HÖFUM VIÐ EFNI Á AÐ SLEPPA ÞVÍ? Höfundur er Evrópusinni.
Samgöngur til Vestmannaeyja á kostnað annarra landshluta Hildur Sólveig Sigurðardóttir,Viktoría Líf Valdimars Ingibergsdóttir Skoðun
Skoðun Sjúklingar með langvinna sjúkdóma bera fastan kostnað sem heilbrigðir blessunarlega sleppa við Gestur Andrés Grjetarsson skrifar
Skoðun Áratugalöng barátta við sandfok í Þorlákshöfn Páll Marvin Jónsson,Garðar Þorfinnsson,Hreinn Óskarsson,Eva Lind Guðmundsdóttir,Davíð Halldórsson skrifar
Skoðun Húsnæði er hluti af grunninnviðum samfélagsins, ekki bara markaðsvara Mikael Snær Gíslason skrifar
Skoðun Samgöngur til Vestmannaeyja á kostnað annarra landshluta Hildur Sólveig Sigurðardóttir,Viktoría Líf Valdimars Ingibergsdóttir skrifar
Skoðun „Mér finnst, ég ræð!“ – en þannig byggjum við ekki upp skólastarf Lis Ruth Klörudóttir skrifar
Skoðun Þögnin fyrir storminn: Þegar blekkingin brestur og snjóhengjan fellur Sigurður Sigurðsson skrifar
Samgöngur til Vestmannaeyja á kostnað annarra landshluta Hildur Sólveig Sigurðardóttir,Viktoría Líf Valdimars Ingibergsdóttir Skoðun