„Þetta eru allt­of miklar hækkanir“

Bjarni ræddi fyrirhugaðar aðgerðir ríkisstjórnarinnar gegn verðbólgu kvöldfréttum Sýnar nú í kvöld. Hann sagði einnig að þau í samtökunum meti sem svo að frumvarp um tengingu launavísitölu við bætur, sem hefur verið mikið rætt í þingi undanfarnar vikur, sé ekki til þess fallið að draga úr verðbólgunni.

„En það hefur verið áhersla á það lögð að halda áfram að huga að samkeppnishæfni atvinnulífsins og að koma með markvissar aðgerðir til þess að draga úr verðbólgunni,“ segir Bjarni.

Mikilvægt að loka fjárlagagatinu

Bjarni segir aðrar áherslur hafa fallið vel í kramið og nefnir til dæmis þá áherslu ríkisstjórnarinnar að loka fjárlagatinu. Hann telur það jákvætt skref og segir mikilvægt að stefna markvisst á það.

Þér finnst það raunhæft að svo verði?

„Já, ég tel að ef menn hefðu einbeitt sér að því þá hefði mátt stefna að því á þessu ári, á líðandi ári,“ segir Bjarni. Hann nefnir að þau hjá Samtökum atvinnulífsins hafi hvatt menn áfram með ákveðnar áherslur sem eru í gangi, þá einna helst til orkuöflunar.

Þó skipti einnig máli að sjá til þess að ekki sé þrýstingur frá hinu opinbera til hækkunar á verðlagi. 

„Þegar að laun á opinbera markaðnum hækkuðu í fyrra, um rúmlega ellefu prósent, þá getur enginn af neinni alvöru haft væntingar um það að verðbólgan sé á hraðri leið niður. Þetta eru allt of miklar hækkanir sem við sjáum í kerfinu,“ segir Bjarni.

Vongóður þangað til fyrir skömmu

Aðspurður segist Bjarni hafa þangað til nýlega verið vongóður um að forsendurákvæði sem er í kjarasamningnum varðandi upplausn kjarasamninga yrði óáreynt. Nú sé hann hins vegar ekki eins viss.

„Eftir árásina á Íran, þá eru bara breyttar forsendur. Og það má alveg eins gera ráð fyrir því að við förum að finna fyrir hækkandi olíuverði og það síðan smitist út í verðlag. Hversu mikið það verður er ekki gott að segja,“ segir Bjarni.

„En þetta er ekki að hjálpa þegar við að öðru leyti erum svona dálítið á brúninni,“ bætir hann svo við.

Bjarni bendir á að enn sé nægur tími til að endurhuga málið um launavísitölutengingu við bætur almannatryggingaa. Hann segir þau hjá samtökunum líta svo á að ef afgreitt muni málið valda „sjálfkrafa vexti í ríkisútgjöldum inn í framtíðina“.

Bjarni andmælir forseta ASÍ

Finnbjörn Hermannsson, forseti Atvinnusamtaka Íslands (ASÍ), sagði á dögunum að launafólk hefði gert hóflega kjarasamninga í trausti þess að fyrirtæki myndu sýna aðhald í verðlagningu. Sú hafi aftur á móti alls ekki verið raunin og verkalýðshreyfingin hefur haldið því fram að sumir séu að nýta sér þetta ástand.

Bjarni segir ekki svo vera en að það geti vel verið að það verði brengluð verðskynjun meðal almennings þegar verðbólga sé á svona hraðri uppleið. Hann setur út á að ekki sé verið að fara nógu varlega í gerð samninga sem eru til mikillar hækkunar.

„Þegar að að ýmis önnur ytri áhrif eru tekin með í reikninginn, og menn halda ekki nægilega mikið aftur af sér og það er verið að gera samninga annars staðar sem eru til of mikillar hækkunar. Þá er heildarniðurstaðan óásættanleg,“ segir Bjarni.

Launaskrið hjá hinu opinbera

Hann kveðst einnig hafa tekið eftir talsverðu launaskriði hjá hinu opinbera og bendir á að spenna í hagkerfinu sé að mestu leyti drifin af því að laun hafi hækkað.

„Menn vilja oft ekki heyra þegar Seðlabankinn er að benda á það að spennan í hagkerfinu á Íslandi er að langmestu leyti drifin áfram í grunninn af því að við höfum hækkað laun mjög mikið, langt umfram það sem hefur gerst annars staðar,“ segir Bjarni og ítrekar að það sé grunnástæðan fyrir verðbólgunni.

Meirihlutinn gegn aðild

Bjarni segir Samtök Atvinnulífsins ekki hafa mótað sér stefnu varðandi Evrópusambandið og þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild.

„Við þurfum að ræða það í okkar framkvæmdastjórn og ég er alveg sannfærður um að það eru fjölbreyttar skoðanir svona almennt yfir atvinnulífið en þegar við höfum gert kannanir, eins og við gerðum 2023 og síðan aftur í fyrra, þá sjáum við að það er meirihlutinn sem er gegn aðild og það hefur verið vaxandi,“ segir Bjarni.