Enn mót­mælt í Íran og á­tök að aukast

Umfangsmikil mótmæli hafa verið nokkuð tíð í Íran á undanförnum árum en þau hafa iðulega snúist um að mótmælendur hafi viljað aukið frelsi frá klerkastjórninni. Að endingu hafa mótmælin oft verið kveðin niður með miklu harðræði.

Rætur mótmælanna má að þessu sinni að langmestu rekja til mjög slæms efnahagslegs ástands í Íran. Gjaldmiðill Íran hefur hríðfallið í virði undanfarið ár, verðlag hefur hækkað mjög þar sem verðbólga mælist fjörutíu prósent og aðstæður almennings hafa versnað til muna.

Eins og fram kemur í grein Al Jazeera má rekja dræma stöðu hagkerfis Íran til bæði umfangsmikilla refsiaðgerða en einnig slæmrar meðhöndlunar stjórnvalda á efnahagsmálum.

Hingað til hefur ríkisstjórn Íran þó ekki brugðist við með hefðbundnum hætti. Masoud Pezeshkian, forseti, þykir umbótasinni en hann hefur talað fyrir rétti fólks til að mótmæla með friðsömum hætti og er hann sagður hafa skipað innanríkisráðuneytinu að eiga í samskiptum við mótmælendur og hlusta á áhyggjur fólks.

Hvort það viðhorf endist með tilliti til þess að átök milli mótmælenda og öryggissveita virðast vera að aukast á eftir að koma í ljós.

Grjótkast og skothríð

BBC hefur eftir mannréttindasamtökum að vitað sé til þess að mótmæli hafi átt sér stað í að minnsta kosti 111 borgum og bæjum í öllum héruðum Íran. Í þessum mótmælum er talið að að minnsta kosti 34 mótmælendur og fjórir meðlimir öryggissveita hafi dáið. Rúmlega 2.200 mótmælendur eru sagðir hafa verið handteknir.

Víða mun hafa komið til átaka í gær en fréttaveitan FARS, sem tengist Byltingarverði Íran, segir tvo lögreglumenn hafa verið skotna til bana í suðvesturhluta landsins.

Í frétt BBC segir að myndbönd frá nokkrum mótmælum sýni mótmælendur kasta grjóti að öryggissveitum og að löggæslumenn virðist svara með því að skjóta á hópa mótmælenda og beita táragasi.

Pezeshkian er þó sagður hafa gefið ríkisstjórn sinni þá skipun í gær að fara ekki í hart gegn friðsömum mótmælendum. Það sama eigi ekki við um vopnaða mótmælendur og óeirðarseggi. Ali Khamenei, æðstiklerkur Íran og valdamesti maður landsins, er sagður hafa slegið á svipaða strengi.

Það gæti spilað inn í ákvörðun yfirvalda í Íran að með því að beita mótmælendur harðræði gæti leitt til árása frá Bandaríkjunum. Háttsettir stjórnmálamenn þar í landi hafa gefið til kynna að loftárásir komi til greina, beiti yfirvöld ofbeldi gegn mótmælendum.

Þeirra á meðal er Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, sem sagði á dögunum að hann myndi grípa inn í, ef friðsæmir mótmælendur yrðu drepnir.