Vegið að Kvenréttindafélagi Ís­lands og kvenréttindabarátta kölluð á­rás á fjöl­skylduna

Nú um stundir sjáum við víða um heim bakslag gegn jafnrétti og þeim hugmyndum sem liggja að baki því að konur hafi fullt frelsi, sjálfstæði og jafnan rétt í samfélaginu. Og því miður má einnig greina merki þess bakslags hér á landi í umræðunni þar sem meira að segja starf rótgróinna samtaka eins og Kvenréttindafélags Íslands er dregið í efa. Það er því ástæða til að staldra við og rifja upp hvaða hlutverki félagið hefur í raun gegnt í íslensku samfélagi.

Kvenréttindafélag Íslands var stofnað árið 1907 og hefur í meira en heila öld verið einn helsti vettvangur kvenréttindabaráttu í landinu. Félagið hefur átt þátt í að knýja fram réttindi sem okkur þykja nú sjálfsögð: kosningarétt kvenna, aukna möguleika til menntunar og þátttöku í atvinnulífi, framfarir í jafnréttislöggjöf og skýrari vernd gegn mismunun.

Barátta sem mætir alltaf andstöðu

Saga kvenréttinda dregur fram með skýrum hætti að nánast hvert skref í átt til aukins jafnréttis hefur á sínum tíma mætt andstöðu. Hugmyndir sem síðar urðu hluti af sjálfsögðum réttindum voru gjarnan sagðar róttækar, óþarfar eða jafnvel ógn við samfélagið.

Kvenréttindabarátta á Íslandi hefur verið borin áfram af fjölbreyttum hópi kvenna og bandamanna – í félagasamtökum, á vettvangi stjórnmálanna, í verkalýðshreyfingu, fræðasamfélagi og í margvíslegum grasrótarhreyfingum á mismunandi tímum. Kvenréttindafélag Íslands hefur þó alla tíð verið einn af mikilvægustu þráðum í þeirri löngu sögu.

Ísland í fararbroddi

Ísland hefur um árabil verið í fararbroddi í kynjajafnréttismálum á alþjóðavettvangi og rödd okkar hefur skipt máli í þeirri umræðu. En sá árangur varð ekki til af sjálfu sér. Hann byggir á áratugalangri baráttu kvenna fyrir réttindum sem í dag móta líf fólks og fjölskyldna: réttinum til þungunarrofs, uppbyggingu leikskólakerfisins, fæðingarorlofi og auknu efnahagslegu sjálfstæði kvenna.

Þessi réttindi hafa ekki aðeins breytt lífi kvenna – þau hafa gert íslenskt samfélag opnara, réttlátara og betra fyrir fjölskyldur.

Sú þróun varð ekki til án átaka. Andstaðan hefur alltaf verið til staðar. En baráttunni er ekki lokið og enn þarf að huga að frekari réttarbótum og ekki síður fjármögnun og framkvæmd mikilvægra réttindamála.

Þessi orðræða birtist ekki aðeins erlendis. Við sjáum hana nú einnig í íslenskri pólitík þar sem reynt er að gera lítið úr starfi kvenréttindasamtaka og stilla jafnréttisbaráttu upp sem árás á fjölskylduna.

Baráttan heldur áfram

Réttindi sem virðast sjálfsögð í dag voru einu sinni kölluð öfgar. Við þurfum að standa vörð um þau réttindi sem hafa náðst og halda vöku okkar í umræðunni þegar reynt er að gera lítið úr kvenfrelsisbaráttunni.

Jafnrétti verður ekki til af sjálfu sér. Það hefur alltaf útheimt baráttu og mun gera það áfram.

Höfundur er formaður VG.