Deila um veg­slóða fyrir Hæsta­rétt

Í ákvörðun Hæstaréttar þess efnis, sem tekin var síðastliðinn fimmtudag og birt í dag, segir að málið lúti að kröfu landeigendanna um að felld verði úr gildi ákvörðun sýslumannsins á Suðurlandi og lagt fyrir hann að leggja lögbann á Finn Harðarson, leigutaka veiðiréttar í Stóru-Laxá, þess efnis að honum verði bannað að aka á vélknúnum ökutækjum um einkaveg þeirra í landi þeirra, Iðu I og Iðu II í Bláskógarbyggð, eða fela öðrum slíkan akstur og rjúfa til þess keðjulæsingar á veghliði.

Nokkurra ára deilur

Landeigendur og Finnur hafa í nokkur ár deilt um hin ýmsu mál sem snúa að veiði í Iðu og Stóru-Laxá. Til að mynda greindi Vísir frá því árið 2023 að Finnur hefði miklar áhyggjur af stórfelldu laxadrápi í Iðu.

Veiðisvæðið Iða, kennt við samnefndan bæ á vinstri bakka Hvítár, nær frá ármótunum þar sem Stóra- og Litla Laxá sameinast Hvítá og niður að brúnni yfir ána. Þar gengur allur lax um sem leitar upp í Stóru-Laxá og því á Finnur nokkurra hagsmuna að gæta.

Fimm hundruð metra vegur

Í ákvörðun Hæstaréttar segir að umræddur vegur liggi frá Skálholtsvegi, þjóðvegi númer 31, um 500 metra frá Iðubrú við Hvítá til suðausturs og sé nefndur Veiðivegur. Leyfisbeiðendur séu skráðir eigendur sumarbústaðalóða á jörðunum Iðu I og II við Stóru-Laxá í Bláskógabyggð og félagsmenn í Stóru-Laxárdeild, sem starfi sem deild innan Veiðifélags Árnesinga. Gagnaðili sé fyrirsvarsmaður Bergsnasar ehf. sem sé leigutaki veiðiréttar í Stóru-Laxá til tíu ára samkvæmt samningi við Stóru-Laxárdeild 13. desember 2021.

Með úrskurði Landsréttar hafi úrskurður héraðsdóms um að hafna því að fella úr gildi ákvörðun sýslumanns um höfnun lögbannskröfu landeigandanna verið staðfestur. Í úrskurði Landsréttar hafi meðal annars komið fram að verulegur ágreiningur væri til staðar um ráðstöfun stangveiði á því svæði þar sem jarðir landeigendanna liggja, en Finnur leiddi veiðirétt sinn af leigusamningi við Stóru-Laxárdeild. 

Sá ágreiningur væri ekki til lykta leiddur og ekki yrði ráðið af gögnum málsins hvort og með hvaða hætti Finnur gæti komist að þeim veiðistöðum sem féllu undir samninginn án þess að fara um þann veg sem krafa landeigendanna lyti að. Að því virtu hafi hvorki verið talið að landeigendurnir hefðu sannað né gert sennilegt að háttsemi Finns bryti eða myndi brjóta gegn lögvörðum rétti þeirra í skilningi laga um kyrrsetningu, lögmann og fleira.

Fordæmisgefandi um skilyrði lögbanns

Þá segir að landeigendur byggi á því að kæruefnið varði mikilsverða almannahagsmuni og hafi fordæmisgildi um skilyrði lögbanns. Þannig skuli sýslumaður meta hagsmuni aðila til bráðabirgða, sem sýslumaður og dómstólar hafi ekki gert. Þeir byggi á því að úrskurður Landsréttar sé þannig bersýnilega rangur að efni til. Hafi Landsréttur verið í villu um grundvöll lögbanns. Þá sé í úrskurði Landsréttar vísað til Stóru-Laxárdeildar veiðifélags Árnesinga sem veiðifélags þótt deildin sé ekki slíkt félag að lögum.

„Að virtum gögnum málsins verður að líta svo á að dómur í því geti haft fordæmisgildi um skilyrði lögbanns. Beiðni um kæruleyfi er því samþykkt,“ segir í niðurstöðu Hæstaréttar.