Óþolandi tafir vegna ágreinings við landeigendur heyri sögunni til Birgir Olgeirsson skrifar 5. mars 2026 17:53 Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku og loftslagsmálaráðherra. Vísir/Anton Brink Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, fór mikinn á iðnþingi Samtaka iðnaðarins í dag þar sem hann boðaði róttækar breytingar á raforkulögum. Breytingar miða að því að ágreiningur við landeigendur tefji ekki þjóðhagslega mikilvægar framkvæmdir um mörg ár. „Þetta þýðir að framkvæmdir munu geta hafist samhliða samningaviðræðum eða eignarnámsferli og þannig styttum við heildarframkvæmdatíma um marga mánuði eða jafnvel ár, sem þýðir lægri fjármagnskostnaður, áreiðanlegri áætlanir og minni áhætta vegna verðbreytinga á efni og vinnuafli,“ sagði Jóhann Páll Núverandi fyrirkomulag væri óviðunandi og óþolandi og sagðist gera sér fyllilega grein fyrir að þessar breytingar yrðu umdeildar. Jóhann Páll Jóhannsson ásamt Heiðu Björg Hilmisdóttir borgarstjóra og Líf Magneudóttur borgarfulltrúa við friðlýsingu Grafarvogs. Þórdís Björt/Náttúruverndarstofnun „Þetta er allt saman umdeilt, sumt er óþægilegt, en markmiðið er skýrt: einfaldara regluverk, sjálfbær ríkisfjármál og aukin samkeppnishæfni, kröftugri verðmætasköpun á Íslandi. Þar erum það við í stjórnmálunum sem sköpum rammann, og þið sem framkvæmið.“ Hann sagði að undir sinni verkstjórn yrði umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið hagvaxtarráðuneyti sem ryði burt hindrunum, óþarfa reglubyrði og skriffinnsku og ýti undir vöxt og verðmætasköpun. Talsvert púður í að vinda ofan af óreiðu Þá nefndi hann að talsvert púður hafi farið í að vinda ofan af óreiðu og heimatilbúnum flækjum frá fyrri árum og tók nokkur dæmi. Nefndi hann fyrst að virkjanaleyfi fyrir Hvammsvirkjun hafði verið ógilt vegna atriða sem stjórnvöldum hafði verið bent á að þyrfti að laga en ekki brugðist við. Frá framkvæmdum við Hvammsvirkjun síðastliðið sumar.Anton Brink „Í mínum huga kom aldrei til greina að bíða bara og sjá, heldur stigum við inn til þess að eyða óvissu, lágmarka tafir og lágmarka tjón. Fyrir vikið gátu undirbúningsframkvæmdir haldið áfram á grundvelli bráðabirgðaákvæðis, og nú liggja fyrir bæði varanleg virkjunarleyfi og framkvæmdaleyfi sem hvíla á nýjum og traustum lagagrundvelli.“ Veitingastaðir meðhöndlaðir eins og kjarnorkuver Þá sagði hann ekki langt síðan veitingastaðir voru meðhöndlaðir eins og kjarnorkuver af eftirlitsaðilum, meðal annars vegna vanhugsaðra laga- og reglugerðarbreytinga frá síðustu árum. Jóhann Páll sagði að létt hefði verið á reglugerðarkröfum á veitingastaði og unnið er að sömu breytingum fyrir 104 tegundir atvinnustarfsemi. „Við gengum hratt í að vinda ofan af þeim síðasta sumar, léttum af veitingastöðum starfsleyfisskyldunni þannig að krafan um fjögurra vikna auglýsingatíma féll brott. Með lagafrumvarpi sem ég fer með fyrir ríkisstjórn á morgun gerum við enn róttækari breytingar í sama anda, og léttum auglýsingaskyldunni og kröfunni um 4 vikna umsagnartíma af 104 tegundum atvinnustarfsemi.“ Mengunarreglur keyrðu upp framkvæmdakostnað Þriðja dæmið sem hann nefndi voru stífar reglur um mengaðan jarðveg sem voru settar fyrir örfáum árum, með viðmiðunargildum sem ríma illa við íslenskar aðstæður. „Þetta var gert án viðhlítandi áhrifamats, skapaði óvissu og tafir og keyrði þannig upp framkvæmdakostnað meðal annars við mikilvæga íbúðauppbyggingu hér á höfuðborgarsvæðinu. Nú höfum við, eftir vinnu sem ég setti af stað strax þegar ég tók við embætti, endurskoðað og rýmkað verulega þessi viðmiðunarmörk.“ Sjö sinnum Meira en síðustu tíu ár á undan Þá hafa verið gerðar breytingar á lagaumgjörð rammaáætlunar með fastákveðnum tímafrestum og færri og styttri samráðsferlum. Nýr rammapakki hefur verið samþykktur þar sem Holtavirkjun og Skrokkalda fara í nýtingarflokk. Það eru sjö sinnum fleiri megawött af vatnsafli en rötuðu í orkunýtingarflokk rammaáætlunar síðustu tíu árin á undan. Búið er að hækka mörk vegna jarðhitanýtingar þannig að færri framkvæmdir séu háðar umhverfismati. vísir/ernir Þá sé unnið að því að hækka mörk vegna jarðhitanýtingar þannig að færri framkvæmdir séu háðar umhverfismati. Þá verði einnig ekki lengur gerð krafa um starfsleyfi vegna hverrar borframkvæmdar. Kasta ekki peningum á eftir verðbólgunni Hann sagði gesti iðnþingsins geta treyst því að hallarekstur verði stöðvaður árið 2027. „Og það kemur ekki til greina að fara að kasta peningum á eftir verðbólgunni eða láta undan þrýstingi á Alþingi um stóraukin útgjöld og minni tekjur. Við munum eyða hallanum. Þið munið halda áfram að skapa verðmæti og útflutningstekjur, þannig komum við jafnvægi á þjóðarbúið. Þetta er samvinnuverkefni.“ Umhverfismál Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur Orkumál Jarða- og lóðamál Mest lesið „Mér finnst þetta mjög vel gert hjá henni“ Innlent Mörg hundruð minkar sluppu úr búrum sínum Innlent Viðbrögð Mancel við dómsuppkvaðningu komi ekki á óvart Innlent Írönum hótað hefndum eftir árás á herstöð Bandaríkjanna Erlent Umfangsmiklar götulokanir í kringum almyrkva Innlent Drjúgdjúpt að kafa eftir gullkistunni í Kattarauga Innlent Allt að sautján stigum og mildast á Suður- og Vesturlandi Veður Hélt að þrettán manns hefðu séð lykilorðið hennar Innlent Mjólkurhvít mengun í Sauðá Innlent Hátt hlutfall karlmanna á tvítugsaldri á bótum Innlent Fleiri fréttir Mörg hundruð minkar sluppu úr búrum sínum „Mér finnst þetta mjög vel gert hjá henni“ Drjúgdjúpt að kafa eftir gullkistunni í Kattarauga Viðbrögð Mancel við dómsuppkvaðningu komi ekki á óvart Umfangsmiklar götulokanir í kringum almyrkva Mjólkurhvít mengun í Sauðá Skelfur við Landmannalaugar Vonbrigði, götulokanir í almyrkva og handbolta-hástökkvari Fara fram á varðhald á grundvelli almannahagsmuna Hélt að þrettán manns hefðu séð lykilorðið hennar Með áfallastreituröskun eftir hópárás á Austurvelli Slökkti sjálfur eldinn Fólk megi lesa í ræðuna umtöluðu eins og það vilji Vilja fá ókeypis aðgang að gommu af höfundarvörðu efni Ætlar að áfrýja dómnum Ming Ting dæmd í tólf ára fangelsi Fluttur með þyrlunni eftir vinnuslys Meirihluti aðildarfyrirtækjanna andvígur Saka Kristján um að beita Landhelgisgæslunni fyrir sig Hátt í þúsund atkvæði komin: Margfalt fleiri mættu á fyrsta degi Kannast ekki við afskipti af Bandero og uppkvaðning í Edition málinu Stórslysaleg fyrsta upplifun af landinu Hátt hlutfall karlmanna á tvítugsaldri á bótum Enn skelfur í Bárðarbungu Rafmagnslaust í Breiðholti í um klukkustund Kölluðu til Bandero en fengu ekkert svar „Þetta eru hreinlega loftslagsbreytingar“ Senda norðlenskt rusl úr landi Umfangsmestu rýmingar frá seinni heimsstyrjöldinni: „Tunglið var orðið appelsínugult“ Verst frétta um hvað felst nákvæmlega í fyrirhuguðum niðurskurði Sjá meira
„Þetta þýðir að framkvæmdir munu geta hafist samhliða samningaviðræðum eða eignarnámsferli og þannig styttum við heildarframkvæmdatíma um marga mánuði eða jafnvel ár, sem þýðir lægri fjármagnskostnaður, áreiðanlegri áætlanir og minni áhætta vegna verðbreytinga á efni og vinnuafli,“ sagði Jóhann Páll Núverandi fyrirkomulag væri óviðunandi og óþolandi og sagðist gera sér fyllilega grein fyrir að þessar breytingar yrðu umdeildar. Jóhann Páll Jóhannsson ásamt Heiðu Björg Hilmisdóttir borgarstjóra og Líf Magneudóttur borgarfulltrúa við friðlýsingu Grafarvogs. Þórdís Björt/Náttúruverndarstofnun „Þetta er allt saman umdeilt, sumt er óþægilegt, en markmiðið er skýrt: einfaldara regluverk, sjálfbær ríkisfjármál og aukin samkeppnishæfni, kröftugri verðmætasköpun á Íslandi. Þar erum það við í stjórnmálunum sem sköpum rammann, og þið sem framkvæmið.“ Hann sagði að undir sinni verkstjórn yrði umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið hagvaxtarráðuneyti sem ryði burt hindrunum, óþarfa reglubyrði og skriffinnsku og ýti undir vöxt og verðmætasköpun. Talsvert púður í að vinda ofan af óreiðu Þá nefndi hann að talsvert púður hafi farið í að vinda ofan af óreiðu og heimatilbúnum flækjum frá fyrri árum og tók nokkur dæmi. Nefndi hann fyrst að virkjanaleyfi fyrir Hvammsvirkjun hafði verið ógilt vegna atriða sem stjórnvöldum hafði verið bent á að þyrfti að laga en ekki brugðist við. Frá framkvæmdum við Hvammsvirkjun síðastliðið sumar.Anton Brink „Í mínum huga kom aldrei til greina að bíða bara og sjá, heldur stigum við inn til þess að eyða óvissu, lágmarka tafir og lágmarka tjón. Fyrir vikið gátu undirbúningsframkvæmdir haldið áfram á grundvelli bráðabirgðaákvæðis, og nú liggja fyrir bæði varanleg virkjunarleyfi og framkvæmdaleyfi sem hvíla á nýjum og traustum lagagrundvelli.“ Veitingastaðir meðhöndlaðir eins og kjarnorkuver Þá sagði hann ekki langt síðan veitingastaðir voru meðhöndlaðir eins og kjarnorkuver af eftirlitsaðilum, meðal annars vegna vanhugsaðra laga- og reglugerðarbreytinga frá síðustu árum. Jóhann Páll sagði að létt hefði verið á reglugerðarkröfum á veitingastaði og unnið er að sömu breytingum fyrir 104 tegundir atvinnustarfsemi. „Við gengum hratt í að vinda ofan af þeim síðasta sumar, léttum af veitingastöðum starfsleyfisskyldunni þannig að krafan um fjögurra vikna auglýsingatíma féll brott. Með lagafrumvarpi sem ég fer með fyrir ríkisstjórn á morgun gerum við enn róttækari breytingar í sama anda, og léttum auglýsingaskyldunni og kröfunni um 4 vikna umsagnartíma af 104 tegundum atvinnustarfsemi.“ Mengunarreglur keyrðu upp framkvæmdakostnað Þriðja dæmið sem hann nefndi voru stífar reglur um mengaðan jarðveg sem voru settar fyrir örfáum árum, með viðmiðunargildum sem ríma illa við íslenskar aðstæður. „Þetta var gert án viðhlítandi áhrifamats, skapaði óvissu og tafir og keyrði þannig upp framkvæmdakostnað meðal annars við mikilvæga íbúðauppbyggingu hér á höfuðborgarsvæðinu. Nú höfum við, eftir vinnu sem ég setti af stað strax þegar ég tók við embætti, endurskoðað og rýmkað verulega þessi viðmiðunarmörk.“ Sjö sinnum Meira en síðustu tíu ár á undan Þá hafa verið gerðar breytingar á lagaumgjörð rammaáætlunar með fastákveðnum tímafrestum og færri og styttri samráðsferlum. Nýr rammapakki hefur verið samþykktur þar sem Holtavirkjun og Skrokkalda fara í nýtingarflokk. Það eru sjö sinnum fleiri megawött af vatnsafli en rötuðu í orkunýtingarflokk rammaáætlunar síðustu tíu árin á undan. Búið er að hækka mörk vegna jarðhitanýtingar þannig að færri framkvæmdir séu háðar umhverfismati. vísir/ernir Þá sé unnið að því að hækka mörk vegna jarðhitanýtingar þannig að færri framkvæmdir séu háðar umhverfismati. Þá verði einnig ekki lengur gerð krafa um starfsleyfi vegna hverrar borframkvæmdar. Kasta ekki peningum á eftir verðbólgunni Hann sagði gesti iðnþingsins geta treyst því að hallarekstur verði stöðvaður árið 2027. „Og það kemur ekki til greina að fara að kasta peningum á eftir verðbólgunni eða láta undan þrýstingi á Alþingi um stóraukin útgjöld og minni tekjur. Við munum eyða hallanum. Þið munið halda áfram að skapa verðmæti og útflutningstekjur, þannig komum við jafnvægi á þjóðarbúið. Þetta er samvinnuverkefni.“
Umhverfismál Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur Orkumál Jarða- og lóðamál Mest lesið „Mér finnst þetta mjög vel gert hjá henni“ Innlent Mörg hundruð minkar sluppu úr búrum sínum Innlent Viðbrögð Mancel við dómsuppkvaðningu komi ekki á óvart Innlent Írönum hótað hefndum eftir árás á herstöð Bandaríkjanna Erlent Umfangsmiklar götulokanir í kringum almyrkva Innlent Drjúgdjúpt að kafa eftir gullkistunni í Kattarauga Innlent Allt að sautján stigum og mildast á Suður- og Vesturlandi Veður Hélt að þrettán manns hefðu séð lykilorðið hennar Innlent Mjólkurhvít mengun í Sauðá Innlent Hátt hlutfall karlmanna á tvítugsaldri á bótum Innlent Fleiri fréttir Mörg hundruð minkar sluppu úr búrum sínum „Mér finnst þetta mjög vel gert hjá henni“ Drjúgdjúpt að kafa eftir gullkistunni í Kattarauga Viðbrögð Mancel við dómsuppkvaðningu komi ekki á óvart Umfangsmiklar götulokanir í kringum almyrkva Mjólkurhvít mengun í Sauðá Skelfur við Landmannalaugar Vonbrigði, götulokanir í almyrkva og handbolta-hástökkvari Fara fram á varðhald á grundvelli almannahagsmuna Hélt að þrettán manns hefðu séð lykilorðið hennar Með áfallastreituröskun eftir hópárás á Austurvelli Slökkti sjálfur eldinn Fólk megi lesa í ræðuna umtöluðu eins og það vilji Vilja fá ókeypis aðgang að gommu af höfundarvörðu efni Ætlar að áfrýja dómnum Ming Ting dæmd í tólf ára fangelsi Fluttur með þyrlunni eftir vinnuslys Meirihluti aðildarfyrirtækjanna andvígur Saka Kristján um að beita Landhelgisgæslunni fyrir sig Hátt í þúsund atkvæði komin: Margfalt fleiri mættu á fyrsta degi Kannast ekki við afskipti af Bandero og uppkvaðning í Edition málinu Stórslysaleg fyrsta upplifun af landinu Hátt hlutfall karlmanna á tvítugsaldri á bótum Enn skelfur í Bárðarbungu Rafmagnslaust í Breiðholti í um klukkustund Kölluðu til Bandero en fengu ekkert svar „Þetta eru hreinlega loftslagsbreytingar“ Senda norðlenskt rusl úr landi Umfangsmestu rýmingar frá seinni heimsstyrjöldinni: „Tunglið var orðið appelsínugult“ Verst frétta um hvað felst nákvæmlega í fyrirhuguðum niðurskurði Sjá meira